Weerbeeld februari 2013

Februari begon zacht en tamelijk zonnig. Op 4 februari werd het 8,4 ºC in ons tuintje, en dat was meteen de hoogste temperatuur die er in februari op de thermometer verscheen. Op 6 februari stond de hazelaar in ons tuintje al volop in bloei, zoals op de onderstaande foto te zien is …

130206-1204x

Na die zachte start werd het echter al snel weer kouder. Vanaf 5 februari daalde de minimumtemperatuur 10 nachten achtereen weer tot onder het vriespunt. In totaal telde februari in ons tuintje 19 vorstdagen, maar met uitzondering van één nacht waarin het kwik daalde tot -5,7 ºC, bleef het voortdurend beperkt tot lichte vorst (minimumtemperatuur tussen 0 en -5 ºC). Ook overdag bleef het koud met veelal maximumtemperaturen net boven het vriespunt, maar ijsdagen (max. temp. lager dan 0,0 ºC) hebben zich niet voorgedaan. Over de periode 1971-2000 telde februari in onze omgeving gemiddeld 5 ijsdagen. Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in februari uit op 1,1 ºC, ruim een graad onder het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1971-2000 …

130302-temp-februari

Met koud weer heb ik op zich nog niet zo gek veel problemen, daar kun je je tenslotte op kleden. Maar als het daarbij zoals in de afgelopen maand drie weken achtereen grijs en grauw is, dan gaat het winterweer uiteindelijk toch wel vervelen, want in fotografisch opzicht is dat wel het minst fotogenieke weer. De onderstaande foto heb ik op 12 februari gemaakt bij de Merskenheide, bij wijze van uitzondering zat er op dat moment zowaar enige tekening in de lucht …

130212-1401x

Ondanks het feit dat het vrijwel voortdurend grijs en bewolkt was, was februari een droge maand. In ons tuintje is in februari 27 mm neerslag gevallen, tegen normaal over de periode 1971-2000 gemiddeld zo’n 44 mm. De meeste neerslag viel in de eerste vijf dagen van de maand in de vorm van regen …

130302-neerslag-februari

Terwijl er bij ons in de nacht van 14 op 15 februari nog eens een klein laagje sneeuw viel, veroorzaakten ijzel, ijsregen en sneeuw op 14 februari in een groot deel van het land overlast. Het laagje sneeuw was in ons tuintje in de loop van de ochtend al weer verdwenen. Op 23 en 24 februari trok een sneeuwgebied van zuidoost naar noordwest over ons land. In een groot deel van het land sneeuwde het licht maar langdurig, maar in ons tuintje bleef het groen en grijs. In het zuiden van Limburg leverde de sneeuwval lokaal een sneeuwdek van meer dan 15 cm op …

130215-0028x

Al met al was februari wat mij betreft een grijze en kille maand, die we maar het best zo snel mogelijk kunnen vergeten, en dat lukt met het huidige fraaie weer prima. Gistermiddag heb ik bij een temperatuur rond de 15 graden heerlijk vitaminen zitten tanken op mijn geliefde bankje bij de dobbe in het Weinterper Skar. Niet eerder was het in ons land op 5 maart zo warm, in het zuiden werd het hier en daar zelfs 18 graden. Hopelijk lukt het vandaag om samen met mijn fotomaatje op een vergelijkbaar plekje in De Weerribben of De Wieden nog eens in de herhaling te gaan. We moeten er nu maar even van profiteren, want het zou lijkt erop dat we volgende week nog eens met een winters staartje worden geconfronteerd …

130305-1304x

Nog wat bomijs

Naar aanleiding van de reacties en vragen over het bomijs in het logje van gisteren, kom ik vandaag nog maar even terug op het bomijs.

De online encyclopedie zegt over bomijs: 1) Hol ijs. 2) IJs dat hol ligt. 3) IJs dat niet op het water rust. 4) Kraakijs. 5) Kuipersijs. 6) Niet op water rustend ijs.

Groninganus schreef gisteravond in een reactie: “Ik las laatst iets waaruit je kon opmaken dat de term bomijs komt van bodemijs. Dat bodem is een beetje ingedikt, zeg maar, in de loop der tijd.” Taalkundig gezien valt daar wel wat voor te zeggen. Bij plassen en ondiepe sporen lijkt het bomijs inderdaad op de bodem te liggen, maar kijkend naar de laatste foto in dit logje kan ik dat ‘bodem’ eerlijk gezegd niet goed plaatsen. Het blijft moeilijk die etymologie …

130114-1438x

Zoals ik gisteren al schreef, kun je bomijs na een nachtje met lichte of matige vorst al aantreffen in de sporen die landbouwvoertuigen b.v. bij de oogst hebben achtergelaten in nat akkerland, zoals bij het maïsland op de bovenstaande foto. Maar je kunt bomijs ook gewoon vinden op ondiepe plassen op of naast een pad, zoals op de foto’s hieronder. Bomijs is ijs waar het water onder verdwenen is. In plassen en sporen op het land sijpelt het water meestal langzaam de grond in …

