Tagarchief: gemaal

IFKS – Klasse a-klein

Geplaatst op door

Wat later dan gepland konden de skûtsjes in de Klasse a-klein – dit zijn skûtsjes met een maximale lengte van 17 meter – aan het begin van de donderdagmiddag uiteindelijk toch van start, omdat er geleidelijk een verkoelend briesjes over het Tjeukemeer begon te waaien. Dat was niet alleen gunstig voor de skûtsjes, maar ook voor ons als toeschouwers, want hoewel we bijna met onze voeten in het water zaten, werd zo langzamerhand knap warm op de wal bij het gemaal …

150806-1223x

Hoewel het veld vrij ver bij ons vandaan lag, konden we vanaf ons plekje bij het gemaal m.b.v. verrekijker en zoomlens toch mooi zien hoe de boeien werden gerond door de skûtsjevloot …

Het skûtsje ‘De Eemlander’ uit Eemnes kwam uiteindelijk als eerste over de finish, maar ook voor de supporters van het ‘Abbegeaster skûtsje’, die in groene t-shirts naast ons op de eerste rij zaten, werd het een prima dag. Na een matige start wisten ze uiteindelijk op te klimmen naar een keurige tweede plek …

150806-1255x

Het ‘Abbegeaster skûtsje’ en het skûtsje ‘Twa Famkes’ uit Drachten met de drie Drachtster turfjes in het zeil brachten na afloop van de wedstrijd nog even een groet aan het publiek door even vlak voor het gemaal langs te varen …

Terwijl de matadoren in de A-klasse aan het inzeilen waren, begon de organisatie de boeien te verslepen, omdat de wind draaide en verder toenam. En die boeien werden zo ver weg gesleept, dat ik me zorgen begon te maken of we wel iets van de wedstrijd in de A-klasse zouden kunnen zien …

150806-1221xx

– wordt vervolgd –

Skûtsjesilen – inleidende perikelen

Geplaatst op door

Al zo lang ik me kan herinneren worden er in de noordelijke bouwvak in Fryslân zeilwedstrijden gehouden met oude vrachtschepen, de skûtsjes (spreek uit als ‘skoetsjes’). In de eerste twee weken trekt er onder auspiciën van de SKS (Sintrale Kommisje Skûtsjesilen) een vloot van 14 skûtsjes door de provincie, die iedere dag (behalve op zondag) de strijd met elkaar aanbinden. De schepen vertegenwoordigen ieder een dorp of stad uit de provincie Fryslân. Deze schepen moeten ooit echt als vrachtschip hebben gediend en de schipper moet afkomstig zijn uit een oude schippersfamilie.

Sinds 1981 is er een tweede organisatie die zeilwedstrijden met skûtsjes organiseert, de IFKS. De IFKS (Iepen Fryske Kampioenskip Skûtjesilen) organiseert een open Fries kampioenschap. De IFKS-vloot bestaat uit 53 schepen uit het hele land, die in de laatste week van de noordelijke bouwvak dagelijks in 4 klassen de strijd met elkaar aangaan. Als weer en wind meewerken, dan kun je bij de IFKS van 10:00 uur ’s ochtends tot ca. 16:00 uur ’s middags genieten van de skûtsjes.

Toen ik me tijdens onze laatste gezamenlijke fotokuier in Jetskes’ bijzijn liet ontvallen, dat ik ijs en weder dienende op 6 augustus weer eens naar het skûtsjesilen op het Tjeukemeer wilde, vroeg Jetske me of ze dan wel mee mocht, want dat wilde ze toch ook wel eens meemaken. En dus pikte ik Jetske donderdag even na tienen op om samen naar het skûtsjesilen bij Echten te gaan. Onderweg daar naar toe, zei ik tegen Jetske dat ik er een hard hoofd in had of er wel gezeild zou kunnen worden, want er stond geen zuchtje wind. Bij het Tjeukemeer aangekomen, werd mijn vrees bevestigd: de schepen in de B- en C-klasse lagen met gestreken zeilen doelloos te dobberen op het meer, hun wedstrijden waren intussen wegens een gebrek aan wind afgelast …

150806-1115x

Zwaar bepakt met camera’s, koelbox en stoeltje togen we vanaf de parkeerplaats naar de oever van het Tjeukemeer bij Echten. Omdat we mooi op tijd waren, hadden we al snel een mooi plekje gevonden …

150806-1131x

Wat zeg ik … een mooi plekje? Wis en waarachtig, we zaten op de eerste rang bij het Veenpolder gemaal …

150806-1132x

Het was alleen jammer dat er (nog) niet gezeild kon worden. Jetske tastte met haar verrekijker regelmatig de horizon af, maar op het meer viel voorlopig weinig te beleven …

