Een kleine vierhoek

Geplaatst op 12 oktober 2024 - 14:49 door Jan K. alias Afanja

Het waren een paar hectische dagen in Huize Afanja, waarbij hoogte- en dieptepuntjes elkaar in hoog tempo afwisselden. Zo konden we woensdag in kleine kring Aafjes’ 70e verjaardag vieren, maar kregen we donderdag slecht nieuws over een zwager die naar schatting nog 3-6 maanden te leven heeft. Vervolgens was het hier donderdagavond zwaar bewolkt, zodat ik niet meer dan een vaag groen schijnsel van de verderop prachtige poollichtshow kon zien.

Zo doende ben ik gisteren na een korte nacht niet aan bloggen toegekomen. Ik had willen vertellen dat er weer een dagje op het programma stond met mijn fotomaatje. Nadat we twee weken geleden een rit door Overijssel hadden gemaakt, was nu Fryslân weer aan de beurt. Zeg maar ergens binnen de onderstaande Friese vierhoek …

de vierhoek Harlingen - Lauwersoog - Aekingerzand - Gaasterland

Na de koffie – ditmaal met oranjekoek – vertrokken we voor een ritje, waarbij we ruimschoots binnen de bovenstaande Friese vierhoek bleven. Waar Jetske twee weken geleden haar best deed om het regenfront voor te blijven, wist ik ons gisterochtend vanuit het zonnige Drachten linea-recta een zware regenbui in te rijden. Gelukkig scheen de zon weer, toen we even later op de eerste plaats van bestemming aankwamen …

foto's met teksten op vier locaties in Fryslân waar we vrijdag zijn geweest

Over de hele dag laat onze rit zich op hoofdlijnen samenvatten in een aantal foto’s. Hierboven zie je van elke locatie een bord(je) met een tekst. Hieronder is van elke plek een kenmerkend beeldelement te zien. Later vertel ik er uiteraard nog wel het een en ander over …

foto's van vier locaties in Fryslân waar we vrijdag zijn geweest

Streukelerzijl en Galgenrak

Geplaatst op 2 oktober 2024 - 12:38 door Jan K. alias Afanja

Om het regenfront te ontlopen zetten we koers naar het zuiden. Via Zwartslui en Hasselt kwamen we over landelijke weggetjes terecht in de buurtschap Streukel. Volgens Jetske was hier nog een oud gemaal in bedrijf …

plaatsnaambord Streukel, gemeente Zwartewaterland

En zo was het ook, er staan zelfs twee gemalen. Op de onderstaande foto’s is op de achtergrond het gemaal Streukelerzijl uit 1925 te zien. Op de voorgrond is nog net iets van de buitenkant van het gemaal Galgenrak te zien. Het kleinere vijzelgemaal Galgenrak is gebouwd in 1978. Dit gemaal zorgt voor het peilbeheer van de noordelijke polders. Beide gemalen samen zorgen bij hoog buitenwater ook voor de bemaling van de Dedemsvaart. Het water wordt afgevoerd via het Zwarte Water, het Zwarte meer en uiteindelijk geloosd op het IJsselmeer. …

linksvoor gemaal Galgenrak, midden-achter gemaal Streukelerzijl

op de voorgrond gemaal Galgenrak (1979), op de achtergrond gemaal Streukelerzijl (1925)

Het bijna 100 jaar oude gemaal Streukelerzijl zorgt voor de afwatering van de achterliggende zuidelijke polder Haerst-Genne, waarvan het water aangevoerd wordt door de Groote Grift. Het was aanvankelijk uitgerust met twee schroefpompen die aangedreven werden door dieselmotoren. Tegenwoordig heeft het gemaal een hybride aandrijving van zowel elektro-, als dieselmotoren. Het gemaal heeft dan wel een 100 jaar oude jas, de machinerie in het hart is helemaal bij de tijd. De dieselmotor is nog steeds inzetbaar. Daarmee is het gemaal een belangrijk stuk cultuur historisch watererfgoed …

close-up wateruitlaat gemaal Streukelerzijl

Ik sluit af met een foto van het mechanisme, waarmee een stuw bij de gemalen kan worden geopend of gesloten …

Een andere ingang

Geplaatst op 25 september 2024 - 10:54 door Jan K. alias Afanja

De afgelopen dagen heb ik meteen volop kunnen profiteren van de eindelijk weer wat lagere temperaturen. Om te beginnen heb ik maandag heb ik weer eens een kijkje genomen in de Ecokathedraal bij Mildam. Het werd in alle rust een fijne fotokuier …

tussen de los gestapelde bouwwerken in de Ecokathedraal bij Mildam

Deze keer ben ik nu eens niet door de majestueuze Porta-Celi naar binnen gegaan. Ik heb gekozen voor een zijingang. Nadat ik me via een smalle doorgang tussen twee wat jongere bouwwerken door had gewerkt, kwam ik terecht op een open ruimte die me naar rechts leidde. Daar kwam ik uiteindelijk uit bij nieuwe bekleding voor een al wat ouder deel van de Ecokathedraal …

