Tagarchief: kloostermoppen

Nog een gedenksteen

Geplaatst op door

We vervolgen het rondje om de kerk waar we gebleven waren, bij het unieke trapgeveltje in de oostmuur. Onder de drie smalle boogramen is een gedenksteen zichtbaar …


In 1912-1913 is de Sint Hippolytuskerk gerestaureerd in opdracht van mevrouw B.W.T. Sandberg van Boelens. Natuurlijk werd ook dit feit in een gedenksteen vastgelegd, de Van Boelens lieten in dit opzicht graag van zich horen. Ook in het interieur ontbreekt de naam Van Boelens niet. Zo hangen hun rouwborden nog in de kerk, en ook liggen er grafzerken van de familie in de vloer. De Van Boelens zijn echter begraven in een grafheuvel op een eigen begraafplaats elders in Olterterp. Je kunt het interieur van de kerk hier bekijken. Met behulp van een street view camera kun je in de kerk om je heen kijken …

De foto’s onder en naast de gedenksteen hierboven laten de scheiding zien tussen de van kloostermoppen gebouwde originele kerk (links) en de in 1744 bijgebouwde toren die is opgetrokken van de toen gangbare kleinere bakstenen (rechts) …

Daarmee is voorlopig wel het meeste verteld over de mooie laat-middelseeuwse Sint Hippolytuskerk in Olterterp. Na nog een aantal bijzonder vormgegeven monumenten te hebben bekeken, gaan we richting uitgang …

Aan de noordkant verlaat ik het kerkhof om naar de daar gelegen parkeerplaats te lopen …

Bij de Kleastertsjerke (3)

Geplaatst op door

Zoals ik aan het begin van deze serie al vertelde, maken we deze week ‘in rûnstje om de tsjerke’, oftewel een rondje om de kerk. Van de ingang in de westgevel lopen we kloksgewijs naar de noordelijke gevel van de Kleastertsjerke …

Voordat we de muur goed in beeld kunnen nemen, passeren we een aantal bijzonder vormgegeven grafmonumenten, waarvan ik vind dat ze het goed doen in deze omgeving. Eenvoudig, sober en doeltreffend, zonder nodeloze opsmuk, net als het kerkje …

In de noordwesthoek van het kerkhof staat het groene bankje dat ik hier vorige week ook al even liet zien. Als het van zichzelf niet zo’n pronkstuk zou zijn, was ik er zeker even op gaan zitten. Vanaf dat bankje heb je namelijk mooi zicht op de noordelijke gevel van de kerk. De kerk is gebouwd op een fundament van keistenen en de kerk is 14,25 m. lang en 7,5 m. breed. De muren zijn een halve meter dik en zoals de meeste Friese kerken is de stand west-oost …

Het eerste wat opvalt aan de noordzijde, zijn de spitsbogen: vier gesloten en drie met een venster. Ook zit er in deze muur een dichtgemetselde deur, het zgn. ‘noormannenpoortje’. In de middeleeuwen was deze donkere ingang bedoeld voor de (zondige) vrouwen …

In de zuidgevel, de lichtkant, is ook zo’n dichtgemetselde ingang te zien, die was bedoeld voor de mannen. Aan deze tweedeling kwam met de verbouwing in 1620 een eind. De ingangen voor mannen en vrouwen maakten plaats voor één ingang in de westelijke gevel …

Een blik door één van de ramen aan de noordzijde op een klein deel van het interieur, de preekstoel uit de eerste helft van de zeventiende eeuw. De kanselbijbel dateert uit 1643 …

Intussen zijn we al mooi op weg naar de oostelijke gevel …

Bij de Kleastertsjerke (2)

Geplaatst op door

De Kleastertsjerke van Kortehemmen is omstreeks 1300 gebouwd in gotische stijl. Het kerkje was van oorsprong als een soort bijkerk onderdeel van het grote Benedictijner klooster Smelna in het nabijgelegen Smalle Ee, dat omstreeks 1580 werd afgebroken …

Van Drachten, de huidige hoofdplaats van de gemeente Smallingerland, was toen nog geen sprake. Het bestuurlijk en kerkelijk leven speelde zich indertijd vooral af in de dorpen Oudega, Smalle Ee, De Wilgen, Boornbergum en Kortehemmen, die in een bijna rechte lijn op de kaart liggen. Ten westen van deze lijn lag het uitgestrekte laagveengebied waar pas in latere eeuwen De Veenhoop en Goëngahuizen door laagveenontginningen zijn ontstaan.

