Poollicht 29-10-2003 – Uithuizen (Gr.)

Woensdag 29 oktober 2003 zat ik een groot deel van de dag achter de pc. Behalve de diverse poollichtsites met grafieken en magnetometers hield ik ook de weerkaarten en satellietfoto’s in de gaten. 2003 had tot op dat moment een recordaantal uren zon opgeleverd. Het was dan ook frustrerend om te zien dat een depressie uitgerekend deze week was gaan oprukken en ons land in zijn greep had gekregen. Na bestudering van verschillende weerkaarten en satellietbeelden had ik in de loop van de middag mijn locatie uitgezocht. Vanuit het zuidwesten naderde een opklaringsgebiedje, dat met wat geluk in de loop van de avond over noordoost Groningen leek te gaan trekken …





Toen er aan het eind van de middag een Noorderlicht Alert kwam met de kop “Vannacht poollicht!!!!” wist ik wat me te doen stond. Gewapend met camera en statief en een fikse hoeveelheid proviand stapte ik tegen vijven in de auto om op zoek te gaan naar een helder plekje in de duisternis. De poollichtjacht kon beginnen …





Na enig ronddolen over de Groningse klei, nauwlettend de lucht in de gaten houdend, vond ik uiteindelijk vlakbij Noordpolderzijl een mooi plekje met uitzicht op het noorden. De idylle werd echter al snel verstoord, omdat men rond 19.00 uur precies op het veld tegenover mij aan de slag ging met een aardappelrooimachine met een enorme batterij licht. Ik besloot meteen te verkassen. Na enig rondrijden vond ik een aardige locatie even ten noorden van Uithuizen. Ook hier werd druk gewerkt aan de aardappeloogst. Een paar kilometer naar het noordoosten verscheen af en toe een fel licht in beeld, maar echt storend was dat niet.

Rond 19:30 uur zag ik voorzichtig de eerste sterren verschijnen. Om 19:45 uur had ik echt goed zicht op een groene gloed, die hier en daar nog duidelijk werd afgedekt door wolken. Ik hield mijn adem in … Jawel, voor het eerst van mijn leven zag ik het poollicht in het echt!
Om 19:50 uur -op het moment van publicatie van dit logje dus exact 10 jaar geleden- maakte ik mijn eerste poollichtfoto …






Even vreesde ik dat het feest van korte duur zou zijn, want al snel kwam er weer bewolking opzetten. Het viel gelukkig alleszins mee. Nadat een smalle wolkenband was voorbij gedreven, brak de lucht verder open …





Na enige tijd zag ik de groene kleur lichter worden en al snel kreeg ik een zweem van rood te zien. Verschillende keren strekten lange stralen, de zogenaamde streamers, zich uit tot bijna boven mijn hoofd …





Ik wist af en toe nauwelijks waar ik moest kijken, en vergat een tijdlang zelfs te fotograferen … Het was werkelijk fascinerend! De idylle werd alleen af en toe verstoord door de tractoren die regelmatig met lege dan wel volle karren voorbij denderden …






Die mannen hadden geen flauw benul waarom ik daar in uppie met camera en statief op de Groningse klei stond. Het leek me een goed moment om zo goed en zo kwaad als het ging even een zelfportret te maken, zodat ik mezelf later nog eens te midden van het poollicht zou kunnen zien staan …





Het was werkelijk een onvergetelijk schouwspel om het licht en de kleuren in de lucht voortdurend te zien veranderen. Steeds was het groen te zien, maar daarboven verscheen af en toe een soort rode kroon, niet met snelle bewegingen zoals je het op tv in de poolstreken ziet, maar langzaam en geleidelijk … easy does it





Tegen 21:30 uur begon de lucht dicht te trekken. Jammer, want het verveelde me nog lang niet, maar ik kon mijn geluk al lang niet meer op. Ik pakte m’n spullen bij elkaar en begaf me fluitend huiswaarts …





– Wordt vervolgd om 22:15 uur –

Weerbeeld oktober 2012

Alweer een grijze en trieste dag. Ik ben er niet blij mee, maar het stelt me wel in de gelegenheid om het weerbeeld van oktober eens op een rijtje te zetten, want ik blijf vandaag lekker binnen …