– morgen het vervolg

Bij ‘de Oude Schouw’

Geplaatst op 23 september 2024 - 13:49 door Jan K. alias Afanja

Na onze kuier door Mantgum was het alweer tijd om de steven huiswaarts te wenden. Tussen Irnsum en Akkrum kwamen we langs Oude Schouw. We besloten even een kijkje te nemen bij het gerenommeerde hotel ‘de Oude Schouw’ op de oever van het Prinses Margrietkanaal. Zodra we het terrein op reden, schrok ik van de deplorabele staat van het gebouw en zijn directe omgeving …

we komen aan bij hotel-restaurant 'De oude schouw'

Waterherberg “De Oude Schouw” lag aan de oorsprong van de vroegere Middelzee en kent een rijke geschiedenis. Het is al sinds de 16e eeuw een van de oudste pleisterplaatsen van Fryslân. Op dit moment kruist de rivier de Boarne hier het omstreeks 1946 gegraven Prinses Margrietkanaal, oftewel de gekanaliseerde rivier de Wjittering. Op deze historische plek deed de waterherberg dienst als veerhuis gelegen aan de oude Rijksweg naar Leeuwarden. Hier werden gasten, reizigers, dieren, goederen en proviand door de herbergier met de veerpont overgezet …

de voorgevel van Hotel "De Oude Schouw" maakt een haveloze indruk

We liepen voor het haveloos uitziende hotel langs naar de waterkant. Ten westen van ons zagen de brug ‘Aldskou’ over het Prinses Margrietkanaal, aan de oostkant liep het kanaal richting Grou. Daar hadden we ook zicht op het terras aan het water, hoewel er geen gasten te zien waren, zag het terras er pico bello uit …

de brug 'Aldskou' over het Prinses Margrietkanaal bij Oudeschouw

zicht op het Prinses Margrietkanaal met uiterst rechts het terras van het restaurant

Terwijl we daar stonden, naderde vanuit oostelijke richting het plezierjacht ‘Wite Swaen’. We keken de boot na tot hij onder de brug uit zicht verdween. Daarna liepen we langs de haveloze voorgevel van het hotel terug naar de auto …

een plezierjacht nadert Oudeschouw over het Prinses Margrietkanaal

het plezierjacht 'Wite Swaen' passeert Oudeschouw

Het is jammer, ‘de Oude Schouw’ is vergane glorie. De laatste eigenaren schijnen er o.a. met verschillende (ver)nieuwbouwplannen alles aan te hebben gedaan om het schip te keren. Keer op keer sneuvelden plannen echter als gevolg van bestuurlijke beslissingen. Intussen staat ‘de Oude Schouw’ te koop via Makelaardij Hoekstra …

de haveloos uitziende voorgevel van hotel 'De Oude Schouw'

– wordt vervolgd

Rond de terp van Mantgum

Geplaatst op 22 september 2024 - 11:10 door Jan K. alias Afanja

Na kort overleg op het bankje bij Uniastate in Bears besloten Jetske en ik op goed geluk om een kijkje te nemen in het ongeveer 5 km verderop liggende Mantgum. Mantgum is één van de vele dorpen die zijn ontstaan op de oever van de vroegere Middelzee. Ook in Mantgum parkeerde Jetske de auto opnieuw aan de voet van de terp. Nadat we waren uitgestapt, maakte ik meteen een foto maken van de ‘Bewaarschool’ en daarnaast een mooie villa met een rood dak …

een huis met het opschrift 'Bewaarschool' en een mooie villa

Voor een gezond mens is het een fluitje van een cent om de gemiddelde Friese terp op te lopen, maar voor mij was deze terp weer een flinke kuitenbijter. Voor de kerk, die ook hier Mariakerk heet en natuurlijk bovenop de terp staat, hadden we niet naar Mantgum hoeven rijden. De toren stond in de steigers voor een restauratie en het gebouw zelf uit ongeveer 1500 leek op het eerste oog weinig extra’s te bieden te hebben …

de toren van de Mariakerk in Mantgum staat in de steigers

We besloten een stukje verder het dorp in te lopen. Vlak naast de kerk stonden twee mooie kleine huisjes (of zou het er één zijn?) met een voortuin naar mijn hart. Ik kon de vraag op het bordje in de tuin, waarmee ik deze serie begon, dan ook zonder meer bevestigend beantwoorden …

twee huizen en de kerktoren van Mantgum in de steigers

twee kleinere huizen met een mooie voortuin

in de tuin staat een bordje met het opschrift 'Wie u ook bent, is het zo naar uw zin?'

