Help, de rietsnijder verzuipt! (2)

Kijk de rietsnijder eens lopen achter zijn rietmaaier, de gang zit er lekker in. In vlot tempo glijdt het door de machine gemaaide riet aan de achterzijde van het apparaat tot bosjes bijeen gebonden in een lange rij op de grond …

160401-1312x

De bovenstaande foto is gemaakt op het hoogste randje van dit rietperceel. Verderop ligt het land wat lager, daar is het nat, heel nat … Van meters maken is daar geen sprake voor de rietsnijder, hij worstelt zich met zijn machine door de natte veenbodem …

160401-1315x

Langzaam zakt de rietsnijder verder weg in de kragge. Het water omspoelt zijn lieslaarzen tot steeds groter hoogte en het kost meer en meer moeite om nog enigszins vooruit te komen …

160401-1325x

Ineens is de gang er helemaal uit. Niet alleen de rietsnijder zakt weg in de kragge, ook de rietmaaier wordt tot de assen vastgezogen. Met man en macht wordt het apparaat weer losgetrokken …

160401-1321x

Als de machine weer enigszins gangbaar is gemaakt, moet de rietsnijder zelf nog los zien te komen, want de beste man is met al dat geworstel intussen zelf tot over zijn knieën in de moerassige grond weggezakt …

160401-1323x

Zodra hij weer vrij man is, gaat Klaas weer manmoedig op pad met zijn machine. De rietsnijder, hij ploeterde voort … Hij heeft geen keuze, want dit is zijn broodwinning ….

160401-1329x

Als het natte perceel uiteindelijk dan toch helemaal gemaaid is, moet ook het laatste strookje riet nog even worden gemaaid, want Klaas is pas tevreden als alle riet behorend bij een perceel in het voorjaar kaal geschoren is …

160401-1336x
Op het schuine kant van de kade moet de rietmaaier met twee man in bedwang worden gehouden. Klaas loopt erachter en zoon Bert houdt de machine aan de voorzijde met een touw in bedwang …

160401-1337x

En dan is het tijd voor werkoverleg, hoe en waar gaan we verder … Want één ding is duidelijk: er moet nog veel werk worden verzet, want op een paar grote percelen staat zoveel water, dat het maar de vraag is of ze voor de deadline van 15 april droog genoeg gemaakt kunnen worden om er te kunnen maaien …

160401-1304x

Nadat ik de rietsnijders weer alleen had gelaten met hun zware werk, heb ik op weg naar huis nog even een paar foto’s gemaakt van de oorzaak van de wateroverlast in het rietland. Die foto’s laat ik morgen zien.

Help, de rietsnijder verzuipt! (1)

Meestal kom ik er samen met mijn fotomaatje Jetske, maar gisteren ben ik voor de verandering weer eens alleen naar het rietland in de buurt van het dorpje Nederland in de Kop van Overijssel gereden …

160401-1258x

Zoals ik verwacht had, waren de rietsnijders druk aan het werk om de oogst op tijd binnen te halen. Het is dit jaar extra hard werken, want het rietland van Jetskes’ zwager Klaas en zijn partner is nat, heel nat …

160401-1259x

Op de bovenstaande foto’s valt het allemaal nog wel mee, maar verderop is het echt triest gesteld, al zou je dat als leek op het eerste gezicht ook nog niet meteen zeggen …

160401-1235x

Dichterbij gekomen, zien we rietsnijder Klaas-Jan in het water staan, ook zijn gezicht staat niet echt vrolijk. Met zijn gelaarsde voet houdt hij de mond van een dikke slang onder water …

160401-1237x

De mannen zijn al dagenlang met gehuurde pompen in de weer om het overtollige water in het rietland af te voeren. De wateroverlast brengt dit jaar veel extra kosten met zich mee in de vorm van tijd, geld en ergernis, want dat pompen verloopt maar moeizaam …

160401-1238x

Om te voorkomen dat er afval wordt opgezogen dat de pomp zou kunnen vernielen, ligt de mond van de slang in een grote metalen mand in het water. Daarmee zijn we er echter nog niet …

