Bij de rietsnijders

Vorig jaar is het er door mijn gezondheidsperikelen niet van gekomen, maar afgelopen dinsdag heb ik samen met Jetske weer een bezoekje gebracht aan de rietsnijders. Daarvoor togen we ditmaal naar Kalenberg, het centrum van de rietcultuur en het kwaliteitsriet, beter bekend als het Kalenberger riet uit De Weerribben …

180206-1040x

De komende dagen of weken zal ik proberen om hier in woord en beeld verslag te doen van dit ook nu weer geslaagde, gezellige, vermoeiende en leerzame bezoekje. Met behulp van rooksignalen loodsten de mannen ons naar de plek waar ze aan het werk waren …

180206-1041x

Een noodkreet uit het rietland

Nadat ik hier begin april al een paar artikelen had geschreven over de problemen waarmee de rietsnijders in de Prikkepolder werden geconfronteerd als gevolg van de gewijzigde waterhuishouding in het gebied (“Help, de rietsnijder verzuipt” en “Daarom verzuipt de rietsnijder“), bereikte me vorige week opnieuw een noodkreet van de rietsnijders: het riet lijkt te roesten en vroegtijdig af te sterven. Tot dusver was duidelijk dat de waterstand in het rietland van Klaas omhoog ging als gevolg van kweldruk door de aanleg van nieuwe natuur annex waterberging in het naastgelegen gebied Wetering West. Nu lijkt er meer aan de hand te zijn …

Omdat wat frisse lucht en beweging zo tegen het eind van de Olympische Spelen geen kwaad kon, besloot ik mijn blogvakantie even te onderbreken om samen met mijn fotomaatje Jetske en haar zwager rietsnijder Klaas de situatie even in ogenschouw te nemen …

160819-1401x

In de Prikkepolder aangekomen, liet Klaas zien wat er aan de hand is. Op de bovenstaande foto is goed te zien, dat het riet alleen langs de water hogere randen van de rietpercelen tot volle wasdom komt. Daar is het riet manshoog en getooid met mooie volle pluimen. Op de onderstaande foto is goed te zien, dat het riet verderop in het perceel nauwelijks tot borsthoogte reikt en van pluimen is nauwelijks sprake …

160819-1405x

Klaas trok hier en daar een stengel uit de grond om uit te kunnen leggen wat er gebeurt. Blad en stengels hebben vroegtijdig hun volle groene kleur verloren, ze kleuren geel en bruin en de bladeren krullen op een ongebruikelijke manier op …

160819-1407x

En zo ziet het blad er van dichtbij uit. Zo mag het riet er in november of december misschien uitzien tegen de tijd dat de rietoogst begint, maar in augustus is dat normaal gesproken zeker niet aan de orde …

160819-1439x

Veel stengels hebben zelfs hun blad al helemaal verloren. Geen wonder dat het riet maar amper tot borsthoogte reikt, de groei is er volledig uit en het riet lijkt af te sterven. In de ruim 30 jaar dat Klaas hier als rietsnijder actief is, heeft hij dit nog niet eerder meegemaakt …

160819-1443x

Alleen aan de hoger gelegen randen van de rietpercelen van Klaas groeien nog mooie groene rietstengels, die fris en vol in het blad zitten. Zo hoort gezond riet eruit te zien …

160819-1451x

Om het verschil met gezond riet nog wat beter te kunnen zien, zijn we na de inspectie van Klaas zijn percelen in de Prikkepolder nog even naar een stuk rietland bij het wat verderop gelegen Kalenberg gereden …

160819-1505x

Daar dragen alle rietstengels mooie volle pluimen die zachtjes wiegen in de zuidelijke wind, en het riet is er meer dan twee meter hoog. Zo had het riet in de Prikkepolder er momenteel ook bij moeten staan …

160819-1506x

Omdat met het afsterven van het riet zijn broodwinning wordt bedreigd, heeft Klaas de Wageningen Universiteit in de arm genomen om de oorzaak te achterhalen. Onderzoek van het water heeft intussen geleerd dat het ijzergehalte in het water ruim zes maal hoger is dan in de tuinbouw maximaal schijnt te zijn toegestaan. Het heeft er alle schijn van dat door de aanleg van de waterberging in Wetering West water uit een dieper liggende ijzerhoudende bodemlaag in beweging heeft gebracht, dat nu in de Prikkepolder omhoog komt. Gisteren hebben medewerkers van de Universiteit Wageningen in de Prikkepolder monsters van het riet uit het land gehaald voor onderzoek.