Omdat het intussen echt lekker weer was geworden, slenterden we op ons gemak al fotograferend verder. Het dorp bestaat uit veel kenmerkende dorpswoningen. Mantgum trok ooit veel renteniers, de vaak fraaie rentenierswoningen zijn er in allerlei soorten en maten. Vrijwel al die mooie huizen hebben ruime tuinen met vaak prachtige smeedijzeren hekken en hier en daar monumentale bomen …

een mooi wit huis met een grote voortuin

huizen met fraai hekwerk langs de Seerp van Galemawei

een huis met een grote voortuin en sierlijk hekwerk

huizen achter een sloot die bedekt is met eendenkroos

een groot huis achter een sloot en een mooi smeedwerkhek voor de oprit

een huis met sierlijk smeedwerk op de eerste verdieping

Aan de rand van de oude dorpskern vond ik het welletjes. Mijn onderdanen waren aan het eind van hun draagkracht. Jetske was zo lief om de auto op te halen, zodat ik de terp niet weer hoefde op te lopen …

Jetske loopt terug naar de terp om de auto op te halen

– wordt vervolgd

Een luchtspiegeling van ’t verleden

Geplaatst op 21 september 2024 - 09:48 door Jan K. alias Afanja

Tegenover de Mariakerk in Bears staat een luchtspiegeling van het verleden in de vorm van Uniastate, een reconstructie van de originele state die in 1756 werd afgebroken. Eeuwenlang stond er alleen nog een poortgebouw op het terrein. Rond 1990 ontstond een initiatief om de state te laten herleven. Waar eens de stenen muren stonden verrees een replica van cortenstaal naar een ontwerp van kunstenaar Bep Mulder, als een luchtspiegeling van het verleden. Omdat Uniastate is omgeven door een slotgracht, konden we er vanaf deze kant niet bij komen …

tegenover de Mariakerk staat de reconstructie van Uniastate

Na een kort ritje stonden we even later aan de andere kant van het dorp bij het poortgebouw van Uniastate. Jetske liep meteen naar de poort, maar ze kwam terug met de mededeling dat die gesloten was. Tja, dat krijg je ervan als je op de bonnefooi op pad gaat …

mijn fotomaatje komt terug van de gesloten poort van Uniastate

Het poortgebouw uit 1616 is het enige overgebleven restant van de originele state, die in 1756 is afgebroken. De steen boven in de gevel van de poort duidt aan dat de familie Unia op zwanen mocht jagen. Deze vorm van jacht wordt wel zwanendrift genoemd. In de gevelsteen zijn twee zwanen te zien met een gemerkte band om hun hals …

het originele poortgebouw van Uniastate uit 1616

detail van het poortgebouw van Uniastate

het alliantiewapen 'Tyara en Buygers' op het poortgebouw van Uniastate

In de Mariakerk van Bears is een bezoekers- en informatiecentrum over de kerk, het poortgebouw en Uniastate. Op het terrein van Uniastate worden regelmatig evenementen, exposities en voorstellingen georganiseerd. Daarnaast is Uniastate een zeer bijzondere trouwlocatie, die geregistreerd staat bij de gemeente Leeuwarden …

de luchtspiegeling 'Uniastate'- een reconstructie van de originele state

We zijn terug bij het poortgebouw uit 1616. Het is één van de acht stinspoorten die Friesland nog kent. Het poortgebouw heeft een zadeldak met op de nok een windwijzer met het wapen van de familie Meynsma …

Het was jammer dat we niet naar binnen konden. De reconstructie van Uniastate kan leuke lijnenspelen opleveren, daarnaast lijkt het me wel een uitdaging om de toren van Uniastate te beklimmen. Terwijl we gezellig bijpratend lunchten op het bankje bij de poort, bespraken we het vervolg van onze rit …

een bankje bij de ingang van Uniastate met twee bijzondere QR-codes

Meer informatie over Uniastate is te vinden door de QR-code bij ‘Luchtspiegeling’ hierboven te scannen. Ook op Kastelen in Nederland en op States en Stinzen is de nodige informatie te vinden.

Windwijzers in Bears

Geplaatst op 20 september 2024 - 10:37 door Jan K. alias Afanja

Voordat we het kerkhof rond de Mariakerk in Bears verlieten, richtte ik mijn blik en de camera nog even omhoog naar de windwijzer op het dak van de kerk …