Betrapt bij de heiderinkelbel

Na het groen en geel van gisteren is vandaag het roze aan de beurt, roze van het heidekartelblad. Heidekartelblad – heiderinkelbel in het Fries – is een bijzondere tweejarige plant met hele mooie, kleine bloemetjes …

Heidekartelblad staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en zeer sterk in aantal afgenomen. In het Weinterper Skar laat het zich gelukkig vrijwel elk jaar weer zien ….

In de eerste jaren waarin ik blogde was er maar hier en daar een bloemetje te vinden. Ondanks het feit dat ze op en vlak langs een pad stonden, was de kans om er eentje over het oog te zien erg groot. Het zijn namelijk zoals ik al eerder schreef hele kleine bloemetjes. Kijk maar …

Op en langs het pad kon ik het heidekartelblad dinsdag niet vinden, maar vlak naast het pad stonden ze nu in grote roze pollen bijeen (zie foto 2). Er zat niets anders op dan even een paar stappen op verboden gebied te zetten om een paar macrofoto’s te kunnen maken …

De volgende foto laat mooi zien waarom heidekartelblad in het Fries heiderinkelbel heet. Als de vruchten rijp zijn, gaan de zaadjes in de zaaddoos zachtjes ‘rinkelen’ als de wind ze in beweging brengt. Zo wordt althans gezegd … In dit geval zijn de zaadjes al uit het zaaddoosje tevoorschijn gekomen …

Terwijl ik daar – met mijn rug naar het pad – geconcentreerd zat te fotograferen, hoorde ik op een bepaald moment zachtjes ’t nog altijd vrij kenmerkende geluid van een VW naderen. Ik wist meteen dat het mis was, maar omdat ik nu toch al gezien en dus betrapt was, besloot ik maar rustig door te gaan met fotograferen.

“Jo witte wol dat jo yn kwetsber gebiet sitte tink …!?” hoorde ik de man van Staatsbosbeheer zeggen, nadat hij de auto tot stilstand had gebracht.
“Ja, it is my bekend, mar ik koe it net litte om even een pear close-ups van de heiderinkelbel te meitsjen,” antwoordde ik.

De mensen die hier al langer meelezen, weten dat ik ervaring heb op dit gebied. Een jaar of twaalf geleden werd ik op vergelijkbare wijze pakweg 50 meter verderop eens op mijn schouders getikt door een tweetal Boa’s bij het fotograferen van de blauwe knoop. Nadat ik mijn fout had erkend, volgde toen een goed gesprek. En daar bleef het bij. Dinsdag ging het niet anders. De man van SBB kende zijn pappenheimers. Aan de manier waarop ik behoedzaam terug stapte naar het pad, had hij al gezien dat ik goed volk was. Aan het eind van het gesprek wenseten we elkaar nog een genoeglijke dag …

Secuur plagwerk

Woensdag eindigde ik hier met de foto van een latje in de berm van de Nije Heawei aan de oostelijke kant van het Weinterper Skar. Vandaag pak ik de draad weer op bij dat stokje met het opschrift “Niet frezen” …

De Nije Heawei wordt teruggeven aan de natuur. Het asfalt en een overbodig geworden waterafvoerbuis naast de weg worden verwijderd. Ook de bermen worden aangepakt. Het stuk berm ten zuiden van de weg, dat grenst aan een stuk blauwgrasland, bevat kwetsbare vegetatie zoals wonderschone brede orchissen. Daarom krijgt de berm hier een speciale behandeling, de bovenste laag wordt voorzichtig geplagd met een kraan, zodat deze toplaag na het verwijderen van het asfaltwegdek weer teruggelegd kan worden. Of het handig is om die plaggen op de eveneens kwetsbare vegetatie daar vlak achter te leggen, is maar de vraag …

“Maar,” zo zei de kraanmachinist”, “Pieter hat sein dat it sa moat, en dan bart it sa.”
En Pieter kan het denkelijk weten, want dat schijnt een van de regionale opperhoofden van Staatbosbeheer te zijn … En dus gebeurt het zo 😉

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.



