Een getijdenwijzer op de kwelder

‘Rust voor Vogels, Ruimte voor mensen’ luidt de ondertitel van het informatiepaneel over ‘Kwelder Westhoek’. Deze kwelder is een onmisbare hoogwatervluchtplaats voor wadvogels aan de Friese Waddenkust. Soorten als bonte strandloper, zilverplevier en rosse grutto kunnen dan niet bij hun voedsel op de ondergelopen slikken en rusten uit op dit hoger gelegen gebied net buiten de dijk … 

Bij laagwater is er ruimte voor bezoekers. Bij hoogwater hebben de wadvogels de kwelder nodig om uit te rusten. Daarom is er in 2021 door It Fryske Gea en Vogelbescherming Nederland een getijdenwijzer geplaatst aan het begin van de kwelder. Op de eerste twee foto’s hieronder zie je hem in de verte staan …

De dynamische getijdenwijzer vertelt bezoekers om de kwelder bij hoogwater te mijden om de duizenden rustende vogels niet te verstoren. Bij laagwater klapt het bord om en lezen bezoekers dat ze welkom zijn. De ervaringen hebben intussen geleerd dat het systeem goed werkt, maar dat het bezoekers onvoldoende tegenhoudt om de kwelder bij hoogwater toch op te lopen. En als er één schaap over de dam is, volgen er al snel meer …

Wij troffen die dag laag water, dus we hadden honderden meters de kwelder op kunnen lopen zonder ook maar een vogel te verstoren. Pas toen ik tot het uiterste had ingezoomd, waren op de derde foto hieronder de vage schimmen van vogels te zien. De vogels zaten zo ver weg, dat we niet eens de kwelder op gegaan zijn. In plaats daarvan besloten we naar de laatste locatie van die dag te rijden …

Onderweg naar Westhoek

We laten de kwelder bij Koehool achter ons en dalen de nieuwe zeedijk af. Op de foto hieronder zien we links de nieuwe zeedijk en rechts de enkele meters lagere oude dijk …

Nog weer wat verder naar rechts loopt aan de voet van de oude dijk De Sédyk. Deze weg gaat een paar kilometer verderop over in de Oudebildtdijk, met zijn lengte van 12,1 km één van de langste straten van ons land. Wij passeren onderweg naar de Westhoek o.a. het portret van Jan Andringa en Rinske Elsinga op een schuur bij hun boerderij aan het begin van de Oudebildtdijk …

Enkele honderden meters verderop komen we bij ons volgende doel: de Kwelder Westhoek. Terwijl Jetske op de parkeerplaats aan de praat raakte met een vogelaar uit de streek, beklom ik alvast de trap naar de kruin van de dijk …

Hoewel er een tiental auto’s op de parkeerplaats stond, was er op de dijk en de kwelder geen levende ziel te bekennen. Het monument ‘de Poerdersramp’ stond nog mooi glanzend op de kruin van de dijk en verder heerste er rust en stilte …

Morgen meer en tot die tijd nog even dit …

Het tv-programma ‘Vroege vogels’ zond in oktober 2021 een aflevering uit over de dynamiek van de Waddenkust. Er komen o.a. beelden voorbij van de kwelders bij Koehool en Westhoek, er wordt ingegaan op de verandering van de zeestromingen na aanleg van de Afsluitdijk en men gaat op onderzoek op de kwelder bij WesthoekVan harte aanbevolen om zo mogelijk nog even terug te kijken: https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/videos/569734

Kwelder- en zeezicht

We bevinden ons nog steeds aan de Waddenzee bij Koehool. Dit is een van de grootste kweldergebieden van Europa. Dit stuk nieuwe natuur loopt alleen bij erg slecht weer onder water. Ongeacht of het eb of vloed is, je kunt er oneindig ver kijken …

Ik houd ervan om naar die oneindige leegte te turen … nog even nagenieten …

Buitendijkse fietsers bij Koehool

We vervolgden onze weg langs de zeedijk. Al snel passeerden we Koehool. Over de buurtschap en over de bunker van de Stelling Koehoal heb ik drie jaar geleden al eens geschreven. We stopten wel aan de achterkant van de bunker, maar dat was vooral, omdat we daarmee al halverwege de klim naar de zeedijk waren. We wilden hier namelijk even genieten van het uitzicht vanaf de dijk over het Wad …

Je kunt tegenwoordig van Cadzand-Bad in Zeeuws Vlaanderen tot Bad Nieuweschans in de provincie Groningen langs de kustlijn fietsen over de 617 lange LF Kustroute. In Fryslân kun je fietsend langs het buitendijkse natuurgebied Noard-Fryslân Bûtendyks. Terwijl wij stonden te genieten van het schier oneindige landschap, passeerden er net een paar vriendelijk groetende fietsers …

