Bij het Tempeltje van Ids

Voordat ik jullie meeneem naar het “Tempeltje van Ids”, laat ik nog even een foto uit het archief zien. Op deze foto, die ik op 25 augustus 2008 heb gemaakt vanaf de 24 meter hoge Seedykstertoer, is goed te zien hoe immens hoog de windturbines zijn in vergelijking met de traditionele poldermolen “de Kleilânsmole”. Een verrijking van het landschap kunnen we deze gigantische windturbines dan ook niet noemen, dit in tegenstelling tot het “Tempeltje van Ids”, want dat is een prachtig landschapselement …

100825-1425x

Goed, op naar het “Tempeltje van Ids”, zoals dit kunstwerk in de volksmond wordt genoemd. De Tempel van kunstenaar Ids Willemsma staat op de Friese waddendijk, dichtbij het plaatsje Marrum. De Tempel is door Willemsma ontworpen in opdracht van het waterschap Friesland. Dit is ter afsluiting van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd in 1993 onthuld. De kunstenaar noemt het werk zelf het presenteerblad van staal waardoor de dijk als het ware wordt opgetild …

140805-1513x

De Tempel wordt gedragen door twaalf palen. Deze palen stellen de twaalf provincies voor. De Tempel heeft de hoogte van de oude zeedijk. Bovenop de stalen dragers ligt een dak dat uit een stuk oude zeedijk bestaat. Op het dak is tweehonderd ton klei aangebracht, dat begroeid is met hetzelfde gras als de zeedijk. De Tempel staat in perfecte harmonie met de omgeving, vooral omdat op het dak het groen van de dijk terugkeert …

140805-1500x

Het kunstwerk is goed te zien vanaf de weg Stiens-Holwerd. De Tempel laat zich kennen als een raadselachtig accent in een weids landschap. De ene keer zijn er vier palen zichtbaar, de andere keer acht en dan weer tien. Het lijkt net een bewegende streepjescode. Wanneer men in de Tempel staat en naar boven kijkt, weerspiegelen de palen zich in het glimmend zwarte plafond. Dit krijgt hierdoor iets van een groot zwart gat …

140805-1454x

Zoals ik in het begin van dit logje al schreef, hebben zowel de omwonenden als kunstenaar Ids Willemsma tevergeefs lang geprotesteerd en processen gevoerd tegen de komst van de zeven grote windturbines. En er is nog steeds veel discussie gaande, om te kijken of het windmolenpark weer weggehaald kan worden. De rust en ruimte van het gebied wordt erdoor aangetast, net als  de uitstraling van de Tempel. En daar ben ik het op zich van harte mee eens. Maar we zullen toch op zoek moeten naar alternatieve vormen om in onze energiebehoeften te voorzien. Als windenergie daar op deze manier (voorlopig) een bijdrage kan leveren, dan moet het maar …

140805-1501x

Wat op deze 5e augustus 2014 verder nog opviel tijdens mijn ritje langs de Waddenkust, is dat de lucht boven zee en boven de eilanden helderblauw was, terwijl er boven het vasteland voortdurend wolken opbolden. Dat was hier op de top van de dijk en dus ook op de foto’s heel mooi te zien …

140805-1512x

Ik sluit de serie logjes over mijn rit langs het Wad, die ik op 5 augustus heb gemaakt, af met een beeld waarmee ik een week geleden ben begonnen: zicht op de oogstwerkzaamheden vanaf de Friese zeedijk aan het Wad …

140805-1502x

Bron: Ecomare

Graanoogst bij molens en een tempel

Zo lang regen en kou het actuele weerbeeld bepalen, ga ik nog maar even door met foto’s die ik op 5 augustus heb gemaakt tijdens mijn tocht langs het Wad over de Friese klei. Na de tussenstop bij Zwarte Haan, waarvan ik in de drie voorgaande logjes verslag heb gedaan, ben ik in oostelijke richting verder gereden in de richting van Marrum. Ten westen van Marrum staat de in 1865 gebouwde poldermolen “Kleilânsmole” vlakbij een aantal reusachtige moderne windturbines. Ik blijf dat een bijzonder beeld vinden …

140805-1431x

Een klein stukje naar het noorden staat op de achtergrond van één van die enorme windturbines een tempeltje op de zeedijk. Daar nemen we later nog even een kijkje, wat eerst de aandacht vraagt is de wolk aan de voet van de windturbine …

140805-1432x

Nadat ik een stukje verder ben gereden, wordt duidelijk wat er aan de hand is. Net als eerder op de dag bij Westhoek, wordt ook hier het graan van het land gehaald …

