Tagarchief: Fryslân

Het Zodenhuis in Firdgum

Geplaatst op door

Tegenwoordig is het noordelijk kustgebied goed beschermd door een zware en metershoge dijk langs de Waddenzee. In vroeger eeuwen was dat anders en werd een groot deel van Fryslân en Groningen regelmatig overspoeld door het zeewater. Toch werd dit gebied al vroeg bewoond …

Het Fries-Groningse kustgebied was lang een leeg en kaal landschap. De vruchtbare kweldergebieden liepen regelmatig tot ver landinwaarts onder water. Om er te kunnen leven en wonen, werden er terpen en wierden opgeworpen, kunstmatige hoogten in het landschap. Daar konden de kustbewoners bescherming tegen hoog water vinden …

Over hoe er gewoond werd was lang veel minder bekend. Van terpafgravingen hier in Firdgum en diverse andere terpdorpen in de omgeving heeft men intussen geleerd, dat de muren van terpboerderijen uit de 5e t/m 7e eeuw voornamelijk bestonden uit dikke muren van gestapelde kleizoden …

Het Yeb Hettinga Museum en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) maakten in Firdgum een reconstructie van een oude boerderij van graszoden. Het ontwerp van het Zodenhuis dateert van ongeveer 700 na Christus. Er is gekozen voor een stalgebouw met dakdragende muren van zoden. De zoden voor dit wetenschappelijk experiment (11.000 stuks) komen uit het buitendijkse gebied bij Hallum, ongeveer een km ten noorden van de Zeedijk …

Omdat zowel het museum als het Zodenhuis gesloten waren, konden we alleen even naar binnen kijken door de gedeeltelijke open rand tussen de muren en het dak. Zo is toch mooi te zien dat er bijna overal gebruik gemaakt is van pen-en-gatverbindingen. Omdat het zodenhuis veilig moet zijn voor publiek, is op enkele plekken node gebruik gemaakt van draadstaalverbindingen …

Omrop Fryslân heeft het hele proces van de bouw van het Zodenhuis vastgelegd in een tweedelige documentaire. Archeoloog Daniël Postma van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) neemt ons in aanloop naar de bouw mee op een studiereis naar IJsland en Schotland om daar informatie te vergaren over de zodenhuizen of de restanten daarvan, die daar nog goed bewaard in het landschap te vinden zijn.

O, en laat je niet afschrikken door het feit dat het een documentaire van Omrop Fryslân is. Het gaat om een Nederlands- en Engelstalige productie …

Morgen meer over het Zodenhuis van Firdgum en deel 2 van deze boeiende documentaire.

Bij het Yeb Hettinga Museum

Geplaatst op door

Tegenover de ingang van de begraafplaats vinden we het Yeb Hettinga Museum. Yeb Hettinga (1938-1999) verzamelde in zijn vrije tijd o.a. oude landbouwwerktuigen. Ook zocht hij samen met zijn dorpsgenoot Wietse Leistra, die in het bezit was van een metaaldetector naar oude voorwerpen. Na verloop van tijd had hij een ruime collectie aan munten en kledinghaakjes uit 1700 en allerlei andere voorwerpen …

In 1986 kocht Hettinga Camstra State, een sterk verwaarloosde, maar historische boerderij in Firdgum. In een deel van het pand richtte hij een mini-museum in. Later kocht hij het uit 1900 daterende schooltje in Firdgum, tegenwoordig is zijn verzameling daar te bezichtigen …

Het museum was helaas gesloten toen wij er waren. Maar dat wil niet zeggen dat we er voor niks naar toe gelopen waren. Op het terrein van het museum staat in het kader van Sense of Place ook een Zodenhuis. Dit Zodenhuis is in de periode 2012-2015 gebouwd in het kader van een samenwerkingsproject van het museum en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Morgen kom ik daar op terug …

Onderweg naar het Zodenhuis liepen we weer enige vertraging op, omdat Jetske weer een beestje had gevonden. Ditmaal ging het om een kleine vos …

Ik heb me intussen niet verveeld hoor. We zijn er allebei al sinds 2006 aan gewend om ons eigen onderwerp uit te zoeken, wanneer de ander geconcentreerd bezig is. Dat vosje was mij te klein om het nog steeds grijze weerbeeld op te fleuren, ik koos voor de pompoenen …

Morgen gaan we het hebben over de geschiedenis van het Zodenhuis.

Intermezzo bij de paardjes

Geplaatst op door

Aan de andere kant van de toren en de begraafplaats lag een stukje land waar een paardje al grazend rondjes liep …

Als Jetske onderweg een leuk beestje ziet, dan maakt ze daar graag even tijd voor …

Zei ik paardje …? Er stonden zelfs twee van die mooie kleine paardjes …

Natuurlijk ging Jetske ook daar nog even mee in gesprek, daarna stuurde ze deze kleine Amerigo naar mij toe …

Morgen vervolgen we onze weg naar het lokale museum.

