De blanke top der duinen

Je kunt het op de onderstaande foto niet zien. Jetske die de dijk was afgedaald aan de zeezijde, kon het bij gebrek aan zoomlens ook niet zien. Maar er was die dag echt wel iets bijzonders te zien. Ik had het bij mijn weten nog niet eerder gezien, en ik heb er ook even over moeten denk wàt ik nu eigenlijk had gezien …

Op de onderstaande foto’s zien we behalve een paar zeilboten ook het Aardgaswinningscomplex Ameland Westgat 1. Maar wat zien we op de horizon als ik de 600 mm zoomlens ten volle benut? Ik heb daar zoals gezegd even over moeten denken. Ik dacht in eerste instantie aan een luchtspiegeling, maar dat is het niet …

We staan op ruim 11, 5 km van Westgat 1 op de zeedijk ten oosten van Wierum. Ik weet dat ’t Oerd op de oostkant van Ameland een uitgestrekt laag gebied is. Ik kan daarom alleen maar tot de conclusie komen, dat we achter de zeilboten – maar vóór het gasplatform – de blanke top der duinen en de groene begroeiing van it Oerd op Ameland zien …

De vuurtorens en wat andere bebouwing op de eilanden zijn vaak goed te zien vanaf het vasteland. De duinen van Ameland heb ik hier vandaan voor het eerst gezien. Het maakt wel duidelijk hoe helder het die dag was. Daarom ter afsluiting vanaf de kruin van de dijk nog een laatste rondblik over de Waddenzee van west naar oost, van de kerktoren van Wierum tot Peazens-Moddergat in de verte …

Het uitzicht verveelde nog lang niet en het was nog steeds lekker weer. Maar het was desondanks tijd om af te dalen van de dijk en op weg naar huis te gaan. De auto stond tenslotte niet echt op geschikt plakje om lang te parkeren …

Het was weer een mooie en gezellige toegift op mijn verjaardag, met dank aan Aafje en Jetske.

Bij de kliffen van Wierum

Kort nadat we ons los hadden gerukt van de bloemenzee achter de zeedijk, kwamen we aan op onze laatste bestemming van de dag. Omdat de afstand vanaf de eigenlijk parkeerplaats net wat te groot zou zijn, parkeerde Jetske de auto op zo kort mogelijk afstand van de dijk. Ik was benieuwd waar Jetske ons mee wilde verrassen. Hier was ik nog niet eerder over de dijk geklommen, dat wist ik zeker …

Zodra we op de kruin van de dijk stonden, wist ik het. We waren ten oosten van Wierum bij de kliffen van Wierum. Het gaat er niet om echte kliffen zoals we die kennen uit Noord-Frankrijk en Engeland. Nee, de kliffen van Wierum zijn miniaturen daarvan, ze zijn zelfs nog kleiner dan de kliffen langs de Friese IJsselmeerkust.

De structuren in het slib en de rijsdammen laten zich bij laag water het best van dichtbij bekijken. Dat zit er tegenwoordig echter niet meer in. Voor zover ik weet zijn de kwelders sinds dit voorjaar verboden gebied, zowel in het broedseizoen als daarbuiten. Maar gelukkig viel er op afstand vanaf de dijk ook genoeg te zien, zoals een torenvalkje op één van de rijsdammen …

Morgen sluit ik deze serie af met een verrassing op afstand …

De Terp fan de Takomst

Nadat ik de dag was begonnen als chauffeur van dienst, nam Jetske het stuur over vanaf de pier bij Holwerd. Daar vandaan nam ze ons mee naar de Terp fan de Takomst (de Terp van de Toekomst in goed Nederlands). Dit is een nieuw opgeworpen terp in het buitendijkse land ten noorden van de Friese plaats Blije. Via een dienstweg reden we de dijk op om aan de andere kant weer af te dalen. …

Met de Terp fan de Takomst willen de bewoners van Blije e.o. de verbinding met de Waddenzee herstellen om zo te tonen hoe ze als kustbewoners hebben geleefd met de zee. Eerst op terpen, later door dijkenbouw en landwinning. Door het verleden zijn ze nog steeds verbonden met de toekomst van het kustgebied en het Wad. De terp is dan ook niet aangelegd voor bewoning, maar als belevingsplek …

De terp is buiten het broedseizoen van dichtbij te bereiken door een onverhard pad van 1,2 kilometer vanaf de Zeedijk door de kwelders. Via een fiets- en wandelroute is de terp ook verbonden met de historische terp Hegebeintum. De opgeworpen hoogte is zo’n 80 meter breed en 5,7 meter boven NAP. De terp is te ver weg voor mij om naar toe te lopen, daarom kan ik er hier alleen een ‘platte’ weergave van tonen. Het werd trouwens al wat mooier, toen de zon weer begon te schijnen op het moment dat we even later de zeedijk weer op reden … 

De buitenkant van de terp is een cirkelvormige opgang. Vanuit een zuilenrij van houten palen hebben bezoekers uitzicht op het uitgestrekte landschap. De zuilengang wordt bekroond met twee grote houten ringen. In de ringen staan uitingen van bewoners over hun relatie met het wad. De namen van de inwoners van Blije en andere betrokkenen zijn vereeuwigd op paaltjes langs de buitenring …

De terp is opgeworpen met hergebruikt materiaal en klei uit de directe omgeving. De terp speelt een rol in het experimenteren met natuurlijke dynamiek. Doordat Rijkswaterstaat de kwelder ten noorden van de terp heeft afgegraven staat deze regelmatig onder water en vindt opslibbing en vegetatiegroei plaats. De Terp fan de Takomst is niet voor de eeuwigheid gebouwd, maar zal in de toekomst van karakter veranderen door de natuurlijke elementen …

Bron: Wikipedia – de Terp fan de Takomst

Een walvis bij de rijsdammen

In 1993 werd in de Waddenzee vlakbij de pier van Holwerd het beeld van een walvis onthuld. Het was gemaakt door de Drachtster beeldhouwer Anne Woudwijk en het was een geschenk van Wagenborg Passagiersdiensten.

