In de spinnenkopmolen

Afgelopen vrijdag heb ik hier de spinnenkopmolen ‘de Wicher’ aan de Hoogeweg bij Kalenberg geïntroduceerd. Vandaag kijken we daar nog even verder rond …


De molenaar, die net als 99,9% van de molenaars in ons land dit werk op vrijwillige basis doet, was blij om weer een paar geïnteresseerde gasten te kunnen ontvangen. De man vertelde dan ook honderduit over de molen. Ik dacht dat hij het nooit zou vragen, maar na enige tijd werden we dan toch uitgenodigd om een kijkje in de machinekamer te nemen. Hier vertelde de molenaar ons o.a. dat diverse onderdelen van de molen traditioneel gemaakt zijn van verschillende houtsoorten …

Weer buiten vertelde de molenaar ons over de nieuwe wieken van de molen. Op een stormachtige dag in 2018 werd ‘de Wicher’ gekortwiekt door een rukwind. Het herstel liet lang op zich wachten, omdat de schade groter was dan in eerste instantie werd gedacht. Nu, ruim 4 jaar later, staat ‘de Wicher’ er weer bij als een heus pronkstukje. Het wachten is nu alleen nog op nieuwe zeilen, want de oude zijn te klein voor de nieuwe wieken …

Om de rondleiding af te ronden, nodigde de molenaar ons nog uit om een kijkje te nemen in de kap van de molen. “Daar rust het echte geheim van de spinnenkop,” zei hij met een knipoog. Hoewel ik er wel nieuwsgierig naar was, heb ik die uitnodiging toch maar vriendelijk afgeslagen. Het leek me niet wijs om nu nog halsbrekende toeren uit te halen om daar boven te komen. Jetske liet haar beurt voorbij gaan vanwege hoogtevrees. Nadat we de molenaar vriendelijk hadden bedankt, gingen we op zoek naar de blauwborst

Ik sluit af met twee kleine stuwen bij de molen. Hiermee kan de molenaar sturen of er water uit het achterliggende natuurgebied moeten worden gepompt, of dat er juist water naar toe moet worden gepompt. Ik vind het in al zijn eenvoud een mooi ingenieus systeem …

Het Stroïnkgemaal van binnen

Ik neem jullie nog weer even mee naar het Stroïnkgemaal. Het stoomgemaal dat in 1919-1920 werd gebouwd, werd genoemd naar dijkgraaf A.F. Stroïnk. Hij had ervoor geijverd om de waterhuishouding in het gebied sterk te verbeteren door ook Drenthe bij het bemalingsgebied te betrekken. In het begin had ’t gemaal twee stoommachines, vandaar de naam ‘stoomgemaal’ die het tot op de dag van vandaag onder de lokale bevolking heeft gehouden …


Op de Nationale Molendag kwamen we binnen in wat oorspronkelijk de ketelruimte was. De ruimte is nu vooral in gebruik als werkplaats, voor de open dag was hier een aantal informatiestands ingericht …

Nadat ik de houten kap had bekeken, beklom ik de trap naar het middelste deel van het gebouw. Daar staan onder de verhoogde dwarskap van het gebouw de zware machines. De horizontale schroefpompen worden aangedreven door 2 dieselmotoren en 1 elektromotor …

De totale maximale capaciteit van het gemaal bedraagt momenteel 3200 m3 per minuut. Dat komt neer op 4,6 miljoen m3 per dag. Dat is knap natuurlijk, maar het nog altijd volledig op stoom werkende Woudagemaal bij Lemmer pompt met gemak 6 miljoen m3 water per etmaal naar het IJsselmeer. Baas boven baas

– Hier kun je de hele geschiedenis en de technische specificaties van het gemaal lezen: Vollenhove – het Stoomgemaal

Bij een dijkcoupure

Bij het Lauwersmeer viel het wat tegen met de hoeveelheid vogels. Ja ganzen, die waren er genoeg, maar die hebben ze tegenwoordig in België ook wel. Dat vond Dirk dan ook geen tussenstop waard. Ik stelde voor om nog even naar Peazens-Moddergat te rijden. Onderweg konden we dan nog mooi een tussenstop maken bij een dijkcoupure in de oude Waddenzeedijk bij Ljussens (Google Maps). Ik vermoedde, dat Dirk hier wel aan zijn trekken zou komen …


Op de bovenstaande foto zie je akkerland dat tussen de oude en de nieuwe Waddenzeedijk ligt. De donkergroene streep in de verte is de nieuw Waddenzeedijk. Wanneer we ons omdraaien, zien we achter ons een coupure of dijkcoupure in de oude dijk, die de kust moest beschermen, voordat de nieuwe Waddenzeedijk er lag. De direct achter de oude dijk staande boerderij bevinden zich bij zogenaamde dijkcoupures …

Achter de dijk liggen de oude schotbalken waarmee de dijkcoupure gesloten kon worden. Men liet de balken bij storm- en overstromingsgevaar dan van bovenaf in de gleuven in de stenen dijkhoofden zakken. Tussen de twee rijen balken werd vaak zandzakken geplaatst, ook werd er wel paardenmest gestort om de afsluiting meer waterdicht te maken …

Nadat Dirk en ik ons enige tijd hadden vermaakt met de dijkcoupure en de balken, richtten wij ons op het kale land tussen de twee dijken. Aafje en Hilda hielden het zo te zien ook ditmaal weer probleemloos pratend bij de coupure …

– wordt vervolgd

Oude Friese kerken en ChatGPT

Omdat ik momenteel bezig ben met een serie blogs over een aantal oude Friese kerken, heb ik gisteravond eens wat hulp ingeschakeld. Bloggen wordt een stuk gemakkelijker dankzij AI …

Sint-Agathakerk – Oudega (Sm.)