Ten oosten van de genoemde lijn lag een zeer uitgestrekt hoogveengebied. Pas omstreeks de 15e eeuw ontstonden de streekdorpjes Noorder Dragten en Zuyder Dragten, beide met een kerkje op een kerkhof. Halverwege de 17e eeuw groeiden beide dorpjes naar elkaar toe en pas sinds 1813 zetelt het gemeentebestuur in Drachten …

Tot zover deze situatieschets, terug naar de Kleastertsjerke. De ingang bevindt zich sinds 1620 in de westelijke gevel van de van kloostermoppen gebouwde kerk. De gevel rust op een paar zwerfkeien die deel lijken uit te maken van het fundament …

Steeds meer monumentale kerkgebouwen verliezen hun oorspronkelijke functie. Zo ook deze kerk in Kortehemmen, die tot 2013 werd gebruikt door de Protestantse Gemeente Boornbergum-Kortehemmen. In 2013 werd het gebouw eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Deze stichting neemt sommige monumentale kerken in eigendom over, omdat ze bepalend zijn voor de ‘skyline’ van het Friese landschap. Nergens anders in Europa zijn zoveel laatmiddeleeuwse kerken te vinden als in Noord-Nederland. De Stichting Alde Fryske Tsjerken wil voorkomen dat ze verdwijnen …

Ook zorgt de Stichting voor een nieuwe bestemming, zodat kerken ‘levende stenen’ blijven. Met ongeveer 90 zitplaatsen is de kerk tegenwoordig een mooie locatie waar kleinschalige concerten, exposities en lezingen worden houden. Ook voor de traditionele functies als ‘trouwen en rouwen’ kan de kerk worden gehuurd …

  • morgen gaan we naar de noordelijke gevel …

Rust en ruimte rond Firdgum

Geplaatst op door

Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je toch eens een ritje maken over de klei langs de Friese of Groningse Waddenkust. Graanvelden en akkers met andere gewassen rijgen zich tot in de verste verte aaneen aan de voet van de zeedijk. Hier en daar worden de lange rechte lijnen onderbroken door een boerderij of een dorpje aan de horizon …

140805-1252x

Helemaal in het noordwesten van Fryslân ligt het terpdorpje Firdgum (kaartje Google Maps). Wel even snelheid minderen als je Firdgum nadert, want met naar schatting 29 woningen en pakweg 62 inwoners is het slechts een vlekje op de kaart waar je doorheen bent, voordat je het goed en wel in de gaten hebt …

140805-1250x

De belangrijkste blikvanger van Firdgum is de toren, die aan de rand van het dorpje staat. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden. De van kloostermoppen opgetrokken toren, waarin nog steeds een klok uit 1471 hangt, is blijven staan en rijst nog steeds als een baken op de deels afgegraven terp omhoog …

140805-1251x

De toren van Firdgum

Geplaatst op door

Terwijl wij de komende dagen weer eens samen wat uitstapjes maken, neem ik jullie hier weer even enkele dagen mee naar het noorden van Fryslân. Nadat ik hier van 1 t/m 10 augustus het een en ander heb laten zien van het uiterste noordoosten van de provincie, heb ik op 17 augustus in de aanloop naar het tropische weekend een ritje gemaakt in het noordwesten van Fryslân. De eerste tussenstop heb ik die dag gemaakt in Firdgum (kaartje Google Maps) …

120817-1225x

Firdgum is een klein terpdorpje met naar schatting 29 woningen en 70 inwoners (gegevens 2009) dat ten noordoosten van Tzummarum ligt. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden. De van kloostermoppen opgetrokken toren, waarin nog steeds een klok uit 1471 hangt, is blijven staan en rijst nog steeds als een baken op de deels afgegraven terp omhoog …

120817-1227x

In de Yeb Hettinga Skoalle -de voormalige dorpsschool, die inmiddels geheel in oude staat is gerestaureerd- is tegenwoordig een museum en archeologisch steunpunt gevestigd. Met name de bodemvondsten uit de omliggende terpen en een verzameling landbouwgereedschap uit vervlogen tijden schijnen meer dan de moeite waard te zijn. Ook is er nostalgisch beeldmateriaal te bekijken over hoe er vroeger werd gewoond en gewerkt op het platteland. Als je door Firdgum rijdt, doe dat dan niet te snel, want voordat je het weet, ben je het dorp weer uit …

120817-1231x

Ik heb me voorgenomen om over enige tijd nog eens een bezoekje aan Firdgum te brengen, omdat er op dit moment wordt gewerkt aan de bouw van een plaggenhuis. In de afgelopen weken zijn daartoe plaggen afgegraven van het buitendijkse Noorderleech, en dat is waar deze rit langs de Friese Waddenkust uiteindelijk zal eindigen. Het is tijd om de reis voort te zetten …

120817-1233x