Even uitwaaien

Na een lange hete zomer is het nu dan toch eindelijk echt herfst. Enige dagen geleden werd ons voor vandaag een storm in het vooruitzicht gesteld, maar daar lijkt weinig van terecht te komen. Toch moet ’t met wat tegenwind wel lukken om even uit te waaien …

Tegenwind gaf me in de vakantie de kans om eindelijk Oskar’s mooie bruine ogen eens te kunnen fotograferen. Normaal gesproken gaan de ogen van dat langharige monstertje bijna altijd schuil achter een dikke pony …

even lekker uitwaaien (4)

Oppasdienst

Begin mei hadden Aafje en ik opnieuw het voorrecht om ruim een week op Oskar te mogen passen. Oskar is intussen uitgegroeid tot een prachtige schapendoes die deze maand een jaar oud wordt …

In februari/maart hield hij ons ’s nachts nog wel eens blaffend of jankend uit de slaap. Inmiddels heeft hij ons – het ene moment speels & dartel en even later rustig & bedaard – volledig geaccepteerd als zijn reserve-baasjes …

Omdat er rondom het huis ook ditmaal weer van alles te fotograferen was, zal ik daarvan de komende tijd op mijn weblog het en ander de revue laten passeren …

Even fikkie stoken

Nadat we een uurtje bij de rietsnijders in het veld hadden rond gestapt, begon bij mij niet alleen de vermoeidheid, maar ook de meligheid toe te slaan. Op dat moment besloot ik mijn kans te pakken, het was nu of nooit. In een onbewaakt moment pakte ik een vork, waarmee ik het vuur in één van de brandende hoopjes ruigte eens even flink begon op te poken. Wees nou eerlijk, zo vaak krijg je de kans niet om even legaal fikkie te stoken in een natuurgebied. Jetske liet op haar beurt een kans om mij met een vork in actie te zien niet lopen …

Ja, dat riet branden is ook nog zoiets … Een toekomstig verbod op het verbranden van de ruigte hangt als een donkere wolk boven de rietsnijders. Dat zou betekenen dat ze niet alleen het riet, maar ook alle ruigte op de een of andere manier moeten afvoeren en (laten) verwerken. Maar ja, in het kader van het hedendaagse Haagse denken zijn die rookslierten gedurende twee maanden per jaar natuurlijk veel erger dan vele honderden laag overvliegende, vervuilende vliegtuigen boven de Weerribben van en naar vliegveld Lelystad per jaar …

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Intussen was het ruimschoots schafttijd geworden, en dus werden Jetske en ik uitgenodigd om het bezoek met koffie en broodjes knakworst af te ronden in de schaftkeet. Klaas en Klaas-Jan, opnieuw bedankt voor jullie verhalen en de gastvrije ontvangst …

Bij de rietsnijders (5)

“Dat werken op deze wijze moet volgens mij in je zitten,” schreef Sjoerd gisteren in een reactie op deel 4 van deze serie. En zo is het ook. Het riet zit bij de veel rietsnijders in deze regio al generatieslang in het bloed. Het werk in het riet gaat vaak over van vader op zoon of wordt anderszins voortgezet in de familie. Jetske’s vader was rietsnijder, haar zwager Klaas – waarmee ze op de foto hieronder in gesprek is – is rietsnijder en diens schoonzoon Klaas-Jan is de tweede man hier in het rietland …

Dit werk kun je ook alleen maar blijven doen als je er echt van houdt. Je hoeft het zeker niet te doen om rijk van te worden. Tot dusver kwam de concurrentie voor de rietsnijder vooral uit Polen. Op basis van een betere prijs/kwaliteit verhouding is het Poolse riet nooit een echte bedreiging geweest voor het riet uit de Weerribben. De laatste jaren wordt de Nederlandse markt echter overspoeld door riet uit China. De kwaliteit van dat riet schijnt goed te zijn. Omdat het wel tot 25% goedkoper schijnt te zijn, vormt dit Chinese riet een ernstige bedreiging voor rietsnijders …

Om dat Chinese riet hier te krijgen, wordt er door oceaanstomers een massa aan olie verstookt. Terwijl al die ellende de lucht wordt ingeblazen, doet ons eigen riet elk jaar opnieuw zijn stinkende best om hier maar zoveel mogelijk CO2 uit de lucht te halen. Waar zijn we met zijn allen mee bezig …?