Rond de toren van Firdgum

Geplaatst op door

Zodra de mesttransporteur zijn vrachtje kwijt was, konden we onze weg vervolgen. Al snel zagen we vanuit de verte de toren van Firdgum fier boven het akkerland uit torenen. Hier had ik onze eerste stop gepland …

Firdgum is een klein terpdorp aan de Noord-Friese waddenkust met naar schatting 29 woningen en 70 inwoners (gegevens 2021). Het dorp wordt vooral omgeven door akkerbouwbedrijven. Tegenwoordig gaan vooral (poot)aardappelen uit Firdgum en omgeving de hele wereld over. Maar ook graan en suikerbieten doen het hier goed …

Terwijl Jetske en ik op zoek naar mooie standpunten wat rond stapten, ontdekte ik een smal, vanwege de helling moeilijk begaanbaar paadje tussen het akkerland en de terp. Hoofdschuddend kwam Jetske achter me aan. Hoe heb je het weer voor elkaar gekregen …? zei ze lachend …

Maar het leverde aan de voet van toren en terp toch wel een paar fraaie plaatjes op. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden …

Na de afbraak van de kerk is de toren blijven staan en nog steeds rijst hij als een baken op de deels afgegraven terp omhoog. De van kloostermoppen opgetrokken toren, is in 1922 en later halverwege de jaren 80 nog eens gerestaureerd. In de toren hangt nog steeds een klok uit 1471. Tegenwoordig is de toren eigendom van de gemeente, die ook zorg draagt voor beheer en onderhoud …

Morgen hebben we een ontmoeting aan de andere kant van de toren …

Oponthoud door mesttransport

Geplaatst op door

Op de eerste vrijdag van september zijn Jetske en ik weer een dagje samen op pad geweest. Ondanks het (nog) grijze weerbeeld had Jetske wel zin om weer eens aan het Wad te kijken. Ik stelde voor om dan nu maar eens in de noordwesthoek van Fryslân te beginnen en daar vandaan oostwaarts te rijden. En zo geschiedde …

We hadden de snelweg ter hoogte van Franeker nog maar net verlaten, of we kwamen in de buurt van Tzummarum al stil te staan bij het lossen van een vracht mest. We besloten van de nood een deugd te maken en stapten uit om wat foto’s te maken. De chauffeur dacht nog een minuut of tien nodig te hebben, die tijd kwamen we wel door …

We stonden bij een akker waarvan de graanoogst al binnen was gehaald. Door even door de knieën te zakken, kon ik de illusie creëren dat we ons in zuidelijke streken in een glooiend landschap bevonden. De spits van de kerk van Tzummarum leek tot net boven het maaiveld te reiken …

Niets was echter minder waar. Als de wereld ergens vlak is, dan is het wel hier op de Friese kleigronden in het noorden van de provincie. Hier en daar zien een terp of een oude dijk in het landschap. Rondom plaatsen als Tzummarum en rond boerderij zie je in deze streek nog wel wat bomen en boomsingels staan, maar afgezien daarvan kun je hier op veel plaatsen kilometers ver om je heen kijken …

Morgen gaan we naar Firdgum. Een voorproefje daarvan is al bij Jetske te zien …

Wel een mot, geen buxus

Geplaatst op door

Behalve de koninginnepage is ook de buxusmot de afgelopen jaren een stuk dichterbij gekomen …

Onlangs trof ik deze toch wel mooi vlinder in onze tuin aan. Gelukkig kan hij bij ons weinig kwaad, want we hebben hier geen buxus. Wie de vlinder en de rups eenmaal in zijn zorgvuldig gecoiffeerde buxushaag heeft, heeft een probleem. Bestrijden van de rups is uit den boze, omdat daar ook andere rupsen en allerlei andere insecten door worden getroffen …

Er rest maar één ding: de buxus rooien en vervangen door andere beplanting. Voor die opgave staan ook mijn fotomaatje Jetske en haar eega. Daar staan (nu nog) vele meters buxus in de tuin. Behalve de mot heeft Jetske ook de rups daar gesignaleerd, en die heeft daar intussen flink toegeslagen. Jetske hoopt dat de vogeltjes haar buxus nog kunnen redden door zoveel mogelijk rupsen opvreten. Ik vrees echter het ergste, maar oordeel zelf op haar weblog …

Meer informatie over de buxusmot kun je vinden bij de Vlinderstichting.

Vlieg doet een vliegenpoepje

Geplaatst op door

In zijn blogje over macrofotografie in eigen tuin, vroeg Dirk vrijdag naar aanleiding van een toevalstreffer: “… heb je ooit een vlieg haar ‘kakje’ zien doen??” Waarschijnlijk tegen Dirk zijn verwachtingen in, kon ik die vraag meteen bevestigend beantwoorden. Toevallig heb ik begin augustus een serie gemaakt van een poepende vlieg …

Het was een zwaar bewolkte dag, waardoor ik eigenlijk te weinig licht had om lekker scherpe macro’s te kunnen maken. Desondanks probeerde ik ’s middags een paar foto’s te maken van een groene vleesvlieg, die achter in de tuin zat. Terwijl ik de tweede foto maakte – liefst wat scherper dan de eerste – zag ik dat het beestje een vliegenpoepje deed. Op de vierde foto kon ik zelfs zien dat hij na afloop zijn voorpootjes even netjes waste …

Het is in technisch opzicht niet bepaald een hoogstaande serie geworden. Maar soms gaat het om het moment, en dat had ik hier toch wel te pakken. Aan het eind van de fotosessie mocht ik zelfs nog even een frontaaltje maken …