Het is begonnen

Boswachter Herman had niets te veel gezegd, toen hij me vorige week vertelde dat er deze week begonnen zou worden met de herinrichting van de Nije Heawei, want maandagochtend vond ik meteen na het opstaan al een mailtje van projectmanager N381 Anne Meijer in mijn mailbox:

“Goedemorgen Jan,

Het is al weer een tijdje geleden dat we voor het laatst contact hebben gehad.
Deze week (hoogstwaarschijnlijk vandaag) wordt gestart met de herinrichtingswerkzaamheden van de Nije Heawei.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door Aannemersbedrijf Lolkema.
Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Mei freonlike groetnis,
– Anne Meijer”

En dus ben ik aan het begin van de middag in de auto gestapt om verslag te doen van het begin van de werkzaamheden op dit zo geliefde plekje. De onderstaande foto’s kunnen worden vergroot door erop te klikken, linksonder de foto’s verschijnt daarbij een korte omschrijving …

De bermen die de Nije Heawei flankeren, zijn over de hele lengte gefreesd, behalve dat ene stukje van pakweg 100 meter kwetsbare berm aan de oostkant van het Weinterper Skar. Dat stuk berm is niet gefreesd. Het is de bedoeling dat de berm hier voorzichtig wordt geplagd en dat die plag later weer netjes op zijn plek wordt gelegd. Waarom …? Omdat dit van nature een uitermate kruidenrijke berm is, waar elk jaar vele tientallen orchissen en andere bloemen tot bloei komen, zoals ik hier o.a. op 3 mei 2014 hebben getoond in “Orchissen in de berm”

Natuurcompensatie N381 (3)

De afgelopen dagen heb ik hier het een en ander laten zien van de werkzaamheden die momenteel in het kader van natuurcompensatie ten gevolge van de verdubbeling van de autoweg N381 van Drachten tot de Drentse grens worden uitgevoerd in het Weinterper Skar. Wat me van de werkzaamheden die tot dusver zijn uitgevoerd het meest stoort, is het kappen van een flink aantal bomen voor de aanleg van een nieuw pad en het weghalen van het struikgewas langs het noordelijke en het zuidelijk wandelpad. Op dat laatste kom ik straks nog even terug, maar dit alles is in feite nog kinderspel vergeleken met hetgeen er nog staat te gebeuren …





In de huidige situatie wordt het Weinterper Skar in tweeën gesplitst door de smalle landweg de Nije Heawei. Binnenkort wordt de Nije Heawei tussen P1 en P2 op het bovenstaande kaartje autoluw gemaakt. De asfaltlaag wordt verwijderd en de bermsloten worden gedempt, omdat de weg en de sloten altijd al een negatieve invloed hadden op de waterhuishouding in het gebied. Daarnaast vormt de weg een barrière voor reptielen als de adder en de levendbarende hagedis …





Door de Nije Heawei te degraderen tot zandpad wordt een deel van de oorspronkelijke waterhuishouding hersteld. Hierdoor zal er weer grondwater vanaf de hoge rug in het zuiden van het Weinterper Skar naar de slenk in het noordelijk deel kunnen stromen, waardoor in het centrale deel van het Weinterper Skar enige vernatting zal optreden. Dit leidt tot stabielere en hogere waterstanden en daarmee tot betere condities voor uitbreiding en verbetering van de kwaliteit van de natte leefomgeving …





Mits het asfalt voorzichtig en met de nodige zorg wordt verwijderd, zal het deze prachtige berm en het er achter liggende blauwgrasland vast ten goede komen. In mijn ogen is dit met zijn brede orchissen en talloze andere planten één van de mooiste bermen in de wijde omgeving …





Er geldt weliswaar al jarenlang een parkeerverbod voor deze mooie, maar o zo kwetsbare berm, maar als je als argeloze automobilist zo’n brede mesttransporter of een ander breed (landbouw)voertuig tegenkomt, dan heb je weinig keuze, dan moet je de berm wel in. En dat is toch wel zonde voor die fraaie vegetatie. Omdat intussen ook de midden in het Weinterper Skar staande boerderij is afgebroken, is de noodzaak om de weg open te houden komen te vervallen. Dat is dus straks afgelopen en dat zal flora en fauna in het Weinterper Skar zeker ten goede komen …





