Slimme vogels, die scholeksters

Boeren en loonbedrijven zijn de afgelopen dagen weer alom bezig geweest met het maaien en hakselen van de eerste snee gras. Helaas vallen daarbij ook dit jaar weer slachtoffers onder weidevogels. Bij het Friese dorp Westergeest werden behalve diverse vogels ook een aantal konijnen en een reekalfje het slachtoffer van maaimachine en hakselaar. En dat voor het tweede jaar op rij op hetzelfde stuk land … 😦

120502-1501x

Op het land van de Maatschap Meijer uit Surhuisterveen kwamen in voorgaande jaren ook regelmatig reekalfjes om het leven bij het maaien. Om dat te voorkomen, gaat er met ingang van dit voorjaar voordat Meijer begint met het maaien van het gras een groep vrijwilligers door het land op zoek naar verscholen reeën en reekalfjes. Ook (jonge) weidevogels en konijnen krijgen op deze manier de tijd om een goed heenkomen te zoeken. Pas als het land wordt vrijgegeven, gaat de maatschap over tot maaien …

120523-1204x

Je zou zeggen, dat zo’n kruidig en bloemrijk weiland een prachtig plekje is om een nestje te bouwen en wat jongen goed verscholen groot te brengen … Zo niet voor scholeksters … Die gekke vogels nestelen overal waar het ze maar uitkomt. In de stad zijn platte daken met een laagje grind favoriet, en op het platteland zoeken ze -net als veel kieviten- bij voorkeur een plekje op een kale akker …

120523-1200x

Deze scholekster heeft zijn kamp letterlijk op een steenworp afstand van dat kleurrijke weiland hierboven opgeslagen op een stuk maïsland. Het voordeel hiervan is dat het nestje makkelijk te vinden en te markeren is, zodat de boer er makkelijk met zijn machines omheen kan werken. Nadeel lijkt me dat eieren en jonkies nogal makkelijk ten prooi vallen aan roofvogels en andere predatoren …

120523-1202x

Nog wat bomijs

Naar aanleiding van de reacties en vragen over het bomijs in het logje van gisteren, kom ik vandaag nog maar even terug op het bomijs.

De online encyclopedie zegt over bomijs: 1) Hol ijs. 2) IJs dat hol ligt. 3) IJs dat niet op het water rust. 4) Kraakijs. 5) Kuipersijs. 6) Niet op water rustend ijs.

Groninganus schreef gisteravond in een reactie: “Ik las laatst iets waaruit je kon opmaken dat de term bomijs komt van bodemijs. Dat bodem is een beetje ingedikt, zeg maar, in de loop der tijd.” Taalkundig gezien valt daar wel wat voor te zeggen. Bij plassen en ondiepe sporen lijkt het bomijs inderdaad op de bodem te liggen, maar kijkend naar de laatste foto in dit logje kan ik dat ‘bodem’ eerlijk gezegd niet goed plaatsen. Het blijft moeilijk die etymologie …

130114-1438x

Zoals ik gisteren al schreef, kun je bomijs na een nachtje met lichte of matige vorst al aantreffen in de sporen die landbouwvoertuigen b.v. bij de oogst hebben achtergelaten in nat akkerland, zoals bij het maïsland op de bovenstaande foto. Maar je kunt bomijs ook gewoon vinden op ondiepe plassen op of naast een pad, zoals op de foto’s hieronder. Bomijs is ijs waar het water onder verdwenen is. In plassen en sporen op het land sijpelt het water meestal langzaam de grond in …

130114-1430x

Het ijs dat blijft liggen of min of meer vrij in de lucht blijft hangen, is vaak wit omdat de onderzijde bedekt is met een laagje bevroren condens (net als op de autoruit) en het heeft volstrekt geen draagkracht …

130114-1433x

In januari 2009 trof ik een stuk bomijs aan waar een gaatje in zat, een klein wak dus eigenlijk. Door dat gaatje is mooi te zien dat er helemaal geen water meer onder het berijpte ijs zat. Het ijs zit slechts vast aan de zijkanten en hangt in het midden vrij in de lucht …

090106-1343x

In januari 2007 trof ik bij de Merskenheide bomijs aan, waar aan de onderzijde druppeltjes aan hingen …

070127-1322x

Meestal is bomijs flinterdun, dikker dan enkele millimeters is het over het algemeen niet, maar in dit geval betrof het ijs met een dikte van pakweg 2-3 centimeter, waar het water onder vandaan was gelopen. Van de zijkant zag dat er zo uit …

070127-1326x

Maar het kan zich ook in een andere, gevaarlijker variant voordoen. Toen Wetterskip Fryslân in januari 2010 weer begon te malen, werd het water onder het ijs op de onderstaande sloot weg gemalen. Het ijs bleef nog even vast zitten aan de slootkanten, maar nadat het water ongeveer een halve meter was gezakt, was de draagkracht van het ijs verdwenen en begon het ijs te breken …

100120-1446x

Hopelijk heb ik het begrip ‘bomijs’ hiermee iets kunnen verduidelijken voor de mensen die het tot nu toe niet kenden. En zo niet, dan hoor ik het wel weer, neem ik aan. Meer over de diverse soorten natuurijs is hier te lezen.