140805-1435x

Een wolk van stof achter zich latend, komt de combine dichterbij …

140805-1437x

Korte tijd later verdwijnt de grote machine weer net zo snel in de stofwolk …

140805-1442x

Voor mij stond de wind gelukkig gunstig …

140805-1444x

Nog een laatste blik over de akker, dan wordt het tijd om koers te zetten naar het Tempeltje van Ids, dat op de laatste foto weer aan de linkerkant op de dijk te zien is …

140805-1445x

– wordt vervolgd –

Rust en ruimte rond Firdgum

Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je toch eens een ritje maken over de klei langs de Friese of Groningse Waddenkust. Graanvelden en akkers met andere gewassen rijgen zich tot in de verste verte aaneen aan de voet van de zeedijk. Hier en daar worden de lange rechte lijnen onderbroken door een boerderij of een dorpje aan de horizon …

140805-1252x

Helemaal in het noordwesten van Fryslân ligt het terpdorpje Firdgum (kaartje Google Maps). Wel even snelheid minderen als je Firdgum nadert, want met naar schatting 29 woningen en pakweg 62 inwoners is het slechts een vlekje op de kaart waar je doorheen bent, voordat je het goed en wel in de gaten hebt …

140805-1250x

De belangrijkste blikvanger van Firdgum is de toren, die aan de rand van het dorpje staat. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden. De van kloostermoppen opgetrokken toren, waarin nog steeds een klok uit 1471 hangt, is blijven staan en rijst nog steeds als een baken op de deels afgegraven terp omhoog …

140805-1251x

Tall Ship Races Harlingen

Woensdag schreef ik hier al dat Fryslân de afgelopen week voor een belangrijk deel in het teken stond van oude zeilschepen en hypermoderne zonneboten. Van de zonnebotenrace heb ik hier uitgebreid verslag gedaan, maar een bezoek aan de Tall Ships Races 2014 in de Harlinger haven vergde wat teveel van mijn onwillige onderdanen. Jammer, want die prachtige oude zeilschepen zijn natuurlijk veel fotogenieker dan die kleine en strak gelijnde zonneboten …

tallship race harlingen 045

Vrijdagavond kreeg ik een mailtje van een mij onbekende volger van mijn weblog met daarbij een aantal foto’s van de aankomst van een deel van de vloot tijdens de Sail in Parade. De tekst in het mailtje luidde kort en krachtig: “Ik ben maar zo vrij om je een paar foto’s te sturen. Ik neem alle dagen een kijkje op je blog en begrijp dat bezoeken van dit evenement eigenlijk niet mogelijk is …”

tallship race harlingen 060

Nadat ik de afzender had bedankt voor dit sympathieke en genereuze gebaar, stuurde hij me nog een aantal foto’s van dit voor Fryslân unieke gebeuren. Daarnaast kreeg ik toestemming om de foto’s vandaag ter gelegenheid van de Sail out Parade te publiceren op mijn weblog. Omdat de afzender graag anoniem wil blijven, heb ik de foto’s gemarkeerd als zijnde gemaakt door “een andere Jan”. De foto’s kunnen in groter formaat worden bekeken door erop te klikken.

Jan, nogmaals bedankt voor deze prachtige foto’s!

Over een oude windmotor

Na een paar dagen, waarin enkel macrofoto’s centraal stonden, is het nu weer tijd voor wat landschappelijke plaatjes. De foto’s van vandaag vormen de inleiding voor mijn Skywatch Friday van morgen.

Al jarenlang stonden de resten van een oude, vervallen en roestige windmotor gestaag verder weg te kwijnen aan de rand van het rietland ten noorden van Earnewâld. De eerste foto dateert van augustus 2010 …

100802-1359x

In maart 2011 probeerden een paar ooievaars er nog iets van te maken door er hun liefdesnest op te bouwen …

110315-1246x

Dat werd natuurlijk niets, want de takken waaiden al snel naar beneden, de ooievaars beteuterd achterlatend …

110315-1247x

De afgelopen anderhalf jaar was het plekje waar deze oude windmotor staat vanwege diverse werkzaamheden in de omgeving nauwelijks of niet toegankelijk. Toen ik in januari op een mooie dag het inrijverbod negeerde om even een kijkje te nemen bij de werkzaamheden van de rietsnijders, miste ik ineens het iele silhouet aan de horizon …

140130-1500x

Toen ik er op 17 april jl. weer langs kwam, zag ik dat de windmotor volledig was gerestaureerd en met behulp van een rupskraan werd terug geplaatst op zijn vertrouwde plekje …

140417-1256x

Morgen wat foto’s van de blinkend gerestaureerde windmotor onder een zeer bijzondere wolkenlucht …