De eerste week van oktober verliep met ruim 61 mm neerslag ronduit nat. Daarna volgden vijf zo goed als droge dagen, die door de boeren volop werden benut om maïs, aardappelen of een laatste snede gras te oogsten …





Vanaf 12 oktober volgde er opnieuw een week waarin er de nodige regen viel. In een veelal grijs landschap begonnen de bomen langzaam hun kleurige herfstdracht te tonen, sfeervol, maar niet echt sprankelend …





In totaal heb ik in ons tuintje in oktober 128 mm regen afgetapt, tegen normaal zo’n 74 mm. Bij het KNMI in De Bilt werd 103 mm afgetapt. De regionale verschillen in neerslagsommen waren groot. In een brede kuststrook viel meer dan 100 mm regen. Zeer lokaal liep de neerslagsom daar zelfs op tot 195 mm. In een strook van Brabant naar Groningen was het deze maand het droogst. Plaatselijk werd niet meer dan 55 mm geregistreerd. Van de KNMI-stations was Hoek van Holland het natst met 174 mm en Volkel het droogst met 69 mm …





Als gevolg van het wisselende weerbeeld verschenen er in oktober verschillende keren halo’s en bijzonnen in de lucht. Ook nu kondigden deze optische verschijnselen steeds weer een weersverandering aan die het weerbeeld niet ten goede kwam …





Met het dalen van de temperaturen verschenen er in oktober weer steeds meer ganzen in de lucht, allemaal op weg naar de landerijen in het midden en westen van Fryslân, waar ze waarschijnlijk ook dit jaar weer in groten getale de winter door zullen brengen …





In ons tuintje is de gemiddelde temperatuur in oktober uitgekomen op 10,1 ºC, dat komt vrijwel overeen met het langjarig gemiddelde van 9,9 ºC in de periode 1971-2000. Vooral de derde week van oktober verliep zacht, op 19 oktober heb ik met 20,2 ºC nog een warme dag kunnen noteren …





Na deze zachte periode daalden de maximumtemperaturen tot onder de 10 graden en liep de minimumtemperatuur terug tot vlak boven het vriespunt. Op de 28e vroor het in de ochtend in het oosten van het land matig. Het KNMI-station Twenthe noteerde met -6,4 °C de laagste temperatuur van de maand …





In ons tuintje bleef de minimumtemperatuur drie nachten achtereen vlak boven het vriespunt steken. Op de Friese zandgrond werd tegen het eind van de maand hard gewerkt om de geoogste aardappelen te voorzien van een lekker warme winterjas. Hopelijk waren ze net op tijd …





Wat mij betreft mag het zo langzamerhand wel wat gaan winteren, want ik ben intussen wel klaar met het naargeestige en trieste herfstweer van de laatste weken.

Aardappeloogst aan de Nieuwebildtdijk

Ik begin vandaag met een foto van het H.G. Miedema Gemaal, dat bij Zwarte Haan vlak achter de dijk staat. Toen ik er twee weken geleden was, was er weinig of geen werk voor het gemaal, want het was voor het eerst deze zomer enige tijd achtereen tamelijk droog. Dat was de afgelopen dagen wel anders. In de nacht van donderdag op vrijdag hing er langdurig een strobui boven grote delen van Fryslân en Groningen. In het gebied waar mijn tocht van vrijdag 17 augustus doorheen voerde, viel vrijdag 100-120 mm regen, waardoor veel akkers volledig onder water kwamen te staan. Het H.G. Miedema Gemaal en alle gemalen in het gebied en een aantal extra pompen zijn ingezet om de ondergelopen akkers zo snel mogelijk weer droog te krijgen …

Vooral voor de aardappeltelers in het gebied is het van groot belang dat de landerijen zo snel mogelijk weer droog zijn, want als aardappelen -ongeacht of het pootaardappelen of consumptieaardappelen zijn- langer dan 24 uur onder water staan dan gaan ze rotten. De oogst kan dan als verloren worden beschouwd. Er rest de boer niets anders dan de aardappelen op een dergelijk perceel maar in de klei te laten zitten en onder te ploegen. Als hij ze oogst, dan bestaat het risico van verspreiding van de rot naar goede aardappelen …