Morgen nog wat meer beelden van deze oneindige weidsheid van het Wad

Schoffelaars en schapen

Er worden niet alleen (poot)aardappelen geteeld achter de zeedijk. Ergens in de buurt van Sexbierum reden we langs akkers waar groenten geteeld worden. Tijdens de tussenstop die we daar maakten, beklom Jetske de dijk om te bekijken of daar vogels op het Wad te zien waren. Ik richtte mijn camera even op het akkerland waar ik een trekker dichterbij zag komen …

Een stukje verderop stopte de trekker met twee passagiers. Zodra ze waren afgestapt, werd duidelijk dat de mannen op hun werkplek waren aangekomen, het waren schoffelaars. Onkruid wieden is hier nog handwerk. Ik vind dat mooi, want dat betekent volgens mij dat we hier te maken hebben met biologische akkerbouw. Mogelijk gaat het om het biologisch-dynamische akkerbouw en groentebedrijf Waddengeluk

Bij de nadering van een kudde Friese dijkschapen maakten we enkele kilometers verderop nog eens een tussenstop …

Jetske maakte van de gelegenheid gebruik door een tamelijk intensieve relatie met een schaap op te bouwen. Het kwam net niet tot een kusje …

Drukte onderaan de dijk

Nadat ik de ontluchtingspijpen van de vishevel op de kruin van de dijk bij Roptazijl had bekeken, richtte ik de blik op het Wad. Op het eerste gezicht zag het er stil en verlaten uit …

Helemaal verlaten was het echter niet. Aan de linkerkant van de strekdammen stond een groepje mensen aan de waterkant. Toen ik erop inzoomde, zag ik dat er een zwemmer in het water lag die in westelijke richting zwom …

Zodra de eenzame zwemmen uit zicht verdwenen was, liepen de toeschouwers vanaf de waterkant in verschillende richtingen uiteen …

Ik besloot nog even naar het uiteinde van de loopbrug te lopen. Daar vandaan had ik goed zicht op een paar mensen aan het eind van een van de strekdammen. Hij had een paar hengels op de grond liggen, zij stond er wat kleumend bij …

Toen ik me omdraaide zag ik dat Jetske intussen halverwege op de loopbrug op me te wachten. Tijd om onze rit te vervolgen …

Vishevel en gemaal Ropta

Amper een kilometer voorbij de aardappelakkers maakten we een volgende tussenstop. We waren aangekomen in de buurtschap Roptazijl aan de voet van de Sédyk …

Hier staat gemaal Ropta, de opvolger van een vroegere uitwateringssluis of spuisluis voor de afwatering van de Roptavaart en de Sexbierumervaart. Het gemaal is gebouwd in 1973 en loost het water uit het achterland op de Waddenzee. Door de afsluiting van de Zuiderzee (1932) en de Lauwerszee (1969) en de aanleg van gemalen en dijken, is er tegenwoordig geen overgangsgebied meer van zout naar zoet water. Dit had een lagere en minder gevarieerde visstand in de binnenwateren tot gevolg …

Een van de maatregelen om dit op te lossen was de aanleg van een vishevel bij het gemaal in 2001. Met deze installatie worden de vissen vanuit de Waddenzee door de dijk heen het binnenwater in gelokt. De hevelinstallatie in de dijk pompt het zoete water uit de poldersloot naar een grote betonnen bak aan de zeekant. Daar waar het zoete water uit de bak stroomt, verzamelen zich grote concentraties vissen. De vissen zwemmen tegen de stroom in de bak in. Op gezette tijden worden het water en de vissen met behulp van een vacuümpomp door de 9 meter hoge dijk geheveld en overgezet in het binnenwater …

We beklommen de dijk om voor het eerst die dag een blik over de Waddenzee te krijgen. Het eerste wat me op de kruin van de dijk opviel, was een buizenstelsel. Die pijpen dienen voor de ontluchting van de vishevel …

Aan de voet van de dijk liggen in de Waddenzee ter hoogte van de vishevel twee strekdammen. Daar ligt onder aan de dijk ook de betonnen bak waar zoet water aan het zoute zeewater wordt toegevoegd om vissen naar de vishevel te lokken. Zodra er een hoeveelheid vis in de bak is gezwommen, wordt die afgesloten van de zee. Daarna wordt de buis tussen de bak met vissen en het zoete water vacuüm gezogen waardoor er een zogenaamde hevel ontstaat. De vissen stromen nu met het water door de dijk naar de Roptavaart …