150806-1133x

Maar desondanks hoefden we ons niet te vervelen, want verschillende vogels die zich vlak voor ons op en rond de golfbrekers ophielden, zorgden in eerste instantie voor voldoende afleiding …

150806-1135x
Visdiefjes vlogen af en aan en deden regelmatig vruchteloze pogingen om een visje te vangen. Dat deed ook een aalscholver, die na elke duik weer hard moest werken om zijn veren droog en in de plooi te krijgen …

150806-1201x

Ook een paar mantelmeeuwen waren niet te beroerd om zo af en toe even voor ons te poseren op de stenen …

150806-1159x

Ook Tsjûke en March (over hen zal ik binnenkort nog wel eens wat meer vertellen) tuurden vruchteloos over het water. Hoewel … zag ik dat nu goed …? Jawel, in de verte waren een paar skûtsjes met gehesen zeilen te zien …

150806-1204x

Terwijl Jetske zich bezig hield met een distelvlinder, die op de bloem van het leverkruid was neergestreken, ontstond er wat reuring op de intussen goed gevulde publieke tribune …

150806-1256x

Jawel, het was zo ver. Heel voorzichtig kwam er een briesje over het meer, de skûtsjes in klasse A-klein waren aan het inzeilen en zochten een plekje achter de startlijn …

150806-1237xx

Aan d’and’re kant ligt Ameland

Geplaatst op door

Zo, de broodjes zijn op, de benen hebben hun rust gehad, tijd om weer even in beweging te komen …

140805-1333x

We nemen even een kijkje bij dat vreemde uitkijkpunt aan de buitenzijde van de dijk. Vermoedelijk heeft dit iets te maken met het H.G. Miedemagemaal dat hier aan de landzijde van de dijk staat, en dat zorgt voor de afwatering van het Bildt in de Waddenzee …

140805-1336x

Voor mij is het gewoon een prachtig uitzichtpunt, waar je je – bijna aan het eind van de wereld – even los voelt komen van de aarde …

140805-1338x

Maar het is nog niet niet helemaal het eind van de wereld … als je goed kijkt, dan zie je aan de overkant nog net heel vaag de rood-witte vuurtoren van Ameland staan …

140805-1345x

In de verte zweven zeilboten voorbij, dichterbij zien we het niet zo gek veel voorkomende fenomeen van de spelende mens op het Wad …

140805-1406x

Draaien we de blik wat naar rechts, dan zien we opnieuw het buitendijks grazende vee, maar het ging me hier om het patroon van de paaltjes in het land …

140805-1341x

Morgen dalen we nog wat verder af, en zetten we hier even voet op het Wad …

Recht voor allen

Geplaatst op door

Onderweg naar het natuurgebied De Deelen kom ik altijd langs het uit 1876 daterende, niet meer in gebruik zijnde, Tripgemaal aan de Hooivaart bij Gersloot. Samen met de bijbehorende machinistenwoning vormt het gemaal een rijksmonument. In 1988 is het leegstaande gemaal gekocht door Thom Mercuur (kunstverzamelaar, kunsthandelaar, galeriehouder, curator, uitgever en museumdirecteur). Hij heeft het complex verbouwd en ingericht als tentoonstellingsruimte en woonhuis. Mercuur toont hier gebruiksvoorwerpen, foto’s, boeken, etc. die de turfwinning en de slechte sociale leefomstandigheden weer in herinnering brengen …

140422-1318x

Ook aan de buitenkant van het gebouw is daarvan al iets te zien, maar daarvoor moeten we eerst naar de overkant van de Hooivaart. Voor dit logje van de eerste mei, van oudsher toch de Dag van de Arbeid, ben ik onlangs even een stukje omgereden om daar via de brug terecht te komen …

140422-1343x

Op de zuidgevel van het huis prijkt al jaren een stilistisch portret van de Nederlands politicus, sociaal-anarchist, en antimilitarist Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846 – 1919). Domela Nieuwenhuis geldt als één van de oprichters van de socialistische beweging in Nederland. Tevens was hij de oprichter van het tijdschrift Recht voor Allen …

140422-1354x

Hij was in Nederland populair door zijn optredens bij stakingen van ambachtslieden, maar zeker ook bij die van de veenarbeiders. In veel arbeiderswoningen was een foto van hem te vinden. Omdat hij in zijn leven opkwam voor de Friese veenarbeiders, kreeg hij de bijnaam Us Ferlosser …

140422-1346x

Het portret van Domela is hier zeer op zijn plaats, want in deze streek van Fryslân, waar de veenarbeiders jarenlang in ellende en armoede door het leven gingen, werd Domela regelmatig vergeleken met een heilige, die een kruistocht tegen het kapitaal voerde. En zijn naam wordt nog altijd door veel (vooral oudere) mensen nog steeds met groot respect uitgesproken …