130114-1430x

Het ijs dat blijft liggen of min of meer vrij in de lucht blijft hangen, is vaak wit omdat de onderzijde bedekt is met een laagje bevroren condens (net als op de autoruit) en het heeft volstrekt geen draagkracht …

130114-1433x

In januari 2009 trof ik een stuk bomijs aan waar een gaatje in zat, een klein wak dus eigenlijk. Door dat gaatje is mooi te zien dat er helemaal geen water meer onder het berijpte ijs zat. Het ijs zit slechts vast aan de zijkanten en hangt in het midden vrij in de lucht …

090106-1343x

In januari 2007 trof ik bij de Merskenheide bomijs aan, waar aan de onderzijde druppeltjes aan hingen …

070127-1322x

Meestal is bomijs flinterdun, dikker dan enkele millimeters is het over het algemeen niet, maar in dit geval betrof het ijs met een dikte van pakweg 2-3 centimeter, waar het water onder vandaan was gelopen. Van de zijkant zag dat er zo uit …

070127-1326x

Maar het kan zich ook in een andere, gevaarlijker variant voordoen. Toen Wetterskip Fryslân in januari 2010 weer begon te malen, werd het water onder het ijs op de onderstaande sloot weg gemalen. Het ijs bleef nog even vast zitten aan de slootkanten, maar nadat het water ongeveer een halve meter was gezakt, was de draagkracht van het ijs verdwenen en begon het ijs te breken …

100120-1446x

Hopelijk heb ik het begrip ‘bomijs’ hiermee iets kunnen verduidelijken voor de mensen die het tot nu toe niet kenden. En zo niet, dan hoor ik het wel weer, neem ik aan. Meer over de diverse soorten natuurijs is hier te lezen.

Bomijs in het maïsland

Over schaatsijs hoeven we het voorlopig niet meer te hebben, lijkt me, maar zo lang de winter nog niet helemaal is verdwenen, is nog niet alle ijs weg …

130114-1422x

Bij lichte tot matige vorst kun je op natte akkers eigenlijk altijd wel wat bomijs vinden in de sporen die bij de oogst in het maïsland zijn achtergebleven …

130114-1428x

Draagkracht heeft dit ijs niet, vaak is het maar een half centimetertje dik, en onder het ijs zit altijd een laagje lucht … en daaronder zit dan vaak goed beschermd tegen de kou nog weer een laagje (modderig) water. Door een bijzonder samenspel van lucht, water, wind en vorst ontstaan er vaak mooie, sierrijke patronen, die je niet meteen in een stuk maïsland zou verwachten …

Weerbeeld januari 2013

Januari begon zoals december eindigde: zacht, nat en grijs. Over de eerste 10 dagen kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op 6,7 ºC en het was allerminst aantrekkelijk om er op uit te gaan en foto’s te maken …

130108-1435x

Op 12 januari kwam ons land in de greep van de winter. Een hogedrukgebied boven Scandinavië zorgde bij ons voor een noordelijke- en later oostelijke aanvoer van koude lucht. Al snel lag er een eerste laagje ijs op sloten en plassen …

130114-1419x

Omdat er een serieuze vorstperiode aan leek te komen, legde Wetterskip Fryslân de gemalen vanaf 14 januari stapsgewijs stil, zodat het water tot rust kon komen en het ijs verder zou kunnen groeien. Er volgde een periode van 13 ijsdagen achtereen waarbij de maximumtemperatuur niet meer boven het vriespunt kwam. Normaal telt januari in onze omgeving ongeveer 5 ijsdagen …

130202-temp-januari

Tot een officiële koudegolf kwam het niet in ons land. Daarvoor zijn er in De Bilt minimaal vijf ijsdagen met drie dagen strenge vorst nodig. In De Bilt dook het kwik echter maar twee dagen onder de min 10 graden. Wolken temperden vaak de nachtelijke afkoeling. In ons tuintje bleef het beperkt tot slechts 1 nacht met strenge vorst met een laagste temperatuur van -11, 6 ºC. Tot echte schaatstochten over meren en kanalen kwam het dan ook niet. In Fryslân bleef het schaatsen beperkt tot ondergelopen polderland in o.a. de Jan Durkspolder en de Ryptsjerksterpolder …

130123-1411x

De ijsclub Lyts Begjin uit Earnewâld zette alles op alles om op zaterdag 19 januari de Jan Durkspolder Familietoertocht te organiseren, maar omdat de IJswegencentrale Smallingerland volgens de letter der wet handelde en er nog niet genoeg ijs lag, kon dit niet doorgaan. Een week later was het echter wel zo ver, zodat 3000 mensen de tocht konden rijden …