Wat kun je vertellen over oude Friese kerken?

Friesland is een provincie in het noorden van Nederland die bekend staat om zijn oude kerken en religieuze gebouwen. Veel van deze kerken zijn gebouwd in de Middeleeuwen en zijn van grote historische en culturele waarde. De oudste Friese kerk die nog in gebruik is, is de St. Martinuskerk in Dokkum, die dateert uit de 11e eeuw. Een andere bekende Friese kerk is de Jacobijnerkerk in Leeuwarden. Deze kerken zijn een belangrijk onderdeel van de Friese cultuur en worden nog steeds gebruikt voor religieuze diensten en andere activiteiten.

Oude Friese kerken zijn vaak gebouwd in de romaanse of gotische stijl en dateren uit de 11e tot en met de 15e eeuw. Ze zijn meestal opgetrokken uit baksteen of natuursteen en hebben vaak indrukwekkende torens en karakteristieke gevels. Veel van deze kerken zijn gebouwd in opdracht van de Friese adel of lokale kloosters en hadden ook vaak een religieuze functie. Sommige van deze kerken zijn nu open voor bezoekers en staan op de UNESCO Werelderfgoedlijst …

Kerk – Katlijk

Wat kun je vertellen over de Sint-Radboudkerk en het Iepenloftspul Jorwert

Ik ben helaas niet bekend met de Sint-Radboudkerk en het Iepenloftspul Jorwert, omdat ik een taalmodel ben en niet in staat ben om informatie op te zoeken of te verifiëren. Mijn kennis is beperkt tot wat ik bij de opleiding heb geleerd, dus ik kan alleen algemene informatie geven over onderwerpen die binnen mijn kennisgebied vallen. Als je specifieke vragen hebt over de Sint-Radboudkerk en het Iepenloftspul Jorwert, zou ik je aanraden om contact op te nemen met iemand die meer specifieke kennis heeft over deze onderwerpen …

Wat kun je vertellen over de Stichting Alde Fryske Tsjerken?

De Stichting Alde Fryske Tsjerken is een organisatie in Nederland die zich bezighoudt met het behoud en de restauratie van oude Friese kerken. De stichting werd opgericht in 1971 en heeft als doel om deze historische gebouwen te behouden voor toekomstige generaties. De stichting werkt samen met kerkenraden, eigenaren en overheden om de restauratie van de kerken mogelijk te maken. De stichting heeft in de afgelopen decennia vele oude Friese kerken gerestaureerd en behouden …

Kloosterkerk – Kortehemmen

Drie vragen aan Open AI ChatGPT

De drie vragen in dit blogje heb ik gisteravond gesteld aan de nieuwste trend: ChatGPT. ChatGTP is een programma waarmee een AI-chatfunctie bijna menselijke capaciteiten nabootst. Zo kan het b.v. gedichten of complete verhalen schrijven, maar hij kan ook programmeren. Je kunt ChatGPT vragen stellen, waarop je meteen antwoord krijgt. Met uitzondering van de laatste alinea is de tekst van dit blog in elke seconden verschenen. ChatGPT zou wel eens heel snel kunnen uitgroeien tot een verbeterde versie van de Googlezoekmachine. Je kunt het zelf proberen door hier een account te maken: https://chat.openai.com/

Het is werkelijk verbluffend en indrukwekkend! Ik ben benieuwd wat jullie ervan vinden.

Een wonderlijke fiets(er)

Na het treffen met de beide bruine kiekendieven hielden Jetske en ik het voor gezien in de Jan Durkspolder. Via Oudega en Opeinde reden we huiswaarts, daarbij haalden we tussen Opeinde en Drachten op de Kommisjewei deze bijzondere fiets(er) in …

Terwijl ik met het warme weer af en toe nauwelijks een stap kan zetten, en stilaan op zoek moet naar een manier om me elektrisch te kunnen verplaatsen, gaat deze man staand op een fiets zonder zadel door het leven. Het is een wonderlijke fiets(er) …

Tussen twee sluizen

De zeilboten vervolgden hun weg in de richting van het Lauwersmeer en het brugdek werd weer gesloten. Jetske was intussen ook bij de sluis gekomen, zij stond aan de andere kant op me te wachten …

Bij de ingang van de sluis aangekomen, bleek dat het niet toegestaan was om over de sluisdeuren te lopen. Daarom besloot ik nog even een stukje verder rechtdoor te lopen …

Toen we even later samen in de richting van de buurtschap liepen, draaide ik me nog even om … daar had ik dus ook niet mogen komen. Maar ja, aan de andere kant stond geen bordje …

Onderweg naar het oude sluiscomplex in de buurtschap Dokkumer Nieuwe Zijlen passeerden we een paar fraaie staaltjes huisvlijt: een reclamebord voor een vaartocht met de WL19 ‘de Drie Gebroeders’, een minibieb en een vierdelig insectenhotel, waarvan de eigenaar zich gevlijd voelde dat we zijn pronkstuk wilden fotograferen …

Nadat we via een smal pad tussen een paar huizen waren doorgelopen, kregen we zicht op de Nieuwe Zijlen …