Een viervoeter in het riet

De golden retriever Rhena vergezelt Klaas Jan vrijwel altijd als hij in het rietland aan het werk is. De oudste foto die ik van Rhena heb, dateert uit april 2016. Daarop komt ze samen met Kelev – de hond van rietsnijder en schoonvader Klaas – blijmoedig naar Jetske en mij toe rennen …

Tegenwoordig rent Rhena niet meer zo hard, maar ze hoort er nog altijd bij. Alleen naar dit rietland in de Wieden gaat ze niet graag mee. Dan moet ze met de baas op de boot. En als ze ergens een hekel aan heeft, is het aan een vaartochtje. Met een simpel trucje weet klaas Jan haar echter steeds weer mee te krijgen. En als ze er dan eenmaal is, is het goed. Ze zoekt strategisch een plekje waar vandaan ze alles kan overzien om vervolgens de ogen dicht te doen en lekker wat te slapen. Zelfs toen ik de drone een rondje vlak boven haar liet draaien, bleef ze onverstoorbaar liggen. Pas als het lunchtijd is, staat Rhena meteen weer op scherp …

En na een eenvoudige, doch voedzame maaltijd, zet ieder zijn bezigheden in het rietland voort, zo ook Rhena …

– wordt vervolgd

Hand- en spandiensten

Strook na strook maaide Jan het hoge riet op het achterste deel van het perceel. De zware machine trok een breed pad door het verende rietland. Daarbij liet hij tijdelijk diepe sporen achter in het dikke veenmospakket …

Zoals wel vaker wanneer we samen te gast zijn bij de rietsnijders, verloochende mijn fotomaatje Jetske haar afkomst niet. Als dochter van een rietsnijder, weet ze hoe belangrijk het is dat de bosjes riet meteen in schoven worden gezet. In geval van regen kan het water dan snel naar beneden lopen, zonder dat het riet te nat wordt en kan gaan rotten. En dus besloot Jetske de handen uit de mouwen te steken …

Ik besloot het maaien en het zetten van de schoven even vanuit de lucht te volgen, zodat ik ook daar nog wat foto’s en video-opnamen van kon maken. Toen ik Flip enige tijd later naar beneden had gehaald, omdat de batterij bijna leeg was, kwam Jetske bij me zitten op een hoopje ruigte. “Het is goed verder,” zei ze lachend met het zweet op het voorhoofd, “Klaas Jan moet ook nog wat werk houden …”

– wordt vervolgd

Rook bij de buren

Tijd voor een filmpje, want ik heb die dag niet alleen foto’s gemaakt met de drone …

De ruigte die de rietsnijders op deze pachtgrond van Natuurmonumenten in de Wieden uit het riet kammen, mogen ze niet verbranden, terwijl dat in de Weerribben (nog) wel mag. Ze moeten het per boot afvoeren als groenafval.

Bij de buren was de rook die dag echter nauwelijks van de lucht. Zij pachten een strook rietland van het Waterschap. En daar, slechts enkele meters verderop, mogen ze de ruigte wel verbranden. Het verschil zit in Nederland regeltjesland in de subsidie …

– wordt vervolgd

Een bijzondere ondergrond

Het rietland waar we vorige week te gast waren, heeft een bijzondere ondergrond. Het is kragge of trilveen. In de ondiepe, voedselarme plassen in de Weerribben en de Wieden heeft zich een dikke drijvende mat van plantenresten, wortels en wortelstokken gevormd. Die drijvende massa kan in de loop der tijd wel een meter dik worden, zodat je er gemakkelijk overheen kunt lopen. Je voelt de grond dan echt onder je voeten veren …

De rietsnijders kunnen zelfs met hun rietmaaiers en ander materieel op die mat aan het werk. Vanuit de lucht zijn de vele lijnen die door de trekkers met dubbellucht banden in het rietland worden getrokken goed zichtbaar. Als we de ondergrond van dichtbij bekijken, dan zijn daar talrijke veenmossen en andere planten te zien …