130117-1607x

Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje deze maand uit op 1,1 ºC, tegen normaal over de periode 1971-2000 ca. 2,2 ºC. Kortom: januari was koud, maar zeker niet extreem koud, en je kon dan ook best in minirok op de schaats de polder in …

130123-1448x

Op 27 januari kwam er een eind aan de vorstperiode. De laatste vijf dagen van de maand liepen de temperaturen weer een paar maal op tot boven de tien graden. Nadat het in de vorstperiode een paar maal tot sneeuwval was gekomen, viel de neerslag in de laatste dagen van januari weer in de vorm van regen. In totaal is er in januari in ons tuintje 56 mm neerslag gevallen, daarmee was het aan de droge kant, want normaal valt er in deze periode zo’n 67 mm neerslag …

130202-neerslag-januari

Na winterse perioden in de eerste helft van december 2012 en in januari 2013 is op dit moment het wachten op de derde winterse periode van deze winter, die ons naar het zich laat aanzien vanaf morgen weer vorst en sneeuw zal brengen …

130204-temp-verwachting

Focus op een ijsdruppel

Voordat de invallende dooi de kou gisteren verdreef, heb ik achter in ons tuintje nog wat foto’s gemaakt van een ijsdruppel. Het voordeel van ijsdruppels is dat ze wat langer en zeker stabieler aan takjes en twijgjes hangen dan waterdruppels. Dat gaf mij de kans om er even wat mee te spelen, zonder dat ik uiterst behoedzaam te werk moest gaan om de druppels niet vroegtijdig ter aarde te laten storten …

121213-1446x

Door wat te spelen met de focus kun je een druppel op verschillende manieren in beeld brengen. Op de eerste foto ligt de focus op de achterkant van de druppel, daardoor vormt de druppel een kraakheldere lens, die een mooi blik biedt op takken en de wolken erboven. Op de tweede foto ligt de focus aan de voorzijde van de druppel, hierdoor is mooi te zien dat er vele kleine luchtbelletjes in het ijsdruppeltje zitten …

121213-1448x

Voor wie er oog voor heeft, spreidt de winter niet alleen mooie landschappen over de wereld uit, maar herbergt hij ook prachtige kleinoodjes.

Dag winter, welkom voorjaar

Het ziet er naar uit, dat het voorjaar nu echt is aangebroken. In een stuk maïsland tussen Oudehaske en Rottum is vanmorgen het eerste kievitsei gevonden, en de maximumtemperaturen lijken in de loop van volgende week tot ruim boven de 10 graden te stijgen. Daarmee is het de hoogste tijd om de winter uit te zwaaien en dat doe ik met een korte terugblik met wat cijfertjes, wat grafiekjes en nog wat kiekjes …

120307-neerslagwinters-11-12

In oktober begon een weerman van Meteoconsult te dreigen met de komst van een horrorwinter. Wel, die horrorwinter kwam inderdaad, echter niet hier, maar vooral in het Oost-Europa, waar in januari en februari enkele honderden doden vielen als gevolg van extreme kou. Bij ons was de winter in eerste instantie vooral nat. In december en begin januari kwam de regen af en toe met bakken uit de lucht. Hoewel alle gemalen op volle kracht draaiden, dreigden diverse polderdijken te overstromen of door te breken. Om de druk op de dijken te verminderen, werden verschillende polders, waaronder it Eilân-East begin januari gebruikt als extra waterberging …

120106-1402x

In mijn meetreeks, die is begonnen in 2003, komt de winter van 2011-2012 met een totaal van 288 mm neerslag op een verdienstelijke derde plaats. Opvallende daarbij is, dat we in tegenstelling tot de twee voorafgaande winters vrijwel geen sneeuw hebben gehad. Ik schat dat in ons tuintje al met al maximaal zo’n 8 cm sneeuw heeft gelegen. Elders in de provincie Fryslân viel begin februari helaas meer sneeuw, en dat zou een week later één van de spelbrekers blijken te zijn in de aanloop naar een Elfstedentocht …

120307-neerslagwinters-03-12

Pas half januari kregen we te maken met een eerste winters speldenprikje, toen het gedurende vier nachten tot lichte vorst kwam. Uitgerekend na de derde nacht met lichte vorst maakte ik een lelijke uitglijder op een talud aan de oever van het Tjeukemeer. Zelf heb ik daar geen blijvende hinder van ondervonden, maar het betekende wel het einde van mijn trouwe Canon Powershot SX1 IS. Het heeft een paar Euri gekost, maar ik ben er met mijn nieuwe camera -de Powershot SX40 HS- intussen wel op vooruit gegaan …