160401-1240x

Op de mond van de slang is een filter gemonteerd om afval buiten te houden. Dat filter is echter dusdanig fijn, dat het om de haverklap vol slibt, waardoor er na een tijdje zelfs geen water meer kan worden opgezogen. Dat filter moet daarom regelmatig handmatig schoongemaakt worden door de rietsnijders …

160401-1247x

Zodra het filter weer vrij van vuil is, kunnen de rietsnijders de pomp weer even zonder toezicht zijn werk laten doen. Zelf hebben de rietsnijders dan weer even tijd om hun eigenlijke werk te doen: riet snijden …

160401-1242x

Om er weer even in te komen en wat warm te lopen achter de rietmaaier, begint Klaas vervolgens aan de hoogste en dus droogste kant van het perceel. Dat gaat gesmeerd, maar lang zou dat niet duren …

160401-1314xHoe nat het momenteel echt is in sommige delen van het rietland en wat dat betekent voor het werk van de rietsnijders, laat ik hier morgen zien in deel 2 van “Help, de rietsnijder verzuipt!” Ik verklap alvast, dat Klaas dit jaar niet voor niets lieslaarzen draagt …

Tot slot nog even dit: deze wateroverlast in het rietland van Klaas en zijn partner is nieuw en onlangs door mensenhand veroorzaakt. Voor de geïnteresseerden heeft Jetske in haar logje “Donkere wolken” een duidelijk beeld geschetst van de problematiek.

It Eilân onder water

Donderdag rond het middaguur werd door Wetterskip Fryslân het besluit genomen om It Eilân-Oost en een tweede retentiepolder onder water te zetten. Retentiepolders zijn gebieden aan de boezem, die ingericht zijn om op gecontroleerde wijze oppervlaktewater in te laten en om dit water tijdelijk te bergen. Om overstromingen in bewoonde gebieden te voorkomen worden deze polders ingezet bij hoge boezemwaterstanden …

101212-1406x

Voor mijn fotomaatje en mij was dat aanleiding om donderdagmiddag even een kijkje te nemen op It Eilân. Terwijl we daar waren, zagen we in de verte een groepje mensen bij het waterinlaatkunstwerk van Fryslân’s eerste retentiepolder. Waarschijnlijk waren medewerkers van het waterschap op dat moment bezig om de waterinlaat open te zetten. We hebben nog even overwogen om daar te gaan kijken hoe het water de polder in zou stromen, maar de naderende bui weerhield ons van dat plan.  En dat was achteraf bekeken maar goed ook …

120105-1413x

Ik heb wel een filmpje gevonden, waarop te zien is hoe het water donderdagmiddag de polder in stroomde:

Omdat het volgens het waterschap naar schatting 24 uur zou duren, voordat de polder gevuld zou zijn met water, ben ik vrijdagmiddag opnieuw naar It Eilân gereden. Hieronder volgt een aantal foto’s waarop de verschillen tussen de donderdag en de vrijdag te zien zijn vanaf ongeveer dezelfde standpunten …

Donderdagmiddag, 14:04 uur:

120105-1415x

Vrijdagmiddag, 13:55 uur:

120106-1355x

Donderdagmiddag, 14:05 uur:

120105-1416x

Vrijdagmiddag, 14:00 uur:

120106-1407x

Donderdagmiddag, 14:12 uur:

120105-1428x

Vrijdagmiddag, 14:11 uur:

120106-1427x

Ik ben begonnen met een kaartje, en ik eindig ermee. Het gebied met de gele rand is de retentiepolder It Eilân-Oost, het gebied met de blauwe rand is de polder De Burd. Bij de Burd is donderdag een dijk doorgebroken, over een lengte van 200 meter stroomde water de polder in. Bewoners van het gebied hebben vervolgens het dringende advies gekregen om de polder te verlaten.

De waterstand in Fryslân blijft tot na het weekend gevaarlijk hoog, omdat er nog steeds niet afgestroomd kan worden naar de Waddenzee. De drie retentiepolders (It Eilân-Oost, de Soestpolder bij Burgum en een zandwinpunt bij Mildam) doen intussen hun werk, aldus het waterschap. Mede door inzet van It Eilân East als retentiegebied is het waterpeil op de boezem bij Grou met 2 centimeter gezakt, en dat kan net genoeg zijn om de grootste druk van de dijken en kaden af te halen …

120106-1350x

De actuele stand van zaken is, dat het waterpeil van de Friese boezem is gezakt naar -34 NAP. Het streefpeil is -52 NAP, dus de situatie is nog steeds spannend. Zaterdagochtend zijn 100 medewerkers van Wetterskip Fryslân en collegawaterschappen uit heel Nederland het gebied in getrokken om herstelwerk aan de kades te doen.