Natuurlijk zie ik die grotere belangen wel, maar we hebben het hier wel over mijn persoonlijke kleine NIMBY. “Not In My Back Yard” oftewel: wat mij betreft hoeft dat autoluw maken van de Nije Heawei niet zo nodig. Naar mate ik langer rondloop met de diagnose MS wordt dat lopen wel steeds moeilijker en vermoeiender. Nu ik volgend jaar de auto niet meer bij de kruising van weg en paden kan parkeren, zal ik toch al gauw 100 tot 150 m verder moeten lopen om bij die paden te komen. Op goede dagen lukte het me van hieruit ook nog regelmatig om bij de dobbe (1) of bij de vennetjes (2) te komen. Dat zal me als gevolg van de grotere afstand vanaf volgend jaar ongetwijfeld minder vaak lukken …





Op dagen waarop ik over minder kracht in mijn benen beschik, diende de afsluitboom van het noordelijke pad tot op heden veelvuldig als uitvalsbasis om bij het struikgewas langs de paden en in die wegberm mijn (macro)foto’s te schieten van mooie en veelal bijzondere planten en insecten. Ik mag toch hopen, dat de afsluitboom weer terugkomt, zodat ik in elk geval een rustplekje heb als ik het eerste stuk vanaf de auto achter de rug heb … Of beter nog, misschien zijn er nog wel een paar centen over om daar langs het zandpad een bankje te plaatsen, zodat ook de wat minder valide mens van dit pareltje onder de Friese natuurgebieden kan blijven genieten …





Wil je nu echt alles weten over de werkzaamheden in het Weinterper Skar, dan kun je op www.ruimtelijkeplannen.nl het volgende 251 pagina’s tellende rapport lezen en/of downloaden: “Passende Beoordeling in verband met de omvorming van de N381 ter hoogte van Natura 2000-gebied Wijnjeterper Schar. Samengesteld door Buro Bakker adviesburo voor ecologie B.V. te Assen, in opdracht van provincie Fryslân.”

Wil je meer weten over het volledige project N381, dan kun je hier terecht: N381.nl


Intussen heb ik van een manager van het project N381 een uitnodiging ontvangen om binnenkort eens te komen praten over het totale project en de natuurcompensatie in het Weinterper Skar. Als dat gesprek nieuwe inzichten oplevert, dan zal ik daarvan t.z.t. zeker melding maken.

Een fotokuier op de hei

Het was vanmiddag overwegend bewolkt, maar wel droog. Omdat we dat laatste de komende dagen maar weer moeten afwachten, heb ik ondanks mijn nog steeds vermoeide benen toch maar even een ommetje gemaakt. Voor het eerst sinds lange tijd heb ik weer eens een fotokuiertje gemaakt op de heide in de noordwesthoek van het Weinterper Skar …

Langs de zuidelijke rand van de heide ligt een kwetsbaar stukje blauwgrasland. Het kan niet missen: dit gebied mag net als het blauwgrasland elders in het Weinterper Skar niet worden betreden …

Met een vlagerige wind werden afwisselend grijze en wollige witte wolken voortgedreven, in de verte bouwde zich een mooie cumulustoren op. Kortom: het was genieten op de hei …

Daar waar het pad over een wat hogere rug in het landschap loopt, ligt het er mooi droog en zanderig bij. Verderop zou het zeker in deze natte zomer heel anders zijn, zo bleek al snel …

Midden op de hei lagen drie van de heideschapen die het gebied begrazen vlak naast het paadje rustig te herkauwen. Ze keurden me nauwelijks een blik waardig …

Om me ook in lang gras maar zo goed mogelijk te wapenen tegen teken, draag ik sinds kort laarzen tijdens dergelijke fotokuiertjes. Dat kwam vandaag ook om andere reden wel goed uit, want het pad was her en der knap nat …

Zo nu en dan brak het zonnetje even door. Dat was ook het geval toen ik bij het Pieter Postma bankje arriveerde, dat maakte mijn verblijf bij dit welverdiende rustpunt extra aangenaam …

Morgen wat heideblauwtjes die ik na de pauze voor de camera heb gehad.