Op de laatste foto van gisteren was op de achtergrond nog net een stuk van de gerestaureerde tabaksfabriek van de  firma Erven Fokke v/d Meulen te zien. Dit was lang het vlaggenschip van de Drachtster tabaksindustrie. In Drachten waren vroeger tientallen bedrijfjes waar pijp- en pruimtabak werd gefabriceerd, daarnaast werden er ook veel sigaren gemaakt …

De tabaksfabriek annex pakhuis is rond 1902 gebouwd in opdracht van de fa. Fokke van der Meulen. In de fabriek werd de beroemde pruimtabak “Drachtster Kei” vervaardigd. Tot in de jaren 60 van de vorige eeuw was ‘Drachtster Kei’ een begrip. Maandelijks werd er voor de liefhebbers zo’n 1000 kilo pruimtabak gefabriceerd …

Later nam de vraag naar pruimtabak geleidelijk af. In 1990 werd de productie gestaakt en de merknaam ‘Drachtster Kei’ werd verkocht aan Douwe Egberts. Daar bleef van het ooit vermaarde merk al snel niets meer over. Vanwege de geringe belangstelling werd de ‘Drachtster Kei’ uiteindelijk uit de handel genomen …

In de ca. 20 jaar die volgden, vielen de restanten van de oude tabaksfabriek regelmatig ten prooi aan brandstichting en vernieling. Omdat de oude fabriek één van de weinige monumentale gebouwen in Drachten is en vanwege de herinnering die het gebouw vormt aan de verloren gegane Drachtster tabaksindustrie, is het rond 1990 op de lijst van rijksmonumenten in Drachten gezet door de gemeente …

Er volgde een jarenlange soap rond het pand, dat gestaag verder in verval raakte en verloederde. Lang dreigde sloop van het karakteristieke pand. Diverse miljoenen kostende plannen gingen over tafel om vervolgens weer een stille dood te sterven. Uiteindelijk is het oudste en meest kenmerkende deel van de fabriek behouden gebleven en gerestaureerd …

Het gebouw is behouden, maar daar is het ook wel mee gezegd. Als onderdeel van één of ander packagedeal werd het gebouw aan de voor- en achterkant ingeklemd tussen nieuwbouw. De voorkant van het pand is vanaf de Zuidkade maar nauwelijks meer te zien …

Het eindresultaat van het behoud van de tabaksfabriek is niet honderd procent, maar het proces er omheen heeft wel de drastische sloop van waardevolle historische panden in Drachten een halt toegeroepen. De dreigende sloop van het gebouw was rond 1990 namelijk de directe aanleiding voor de oprichting van de cultuurhistorische stichting ‘Smelne’s Erfskip’. Het enige wat nog echt van de oude fabriek is overgebleven, is het originele bord op de gevel. …