Vrijdag 6 januari is 700 kilometer kade geïnspecteerd op verweking. Een kade die verweekt is, is verzadigd met water en moet gesteund worden door zand aan te brengen aan de voet. Dit gebeurt met kranen. De verwachting is dat de meeste herstelwerkzaamheden vandaag worden afgerond. Wat vandaag niet klaar komt, wordt zondag aangepakt.

Medewerkers van waterschappen uit heel Nederland zijn gisteren en vandaag naar Fryslân afgereisd om Wetterskip Fryslân te helpen bij het inspecteren van de kades. De hulp komt van de waterschappen Scheldestromen, Zuiderzeeland, Rijnland, Delfland, Aa en Maas, , Rivierenland, Rijn en IJssel, Schieland en de Krimpenerwaard, Stichtse Rijnland en Waternet.

Hulde voor al die noeste werkers!

Weerspiegeld gemaal

De foto’s die ik hier gisteren publiceerde, heb ik donderdag gemaakt tijdens een heuse ontdekkingstocht door de Kop van Overijssel en Flevoland met mijn fotomaatje. Jetske is intussen al veel verder met haar verslag van deze tocht. Dat tempo kan ik niet bijhouden. Ik laat vandaag nog wat foto’s zien van de eerste tussenstop bij het Stroïnkgemaal, dat aan de voormalige Zuiderzeedijk tussen Vollenhove en Blokzijl staat (kaart Google Maps) …

110414-1312x

Het Stroïnkgemaal werd in 1919 gebouwd in opdracht van het waterschap Vollenhove, als hoofdstoomgemaal van Noord-west-Overijssel. Het gemaal werd op 9 juni 1920 officieel in gebruik genomen met twee Jaffa centrifugaalpompen. Vanwege het kostenaspect werd gekozen voor stoombemaling, hoewel elders in het land op veel plaatsen al elektrische gemalen werden gebouwd …

110414-1302x

Daarmee is het Stroïnkgemaal evenoud als het ir. D.F. Woudagemaal bij Lemmer. Dit gemaal werd officieel geopend op 7 okt 1920 door koningin Wilhelmina. Het grootste verschil zit erin, dat het Woudagemaal op dit moment nog steeds het grootste, nog in bedrijf zijnde, stoomgemaal ter wereld is …

110414-1303x

De stoommaachines van het Stroïnkgemaal werden in 1962 vervangen door dieselmotoren. De karakteristieke, 50 meter hoge schoorsteen deed geen dienst meer en werd in 1980 helaas gesloopt. Ook de dieselmotoren zijn op hun beurt inmiddels weer vervangen door moderne elektromotoren. Tussen 2000 en 2008 is het gemaal opgeknapt, en zijn de machines gereviseerd. In 1997 werd het gemaal op de rijksmonumentenlijst geplaatst …

110414-1305x

Het Woudagemaal bij Lemmer verkeert nog steeds in originele staat. Ten tijde van overvloedige regenval wordt het Woudagemaal nog steeds onder stoom gebracht om ervoor te zorgen, dat we in Fryslân droge voeten houden …

110414-1306x

Omdat stoomtechniek geen onderdeel meer uitmaakt van het reguliere onderwijs, wordt het Woudagemaal minimaal tweemaal per jaar onder stoom gebracht, omdat de medewerkers van Waterschap Frsylân de fijne kneepjes van het stoomvak alleen in de praktijk kunnen leren. Ik kan de liefhebbers van stoomtechniek een bezoekje aan het Woudagemaal ten zeerste aanbevelen. Op de website wordt aangekondigd wanneer het gemaal weer gaat draaien …

110414-1309x

Het watergemaal Stroïnk ontleent zijn schoonheid vooral aan de prachtige weerspiegelingen in de waterpartij voor het gebouw. Dat is dan ook de belangrijkste reden waarom ik dit gemaal vandaag nog eens onder de aandacht breng …

110414-1308x