140422-1348x

Skûtsjesilen op ’t Tjeukemeer

Geplaatst op door

Vorige week donderdag bedacht ik me ineens dat ik wel weer eens naar het skûtsjesilen (spreek uit als skoetsjesielen) kon gaan. Die dag vonden de wedstrijden plaats op het Tjeukemeer. De beste plek om de wedstrijden daar te bekijken, is bij het Veenpolder Gemaal bij Echten …

130808-1558x

De skûtsjes waarmee bij het skûtsjesilen wordt gezeild, zijn Friese tjalken die vanaf de 18e eeuw tot ongeveer 1930 werden gebouwd. De meeste skûtsjes hebben een lengte 15 tot ongeveer 20 meter. De skûtsjes werden gebruikt voor het vervoer van vracht in Fryslân. Afhankelijk van het seizoen vervoerden ze mest, terpaarde, aardappelen en andere bulkgoederen. De schipper en zijn gezin woonden aan boord van het skûtsje …

130808-1250x

Na de Tweede Wereldoorlog werden de zeilen vervangen door motoren. De skûtsjes verdwenen als vrachtschip van het water, toen gemotoriseerde binnenvaartschepen die vele honderden tonnen lading mee konden nemen, hun rol overnamen. Veel skûtsjes werden vervolgens omgebouwd tot woningen op het water …

130808-1251x

Vanaf de jaren vijftig zijn veel skûtsjes, die inmiddels als woonschip aan de kant lagen, weer in de vaart gekomen. Enerzijds door particulieren die er m.b.v. een kajuit een jacht van maakten, anderzijds door personen of organisaties die ze in meer of minder originele staat weer in de vaart brachten …

130808-1259x

Het skûtsjesilen wordt door twee verschillende organisaties georganiseerd. In de eerste twee weken van de noordelijke bouwvak trekt er onder auspiciën van de SKS (Sintrale Kommisje Skûtsjesilen) een vloot van 14 skûtsjes door de provincie. Bij deze SKS-wedstrijden komen de skûtsjes uit voor een stad of dorp, de enige uitzondering hierop is d’ Halve Maen, het skûtsje van Philips – Drachten …

130808-1257x

Bij de in 1945 opgerichte SKS blijft de deelname beperkt tot de huidige 14 skûtsjes. Er zijn ook strikte regels verbonden aan de schippers die deze 14 skûtsjes mogen besturen. Voordat iemand schipper kan worden, moet hij (of zij?) in ieder geval 7 jaar actief zijn geweest als bemanningslid in de SKS competitie. Verder moet de schipper in rechte lijn afstammen van een Fries die hoofdzakelijk in Fryslân onder zeil zijn brood heeft verdiend met een vrachtschip in tenminste 10 jaar van de vorige eeuw …

130808-1252x

In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw lieten steeds meer particulieren een oud skûtsje opkalefateren. Omdat zij kansloos waren om daarmee deel te nemen aan de zeilwedstrijden van de SKS, werd in 1989 de IFKS (Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen – Open Friese Kampioenschappen Skûtsjesilen) opgericht. Daardoor zijn er nu in Fryslân twee kampioenschappen. De belangstelling voor de IFKS is in de loop der jaren zodanig gegroeid, dat er momenteel ieder jaar in de derde week van de Bouwvak een week lang in vier klassen wordt gezeild door ruim zestig skûtsjes …

130808-1313x

Op de foto’s in dit artikel zijn skûtsjes te zien die meedoen in de Klasse a-klein van de IFKS. Deze wedstrijd was al volop gaande, toen ik rond 12:45 uur een prachtig plekje aan de waterkant had gevonden. Morgen wat foto’s van de grote A-Klasse …

130808-1315x

Aardappeloogst aan de Nieuwebildtdijk

Geplaatst op door

Ik begin vandaag met een foto van het H.G. Miedema Gemaal, dat bij Zwarte Haan vlak achter de dijk staat. Toen ik er twee weken geleden was, was er weinig of geen werk voor het gemaal, want het was voor het eerst deze zomer enige tijd achtereen tamelijk droog. Dat was de afgelopen dagen wel anders. In de nacht van donderdag op vrijdag hing er langdurig een strobui boven grote delen van Fryslân en Groningen. In het gebied waar mijn tocht van vrijdag 17 augustus doorheen voerde, viel vrijdag 100-120 mm regen, waardoor veel akkers volledig onder water kwamen te staan. Het H.G. Miedema Gemaal en alle gemalen in het gebied en een aantal extra pompen zijn ingezet om de ondergelopen akkers zo snel mogelijk weer droog te krijgen …