Met een dalende prijs voor het riet en gestaag teruglopende subsidiebedragen, blijft voor de rietsnijder straks alleen nog de liefde voor het werk en de natuur over. Er zijn rietsnijders die op dit moment het riet van de oogst van vorig jaar nog deels in de schuur hebben liggen, omdat ze het niet kwijt kunnen. De enige die er beter van schijn te worden, is de rietdekker die het Chinese riet voor de volle prijs op daken legt, alsof het Nederlands riet is …

Van alleen liefde voor het werk en de natuur kan de rietsnijder zijn kachel niet laten roken. Het verdwijnen van de rietsnijder zal op termijn grote gevolgen hebben voor natuur en landschap in de Kop van Overijssel. De rietvelden zullen verlanden en veranderen in broekbossen. Kwetsbare planten en dieren zoals b.v. de zeldzame vuurvlinder zullen verdwijnen …

Dat soort mijmeringen stemt niet vrolijk. De enige die daar geen last van had, was Rhena, zij koesterde zich in het langzaam warmer wordende zonlicht …

– wordt vervolgd –

Bij de rietsnijders (4)

Elk jaar leer ik weer nieuwe dingen met betrekking tot de rietteelt. Vorige week is me tijdens het bezoek aan de rietsnijders duidelijk geworden dat het ene rietland het andere niet is …

Op dit perceel aan de Heuvenweg bij Kalenberg was ik nog niet eerder geweest met Jetske. Hier loop je over een dik drijvend vegetatiedek, de zogenaamde kragge, die zacht onder je voeten op en neer deint. En alsof dat niet genoeg is, wordt de toplaag hier gevormd door een dikke laag zacht veenmos …

Nadat hij het riet heeft gemaaid, begint het werk eigenlijk pas voor de rietsnijder. Samen met het riet is een groot deel van de ondergroei gemaaid, dat zit allemaal onderaan tussen het riet. Kijk maar eens naar de bovenstaande foto. Daarop is goed te zien dat Klaas-Jan met zijn linkerhand het bosje riet aan de bovenkant kan omvatten, terwijl hij met zijn rechterhand vooral een enorme bos ruigte ondersteunt …

Bosje voor bosje wordt deze zogenaamde ruigte machinaal uit het riet gekamd. Uiteindelijk blijft er maar een schamel bosje riet over. Bovendien is het riet dit jaar over de hele linie aan de korte kant gebleven als gevolg van een paar koude nachten tijdens de eerste groei van het nieuwe blad in april. De meeste rietsnijders zullen hun schuur dit jaar dan ook niet vol krijgen …

Nee, voor de rietsnijders is het geen vetpot, hard werken voor weinig geld. Gelukkig zijn ze niet voor de volle 100% afhankelijk van de verkoop van het riet. Zonder het maaien van het riet zouden de rietlanden snel verlanden en veranderen in bossen, daarom krijgen de rietsnijders een beheerssubsidie per hectare die ze onderhouden …

De derde en vierde foto laten mooi zien dat Rhena zich helemaal thuis voelt in het rietland. Ze is niet alleen een fijne metgezel, maar ze draagt haar steentje ook bij aan het werk. Op deze foto’s helpt ze mee met het schoonmaken van het riet door de stengel van een lisdodde te vermorzelen. En na gedane arbeid is het uiteindelijk goed rusten …

– wordt vervolgd –

Bij de rietsnijders (3)

Ruim voordat we de werkplek van de rietsnijders hebben bereikt, zijn we al gespot door Rena, de hond van één van de mannen …

Niet gehinderd door de rookslierten, blijft ze ons – waaks blaffend – attent volgen …

Eindelijk bovenwinds, we lopen weer in de zon en hebben opnieuw ruim en helder zicht …