De dubbellucht banden van het materieel zijn onontbeerlijk, met een enkele banden zou een rietmaaier waarschijnlijk al na enkele meters tot de assen in de bodem wegzakken. En iemand die zich lopend in het gebied waagt, kan niet zonder een gedegen terreinkennis. De drijvende ondergrond is namelijk niet overal even sterk en levensgevaarlijk …

Jetske laat op haar blog met een paar foto’s mooi zien hoe Klaas Jan zijn kinderen tijdens een vorige bezoek waarschuwde. Met een vork liet hij op een zwakke plek zien hoe diep je plotseling kunt wegzakken. De rietmachine kan er wél overheen dankzij de brede dubbelluchtbanden en de gelijkmatige verdeling van het gewicht. Hoe diep de bodem veert als de rietmachine eroverheen rijdt, laat Jetske op diezelfde pagina zien met een videootje: ‘Riet maaien op trilveen’.

De rietmaaier wordt gestart

Het kampement van de rietsnijders met een groene en een blauwe rietmachine en een tweepersoons schaftkeet …

Fotomaatje Jetske had in de verte al het geluid van een nadere boot gehoord. Ze stelde zich op bij de smalle vaart om daar rietsnijder Jan S. met haar camera te ontvangen …

Nadat wij kort kennis hadden gemaakt, liep Jan door naar zijn rietmachine. Nadat hij het zeil van de maaikop van de rietmaaier had verwijderd, liep hij naar de keet om een smeerpistool te pakken. Daarmee ging hij de machinerie kort te lijf. Nadat hij er nog even keurend naar had gekeken, werd het resultaat goed bevonden …

Daarna liep Jan naar Klaas Jan. Vanuit de verte keek ik naar het werkoverleg van de beide mannen. Na de opnamen die ik eerder die dag al gemaakt, had ik nog één batterij bewaard om ook wat van het werk van Jan S. vanuit de lucht te filmen. Eerst maar even afwachten waar hij zou beginnen …

Na afloop van hun korte overleg startte Jan zijn machine. Hij begon te maaien naast een bosrand aan de oostkant van het terrein. Intussen maakte ik Flip weer vliegklaar …

– wordt vervolgd

Rietsnijders op het ijs

Zoals de vaste volgers wel weten, heb ik in 2010 en 2011 door de seizoenen heen video-opnamen gemaakt van de werkzaamheden van een paar rietsnijders in de Weerribben. Tot mijn geluk en dat van de rietsnijders konden de mannen in januari 2010 een paar dagen maaien op het ijs. Dat heb ik ze sindsdien niet meer zien doen, dus met die opnamen ben ik nog steeds erg blij …

Nu er weer ijs op de vijver ligt en er in de loop van de dag weer sneeuw wordt verwacht, is dit een goed moment om de mooiste opnamen van de ‘Rietsnijders op het ijs’ nogmaals onder de aandacht brengen …

* De man in de groene jas is de schoonvader van rietsnijder Klaas-Jan, tevens de zwager van mijn fotomaatje Jetske

Jong geleerd

Ik heb het er hier wel vaker over gehad, veel rietsnijders in de Weerribben zijn op de een of andere manier familie van elkaar. Wij waren vorige week weer te gast bij rietsnijder Klaas-Jan, de man op de eerste foto. Klaas-Jan heeft het vak geleerd van zijn opa, en hij is een neef van mijn fotomaatje Jetske, die zelf de dochter is van een rietsnijder. Klaas-Jan werd die dag geholpen door een oom en een neef …

En natuurlijk was Klaas-Jan zijn kinderen er. Zijn dochter vermaakt zich een tijdlang prima als ‘chauffeur’ van de trekker. Klaas Jan zijn zoon stapt al bij zijn vader in het rietland rond sinds hij peuter was. Het kan verbeelding zijn, maar als dat knaapje in het rietland is, lijkt het hele kleine en speelse eraf te zijn. Terwijl hij druk bezig was met het afvoeren van de ruigte naar het vuurtje verderop, keek hij nog eens goed naar het kammen van het riet. Nog even, dan zou hij vast ook groot genoeg zijn om dat werk te doen, leek hij te denken …

Of het zo ver komt, is nog maar de vraag. De rietcultuur staat onder druk. De toekomst zal het leren …