120817-1351x

Vooral voor de aardappeltelers in het gebied is het van groot belang dat de landerijen zo snel mogelijk weer droog zijn, want als aardappelen -ongeacht of het pootaardappelen of consumptieaardappelen zijn- langer dan 24 uur onder water staan dan gaan ze rotten. De oogst kan dan als verloren worden beschouwd. Er rest de boer niets anders dan de aardappelen op een dergelijk perceel maar in de klei te laten zitten en onder te ploegen. Als hij ze oogst, dan bestaat het risico van verspreiding van de rot naar goede aardappelen …

120817-1434x

Daar heeft deze boer op een akker aan de zuidzijde van de Nieuwebildtdijk geen last van. Toen ik twee weken geleden Zwarte Haan achter me had gelaten, werd er met man en macht gewerkt om de aardappelen te oogsten …

120817-1436x

De aardappelen werden uit de klei gehaald door een Grimme DR1500 aardappelrooimachine, die achter een tractor hing …

120817-1438x

Zodra de rooimachine vol was, werd hij geleegd in een gereedstaande wagen achter een tractor …

120817-1439x

De tractor en wagen bleven geduldig staan wachten op de volgende lading. Verderop in het land stonden nog een paar tractoren met een wagen te wachten op hun beurt …

120817-1443x

Een zwerm meeuwen maakte dankbaar gebruik van het werk van de rooimachine, de omgewoelde klei bevatte vast heerlijke hapjes voor ze …

120817-1453x

Het Woudagemaal in actie

Geplaatst op door

Gistermiddag heb ik tussen twee stormen door even een rondje gereden in de buurt van Oudega en Earnewâld. Op steeds meer weilanden ontstaan kleine meertjes, omdat het water niet meer weg kan uit de greppels. De grond is compleet verzadigd en afvoeren van het water wordt steeds moeilijker vanwege de hoge waterstand. Bij Earnewâld was een groep ganzen op zoek naar een droog stukje grond  …

120104-1400x

Bij de Hooidammen treedt de Wijde Ee langzaam maar zeker verder buiten zijn oevers …

120104-1439x

Bij de picknicktafels aan de Wijde Ee is het slecht picknicken momenteel …

120104-1440x

Al dat water moet ergens naar toe en dat valt op dit moment niet mee. Normaal gesproken wordt er veel water afgevoerd naar het Lauwersmeer en van daar gaat het via spuisluizen naar de Waddenzee. Omdat het water in de Waddenzee momenteel hoog wordt opgestuwd, kan er niet gespuid worden …

120104-1411x

Hoewel er de laatste jaren hard is gewerkt om de dijken en kaden op verschillende plaatsen in de provincie te verhogen, stroomt het water momenteel op meerdere plaatsen over kaden de polders in. Het waterpeil in de Friese boezem is gestegen tot boven NAP. terwijl het normaal ca. 30 cm onder NAP staat. Om het waterpeil op de Friese boezem niet nog meer te laten oplopen laat het Wetterskip Fryslân verschillende polders, zoals de retentiepolder It Eilan-Oost  onder water lopen. Daarnaast draaien alle gemalen, inclusief het Woudagemaal bij Lemmer volop. ’s Werelds grootste stoomgemaal pompt daar iedere minuut 4,5 miljoen liter water naar het IJsselmeer …

060308-1439x

Het Woudagemaal, dat op de Werelderfgoed lijst staat, ontpopte zich de afgelopen dagen als een grote publiekstrekker. Gisteren kwamen er 2.500 bezoekers op het gemaal af. Om alle bezoekers de kans te geven een rondleiding te maken,  zag de directie van het gemaal en het bezoekerscentrum zich halverwege de middag genoodzaakt om de deuren tijdelijk te sluiten. Het is mij in maart 2006 gelukt om me ongezien aan de groep te onttrekken, waardoor ik wat meer rust had om foto’s te maken, dat zal dezer dagen vast niet meer lukken …

060308-1458x

Gisteravond herinnerde ik me ineens dat ik in 2006 niet alleen een uitgebreide fotoserie van het gemaal heb gemaakt, maar ook een 3:27 min. durend filmpje onder de titel “Woudagemaal – Stoomkathedraal”. Het voordeel van video is, dat je er beweging en geluid bij hebt, en dat is zeker bij dit prachtige stoomgemaal een grote meerwaarde. Je ziet de zuigerstangen heen en weer dansen, je hoort het sissen en tikken van die machtige machines, en je ziet hoe de mannen van Wetterskip Fryslân voortdurend met oliekannen, -spuiten en -kwasten in de weer zijn om alles soepel te laten draaien …