Daar heeft deze boer op een akker aan de zuidzijde van de Nieuwebildtdijk geen last van. Toen ik twee weken geleden Zwarte Haan achter me had gelaten, werd er met man en macht gewerkt om de aardappelen te oogsten …

De aardappelen werden uit de klei gehaald door een Grimme DR1500 aardappelrooimachine, die achter een tractor hing …

Zodra de rooimachine vol was, werd hij geleegd in een gereedstaande wagen achter een tractor …

De tractor en wagen bleven geduldig staan wachten op de volgende lading. Verderop in het land stonden nog een paar tractoren met een wagen te wachten op hun beurt …

Een zwerm meeuwen maakte dankbaar gebruik van het werk van de rooimachine, de omgewoelde klei bevatte vast heerlijke hapjes voor ze …

Weerbeeld november 2010

November kende een zacht begin, in de eerste week van de maand kwam de gemiddelde temperatuur uit op 9,5 ºC. Het was ook nat in die eerste week, in ons tuintje viel in die periode 31 mm regen, bijna de helft van wat er in de hele maand viel. De buienluchten leverden regelmatig fraaie plaatjes op …

Daarna volgde een wisselvallige periode, waarin de temperaturen daalden naar normale waarden voor de tijd van het jaar. Vanaf 21 november zette de temperatuur een dalende lijn in en gingen we de winter in. In ons tuintje resulteerde dat in 9 vorstdagen (minimumtemperaturen onder 0 ºC) en 4 ijsdagen (maximumtemperaturen onder 0 ºC). De laagste temperatuur van -6,6 ºC werd bereikt op 27 november. Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op 4,9 ºC, tegen normaal ca. 5,8 ºC (over de periode 1971-2000) …

Behalve in de eerste week was het vooral op 11 en 14 november een natte boel. Een echte zware novemberstorm is ons bespaard gebleven, maar stormachtig was het wel op 11 en 12 november. Aan zee stond af en toe een storm, kracht negen, en in de kustprovincies kwamen windstoten voor van ca. 75 tot ruim 100 km/uur. Op de Leijen verschenen de eerste schuimkopjes. In totaal viel er in ons tuintje 74 mm neerslag, tegen normaal ca. 80 mm. Bij ons is november relatief droog verlopen, maar dat was in het zuiden wel even anders, daar werd gemiddeld 90 tot 150 mm afgetapt. Op 26 november werden we verrast met de eerste sneeuw. Bij ons bleef dat beperkt tot een centimetertje, terwijl er elders in het land tot een centimeter of vijf viel…

Ondanks het feit dat oktober en november hier in de omgeving niet extreem nat waren, hadden veel boeren het moeilijk met de oogst dit jaar. De maïsoogst werd deels met rupsvoertuigen van het land gehaald, en ook de aardappelrooiers hadden het vaak niet gemakkelijk. Tussen Luxwoude en Langezwaag kon de aardappeloogst op 22 november net op tijd binnen worden gehaald …

Vaak heb ik moeite om de meestal saaie, grijze en grauwe novembermaand door te komen. Hoewel het bepaald geen zomerse november was, ben ik er dit jaar redelijk makkelijk doorheen gerold. Daar zal het winterweer van de laatste week vast niet helemaal vreemd aan zijn, want hoewel mijn lijf steeds minder goed tegen de kou kan, ben ik toch nog steeds wel een kind van de winter. Maar eerlijk is eerlijk: op deze eerste dag van de meteorologische winter blijf ik toch maar binnen, want aan gevoelstemperaturen van -15 tot -20 ºC ben ik echt nog niet toe …

De laatste aardappelen

Nadat de dag zonnig was begonnen, pakten zich gistermiddag donkere wolken samen boven het Friese land …

Op een akker tussen Luxwoude en Langezwaag werd met zwaar materieel gewerkt om de laatste aardappelen te rooien, voordat de winter in de loop van de week zijn intrede doet …

Twee rooimachines – een Dewulf 3060 en een Grimme Varitron 270 – ploegden zich met moeite voort door het nog steeds natte land …

Hoe moeilijk die indrukwekkende machines – waar ik nog altijd als een kind naar kan staan kijken – het hadden, is goed te zien op het filmpje dat ik ervan heb gemaakt …