Rena heeft intussen Jetske herkend, waarna een hartelijke begroeting volgt …

Toptijd voor de rietsnijders

Eindelijk hadden we gisteren dan de eerste echt zonnige dag van 2013 te pakken. Het was een uitgelezen dag om een belofte gestand te doen. Nog niet zo lang geleden heb ik me namelijk laten ontvallen, dat ik op een mooie winterdag weer eens een kijkje zou nemen bij de rietsnijders in de rietlanden bij de buurtschap Nederland in de Kop van Overijssel, die een hoofdrol speelden in mijn documentaire “Werk in het Weerribbenriet” …





Toen ik rond 13:00 uur in het rietland aankwam, was rietsnijder Jan al met een rietmaaier aan het werk te midden van het goudgele riet, waarvan de pluimen door het ontbreken van wind slechts zachtjes heen en weer deinden …





Al snel arriveerde zijn partner Klaas met zwaarder materieel op de aanhanger. Nu er eindelijk een eind was gekomen aan het relatief warme en vooral natte weer in december en begin januari kon de tractor met de bredere rietmaaier weer worden ingezet …





Veel tijd om te praten hadden de mannen natuurlijk niet, want er was de laatste weken door het natte weer al meer tijd verloren gegaan dan hen lief was. Ook vorige week hadden ze maar twee dagen in het rietland kunnen werken, ze moeten nu hun slag slaan door optimaal te profiteren van de winterse omstandigheden …





En terwijl de rietsnijder op zijn tractor aan het werk ging, begon zijn trouwe gezel aan zijn eigen rondgang over het rietland …





De rietsnijders zijn blij met de vorst, omdat het hun werk veel makkelijker maakt en het droge weer komt ook de kwaliteit van het riet ten goede. Wat de rietsnijders betreft had het nog wel wat harder mogen vriezen. Meer dan matige vorst hebben we hier in het noorden nog niet gehad, en dat is ook in het rietland merkbaar. Langs de hoger gelegen kanten van een perceel riet werkte het nog het makkelijkst. Daar was de bodem hard en stevig …





Dat het nog steeds niet echt streng heeft gevroren, kon ik even later uit eigen waarneming vaststellen, toen ik naar het midden van één van de percelen liep om ook daar nog even een foto te maken van de rietsnijder met zijn rietmaaier. De bodem van het rietland bestaat hier eigenlijk uit een drijvend vegetatiedek, dat bijeen wordt gehouden door vervlechtende wortelstelsels. Ik voelde deze zogenaamde kragge onder mijn voeten op en neer deinen, terwijl ik er overheen liep, en ik moest oppassen om niet door het brosse ijs heen te trappen. Vlak voordat ik vertrok, kwam de rietmaaier die op de foto hieronder over de kragge rijdt, zelfs even vast te zitten. Dus met die kou valt het nog alleszins mee …





Het vastraken van de rietmaaier was slechts een kleine tegenslag. Veel vervelender was het probleem dat zich voordeed met de rietmaaier op de tractor. Op een bepaald moment zag ik vanaf enige afstand dat Klaas wel erg veel ruigte uit de maaier trok en wegwierp …





Nadat ik de beide rietsnijders enige tijd bij de tractor had zien overleggen, zag ik ze korte tijd later samen al kijkend en speurend over het pas met de tractor gemaaide deel van het rietland lopen. Blijkbaar zochten ze iets …





En dat bleek enige tijd later inderdaad het geval te zijn. Er was een onderdeel van de rietmaaier afgebroken, waardoor er zich opnieuw problemen voordeden, zoals die ook al in de film “Werk in de Weerribben” te zien waren. Veel sneller dan was voorzien werd de tractor met de maaier weer op de aanhanger gereden. Na mijn vertrek zal waarschijnlijk de kleine en oudere rietmaaier in stelling zijn gebracht. Hopelijk is het gisteravond gelukt om een (provisorische) oplossing te vinden voor het probleem, want het zou doodzonde zijn als de tractor uitgerekend in deze winterse toptijd niet meer kan worden gebruikt …





Succes met de oogst verder, mannen. Voor jullie, voor de schaatsliefhebbers en niet te vergeten voor mezelf hoop ik dat dit schone winterweer voorlopig nog een tijdje blijft voortduren. 🙂