Op 25 september 2001 voer de veerboot Sier in dichte mist tegen de walvis aan. Daarbij werd het beeld beschadigd. De staart en snuit van Belgisch hardsteen werden uit het water gehaald. De breuk in de kop van de walvis – veroorzaakt door de aanvaring – is nog goed te zien, maar netjes gerestaureerd. Het tweedelige beeld staat sindsdien veilig op een talud voor de veerboot terminal, ingegraven in de veerdam. Op die plaats is het op 25 april 2008 onthuld …

Wat er verderop te zien was vond ik echt minstens zo interessant: rijsdammen die de kwelder nog steeds laten groeien. Ook dit is weer een lijnenspel waar ik elke keer op de pier door word getroffen. Afhankelijk van het getij ziet het er elke keer weer anders uit …

Een getijdenwijzer op de kwelder

‘Rust voor Vogels, Ruimte voor mensen’ luidt de ondertitel van het informatiepaneel over ‘Kwelder Westhoek’. Deze kwelder is een onmisbare hoogwatervluchtplaats voor wadvogels aan de Friese Waddenkust. Soorten als bonte strandloper, zilverplevier en rosse grutto kunnen dan niet bij hun voedsel op de ondergelopen slikken en rusten uit op dit hoger gelegen gebied net buiten de dijk … 

Bij laagwater is er ruimte voor bezoekers. Bij hoogwater hebben de wadvogels de kwelder nodig om uit te rusten. Daarom is er in 2021 door It Fryske Gea en Vogelbescherming Nederland een getijdenwijzer geplaatst aan het begin van de kwelder. Op de eerste twee foto’s hieronder zie je hem in de verte staan …

De dynamische getijdenwijzer vertelt bezoekers om de kwelder bij hoogwater te mijden om de duizenden rustende vogels niet te verstoren. Bij laagwater klapt het bord om en lezen bezoekers dat ze welkom zijn. De ervaringen hebben intussen geleerd dat het systeem goed werkt, maar dat het bezoekers onvoldoende tegenhoudt om de kwelder bij hoogwater toch op te lopen. En als er één schaap over de dam is, volgen er al snel meer …

Wij troffen die dag laag water, dus we hadden honderden meters de kwelder op kunnen lopen zonder ook maar een vogel te verstoren. Pas toen ik tot het uiterste had ingezoomd, waren op de derde foto hieronder de vage schimmen van vogels te zien. De vogels zaten zo ver weg, dat we niet eens de kwelder op gegaan zijn. In plaats daarvan besloten we naar de laatste locatie van die dag te rijden …

Onderweg naar Westhoek

We laten de kwelder bij Koehool achter ons en dalen de nieuwe zeedijk af. Op de foto hieronder zien we links de nieuwe zeedijk en rechts de enkele meters lagere oude dijk …

Nog weer wat verder naar rechts loopt aan de voet van de oude dijk De Sédyk. Deze weg gaat een paar kilometer verderop over in de Oudebildtdijk, met zijn lengte van 12,1 km één van de langste straten van ons land. Wij passeren onderweg naar de Westhoek o.a. het portret van Jan Andringa en Rinske Elsinga op een schuur bij hun boerderij aan het begin van de Oudebildtdijk …

Enkele honderden meters verderop komen we bij ons volgende doel: de Kwelder Westhoek. Terwijl Jetske op de parkeerplaats aan de praat raakte met een vogelaar uit de streek, beklom ik alvast de trap naar de kruin van de dijk …

Hoewel er een tiental auto’s op de parkeerplaats stond, was er op de dijk en de kwelder geen levende ziel te bekennen. Het monument ‘de Poerdersramp’ stond nog mooi glanzend op de kruin van de dijk en verder heerste er rust en stilte …

Morgen meer en tot die tijd nog even dit …

Het tv-programma ‘Vroege vogels’ zond in oktober 2021 een aflevering uit over de dynamiek van de Waddenkust. Er komen o.a. beelden voorbij van de kwelders bij Koehool en Westhoek, er wordt ingegaan op de verandering van de zeestromingen na aanleg van de Afsluitdijk en men gaat op onderzoek op de kwelder bij Westhoek. Van harte aanbevolen om zo mogelijk nog even terug te kijken: https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/videos/569734

Kwelder- en zeezicht

We bevinden ons nog steeds aan de Waddenzee bij Koehool. Dit is een van de grootste kweldergebieden van Europa. Dit stuk nieuwe natuur loopt alleen bij erg slecht weer onder water. Ongeacht of het eb of vloed is, je kunt er oneindig ver kijken …

Ik houd ervan om naar die oneindige leegte te turen … nog even nagenieten …