120117-1352x

Eind januari werd het onder invloed van het hogedrukgebied dat al geruime tijd voor extreme kou zorgde in Oost-Europa ineens ook bij ons echt winter. Op 29 januari begon het te vriezen, en met een kleine onderbreking van +0,8 ºC op 9 februari, kwam de temperatuur pas op 12 februari weer boven het vriespunt …

120307-tempverloop-winter11-12

De eerste decade (dag 1 tot en met 10) kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,4 °C. Bij het KNMI in De Bilt behoorde deze eerste decade met -6,9 °C tot de tien koudsten ooit. Van 30 januari tot en met 8 februari was er bovendien sprake van de 33e officiële koudegolf sinds 1901. Op 31 januari kon ik bij de Hooidammen de eerste schaatsers fotograferen, en vanaf dat moment kwam er dagelijks meer schaatsijs bij in Fryslân …

120211-1436x

Zo plotseling als de kou kwam, zo snel verliet hij ons ook weer. Over de eerste 2 weken van februari kwam de gemiddelde temperatuur uit op -5,3 °C, over de tweede helft van de maand kwam de gemiddelde temperatuur uit op 5,3 °C. De gemiddelde temperatuur kwam daarmee in februari in ons tuintje precies uit op 0,0 °C …

120307-tempwinter-maand

Hoe hard er door honderden vrijwilligers ook werd gewerkt om de organisatie van de 16e Elfstedentocht mogelijk te maken, het mocht niet baten, omdat de dooi onverbiddelijk toesloeg. Met de schaatspret was het vanaf 12 februari gedaan, maar op 16 februari was er nog wel even sprake van wat ijspret. Tijdens een tochtje langs het kruiende ijs aan de IJsselmeerkust, werd de show bij Stavoren gestolen door Caudumer Hinke 97 met een fotosessie voor het vakblad “Veeteelt” …

120216-1611x

Dat de winter van 2011-2012 m.u.v. die twee weken met strenge en zeer strenge vorst helemaal niet zo koud was, wordt duidelijk bij het bekijken van de grafiek van de temperaturen van de afgelopen tien winters. De gemiddelde temperatuur kwam in de afgelopen winter uit op 3,1 °C. Alleen de winters van 2006-2007 en 2007-2008 waren in de afgelopen tien jaar nog zachter …

120307-tempwinters-03-12

Genoeg over de winter. Diverse weidevogels zijn de afgelopen week teruggekeerd naar onze contreien en het eerste kievitsei is vanmorgen gevonden. Wees welkom voorjaar!

120308-1143x

Weerbeeld februari 2012

Op deze vijfde grijze dag op rij kan ik eindelijk weer wat vrolijke plaatjes met wat kleur tonen, want februari kende een prachtig begin. Over de eerste 12 dagen van de maand kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,1 ºC, en dus konden de schaatsen al snel uit het vet worden gehaald …

120209-1523x

Van 30 januari t/m 8 februari was er sprake van de 33e officiële koudegolf in ons land sinds 1901. Een koudegolf is een opeenvolging van minimaal vijf ijsdagen in De Bilt (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C), waarvan tenminste drie dagen met strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C). In ons tuintje kwam het gedurende 9 nachten tot strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C), waarbij er driemaal sprake was van zeer strenge vorst (temperatuur beneden de -15,0 °C). Landelijk werd de laagste temperatuur gemeten in Lelystad op 4 februari: -22,9 °C. De laagste temperatuur in ons tuintje was in diezelfde nacht -16,9 °C …

120301-temp-feb

Op 12 februari sloeg het weer volledig om. Daarna was het zacht tot zeer zacht voor de tijd van het jaar. De landelijk hoogste temperatuur van 13,3 °C werd op 23 februari gemeten in Lelystad,  in ons tuintje werd het op die dag 11,3 °C. Als gevolg van het zachte weer kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uiteindelijk precies uit op 0,0 °C, tegen normaal ca. 2,3 °C over de periode 1971-2000. Daarmee is februari 2012 de koudste februarimaand in de meetreeks in ons tuintje sinds 2003 …

120209-1442x

Februari was ook een droge maand. Op 3 februari viel er in onze omgeving zo’n 5 cm sneeuw. Omdat het vanwege de kou erg lichte en droge sneeuw was, bleef daar amper 2 mm neerslag van over. In totaal viel er in ons tuintje deze maand 21 mm neerslag tegen normaal ca. 44 mm …

120301-neerslag-feb

De winterse plaatjes in deze bijdrage heb ik op donderdag 9 februari geschoten op de Leijen. Behalve veel schaatsers waren er ook een ijszeiler en enkele ijssurfers actief. In de loop van volgende week zullen er ongetwijfeld nog wat winterse plaatjes volgen in het overzicht van de winter van 2011-2012 …

120209-1453x