De Blessebrugschans

De picknicktafel die ik hier gisteren liet zien, biedt een mooi uitzicht over de Lindevallei. De Linde is een riviertje in de gemeente Weststellingwerf in het zuiden van Fryslân. Tussen het meertje Het Wijde en het dorp Slijkenburg vormt ze de natuurlijke grens tussen Overijssel en Fryslân …

140526-1157x

Omdat we nog maar pas onderweg waren en de koffie nog maar net achter de knopen hadden, zijn we niet aan die picknicktafel gaan zitten. Eerst moest er gewandeld en gefotografeerd worden, dat besloten we te doen bij de Blessebrugschans, die hier onlangs opnieuw is aangelegd op de oever van de Linde …

140526-1158x

De geschiedenis van de Blessebrugschans is ter plekke te lezen op een paar geïllustreerde informatieborden. De tekst van één van die borden heb ik overgenomen om het verhaal hieronder weer te geven …

140526-1150x

De Blessebrugschans, gelegen tussen Wolvega en Steenwijk, maakte in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) deel uit van de verdedigingslinie die Fryslân moest beschermen tegen mogelijke invallen van de Spanjaarden. De Fries-Groningse Waterlinie liep van de Zuiderzee, via Linde en Kuinder door Groningen naar De Dollard …

140526-1159x

Door het onder water zetten van aaneengesloten stukken land waren relatief weinig soldaten nodig om een groot gebied te beschermen. Alleen de inlaatplekken moesten met schansen of forten worden versterkt. De schansen in het oosten van het land staan niet allemaal aan het water, maar op strategische plekken om belangrijke zandruggen af te sluiten die als wegen door het veen dienden … De verwachte aanval op Fryslân bleef echter uit. De Blessebrugschans behoefde verdedigend geen dienst te doen …

140526-1203x

Een kleine eeuw later was Fryslân opnieuw het doelwit. De Bisschop van Munster – Christoph Bernhard Freiherr von Galen, in de volksmond beter bekend als Bommen Berend – had zijn zinnen gezet op het veroveren van de gewesten Fryslân en Groningen. Tezamen met Engeland, Frankrijk en de aartsbisschop van Keulen, had hij in 1672 de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de oorlog verklaard. Het gehele gebied rond De Lende en De Kuunder of Tsjonger werd weer in staat van verdediging gebracht …

140526-1211x

De oude schansen werden, voor zover nog aanwezig hersteld of opnieuw opgeworpen, zo ook de Blessebrugschans. Het land werd onder water gezet. Vanaf dat moment kon er van een heuse waterlinie worden gesproken, qua opzet te vergelijken met de oude Hollandse Waterlinie. Eind september 1672 deed het leger van de bisschop een aanval op de Blessebrugschans. Deze aanval werd afgeslagen …

140526-1216x

Begin 1673 werd opnieuw een aanval op onze provincie verwacht. De schansen werden bemenst en het waterpeil omhoog gebracht. Begin augustus was het zover. Het 18.000 manschappen tellende leger van Bommen Berend trok vanuit Steenwijk richting de provinciegrens. In schril contrast, hiermee bestond het Friese leger slechts uit 6000 soldaten …

140526-1223x

De echte aanval kwam op 5 augustus. De provincie werd op drie plaatsen binnengevallen: via de schans bij de Blessebrug, de schans bij de Bekhof en langs de schans van Makkinga. Het veroveren van de Terbandsterschans lag in het verschiet en daarmee de vrije doorgang naar Leeuwarden. Echter niet het Friese leger werd de grote tegenstander, maar het water …

140526-1222x

De Friese Waterlinie was wel gepasseerd maar het lage midden van Friesland moest nog genomen worden. Een sterke noordwestenwind deed daarbij het waterpeil in De Lende zo toenemen dat de enige vluchtweg naar Steenwijk, hier over de Blessebrugschans, geheel onder water kwam te staan. Wegen en sloten waren niet meer van elkaar te onderscheiden …

140526-1229x

Angstig om bij een mogelijke mislukking van een aanval op Leeuwarden in de val te lopen, besloot de vijand hals over kop via Wolvega en hier over de Blessebrug de aftocht richting Steenwijk te blazen …

140526-1217x

‘Heechhiem’ bij Goëngahuizen

Even een paar landelijke plaatjes op deze warme dag. Ook bij de ‘Jansmolen’ bij Goëngahuizen is het gras onlangs gemaaid …

140515-1327x

De ‘Jansmolen’, die stamt uit de 18e eeuw, is een poldermolen van het type spinnenkop …

140515-1335x

De molen is sinds 1978 eigendom van Stichting De Fryske Mole. De wieken hebben een vlucht van 14,10 meter …