Bomijs in het maïsland

Over schaatsijs hoeven we het voorlopig niet meer te hebben, lijkt me, maar zo lang de winter nog niet helemaal is verdwenen, is nog niet alle ijs weg …

130114-1422x

Bij lichte tot matige vorst kun je op natte akkers eigenlijk altijd wel wat bomijs vinden in de sporen die bij de oogst in het maïsland zijn achtergebleven …

130114-1428x

Draagkracht heeft dit ijs niet, vaak is het maar een half centimetertje dik, en onder het ijs zit altijd een laagje lucht … en daaronder zit dan vaak goed beschermd tegen de kou nog weer een laagje (modderig) water. Door een bijzonder samenspel van lucht, water, wind en vorst ontstaan er vaak mooie, sierrijke patronen, die je niet meteen in een stuk maïsland zou verwachten …

Drents maïsland

Het is tijd om tot een afronding van deze korte serie over de Zwartendijksterschans te komen. Zondag liet ik hier al een bovenaanzicht van de schans zien, dat afkomstig was van Google Maps. Daarmee kon ik jullie een beetje een indruk geven van het grootte van de schans. Gisteravond maakte Groninganus me erop attent, dat Kapturer onlangs een serie foto’s van de Zwartendijksterschans heeft gemaakt met zijn vliegercamera. Die foto’s completeren het beeld mooi, even kijken dus.

Tot slot nog een aantal foto’s die ik vorige week maandag vanaf de oostelijke wal heb gemaakt van het maïsland bij de schans. Ook hier was het land blijkbaar te nat om alle maïs in één keer te kunnen oogsten. Dat is niet zo gek, want in een groot deel van het land was oktober aan de droge kant, maar hier in het noorden was het juist natter dan normaal. Verder geen commentaar bij de foto’s, het ging me gewoon om het spel van lijnen en vlakken in het Drentse landschap …

111024-1532x




111024-1534x




111024-1535x




111024-1536x




111024-1537x




111024-1538x

Het quotum is vol

Op 16 maart schreef ik hier dat het eerste kievitsei van de provincie Fryslân was gevonden. Vandaag, welgeteld twaalf dagen later, meldde Omrop Fryslân dat vanochtend rond 9:00 uur het laatste kievitsei van 2011 is gevonden en meegenomen …

060512-1402x

Het zoeken en rapen van kievitseieren (ljipaaisykje in het Fries) is vooral in de provincie Fryslan een oude cultuurhistorische traditie. Daarom is het zoeken en rapen van kievitseieren tegenwoordig alleen hier nog toegestaan tot uiterlijk 1 april. Het zoeken en rapen van kievitseieren is tegenwoordig aan strenge regels onderworpen. Zo moeten zoekers in het bezit zijn van een speciale eierzoekerspas en moeten ze ieder gevonden en geraapt ei via SMS doorgeven aan een bepaald nummer. Er mag jaarlijks maar een bepaald aantal eieren worden geraapt. Vandaag werd het quotum van 5939 eieren bereikt, daarmee is het zoeken en rapen van eieren vanaf nu tot begin volgend jaar weer verboden …

110322-1353x

De verplichte eierzoekerspas wordt vergezeld van een nazorgpas. Dit betekent dat de eierraper een stuk land krijgt aangewezen waar hij moet zorgen voor de nesten van de vogels wanneer de boer het land bewerkt. Vaak houdt dit in dat er bij de nesten stokjes worden geplaatst waardoor de boer weet dat hij daar omheen moet maaien. Van zoekers wordt dus verwacht dat zij zich na de sluitingsdatum inzetten voor het beschermen van de nesten en eieren …

110322-1354x

Waar ik mij ieder jaar over verbaas, is dat ik de meeste eierzoekers in maïsvelden zie lopen. je zou verwachten dat kieviten hun nestje bij voorkeur in het gras maken, maar dat schijnt niet zo te zijn. De enige verklaring die ik hiervoor kan bedenken, is dat de zwarte aarde in het vroege voorjaar eerder wordt opgewarmd door het voorjaarszonnetje dan het natte gras …

110322-1355x

Hoe dan ook, vanaf nu heeft de kievit van eierzoekers geen last meer. Integendeel, als het goed is, helpen zij vanaf nu de nesten en eieren te beschermen tegen de zware landbouwvoertuigen. Vanaf nu schijnt de vos weer de grootste vijand te zijn van de kievit, want die schijnt handig gebruik te maken van de sporen van eierzoekers en nestbeschermers …

070331-1508x