Ik blijf de zaak volgen. Maar met het oog op de warmte die momenteel over ons land rolt, trek ik mij op zoek naar verkoeling voorlopig in alle rust weer even terug in mijn hangmat …   🙂

– wordt vervolgd –

RIET, en zo doen ze ‘t

Mijn fotomaatje (en gids in het rietland van de Weerribben) Jetske verraste mij onlangs met een prachtig cadeau. Op 28 mei was ze met vele rietsnijders en andere ingezeten van de Weerribben uitgenodigd voor de presentatie van het boek “RIET, en zo doen we ‘t” in het Kalenberger Gemeenschapshuis. Op haar weblog heeft Jetske uitgebreid verslag gedaan van deze feestelijke presentatie

160624-1644x

Foto: Susan Oosterlaar

Schrijfster Aletta Jongschaap en fotografe Susan Oosterlaar, allebei woonachtig in het midden in Nationaal Park Weerribben-Wieden gelegen Kalenberg, hebben in het boek in woord en beeld ruim 70 rietsnijders geportretteerd, die in de periode 2011-2015 werkzaam waren in de Weerribben. Maar er is meer, want er wordt ook uitgebreid aandacht geschonken aan het ontstaan, de ontwikkeling en de huidige situatie van het gebied rond Kalenberg/Hoogeweg (de Weerribben). Zoals het een goed RIETboek betaamt, is er daarnaast natuurlijk veel aandacht voor het ambacht van het rietsnijden en het proces van de verwerking van het riet, voordat het naar de dakdekker gaat. Dit mooie, in kleine oplage uitgegeven boek is gebonden, full color met harde kaft (30 bij 23 cm) en telt net geen 290 bladzijden, waarvan ongeveer 200 pagina’s met prachtige foto’s en 90 pagina’s tekst …

160624-1645x

Foto’s: Susan Oosterlaar

Zoals op bovenstaande en onderstaande foto’s te zien is, zijn in dit prachtige standaardwerk over de rietcultuur in de Weerribben ook twee pagina’s toebedeeld aan Klaas Pen en zijn schoonzoon Klaas-Jan, de rietsnijders die al sinds december 2009 regelmatig op mijn weblog voorbij komen. En dat zal – ijs en weder dienende – ook in winter en voorjaar van 2017 vast wel weer het geval zijn. Het RIETboek zal daarbij vast nog wel eens van pas komen als welkom naslagwerk. Jetske, ook via deze weg nog eens hartstikke bedankt voor dit prachtige cadeau, dat ongetwijfeld nog lang zijn waarde zal houden …

160624-1646xFoto’s: Susan Oosterlaar

Ik sluit mijn serie over de rietoogst van 2016 af met een korte video, waarin nogmaals te zien is hoe het binden van het riet tot bossen met een omvang van 46 cm in zijn werk gaat. Om aan te sluiten bij de eerder gemaakte fotoserie, heb ik ook de video geconverteerd naar het wat sfeervollere zwart-wit …

Het lossen van ’t riet

Na een ritje van ongeveer 6 km is de thuisbasis van de rietsnijders bereikt en kan de lading riet worden gelost om voor verdere verwerking te worden opgeslagen in de loods. Ook hier heeft de mechanisatie zijn intrede gedaan, want vrijwel meteen komt Klaas-Jan met een heftruck uit de loods tevoorschijn, waarmee hij de zware rollen met riet van de wagen haalt om ze vervolgens netjes op te stapelen in de loods …

Deze slideshow vereist JavaScript.

Als de wagen leeg is en de heftruck weer in de parkeerstand staat, is het tijd om een hapje te eten, en ik kan jullie verzekeren dat dat óók voor fotograferende gasten goed verzorgd is bij de rietsnijders, want brandstof is alles bij dit zware werk. En dan gaan de mannen terug het veld in om de volgende lading op te halen.

Dank voor de gastvrije ontvangst en tot de volgende ronde!

Het laden van ’t riet

In februari liet ik hier al zien hoe een deel van de rietoogst van een klein perceel werd opgehaald door de rietsnijders. De zware rietbossen moesten daar stuk voor stuk door de mannen over een wankele loopplank naar de wagen worden gedragen, omdat er geen zwaar materieel op dat perceel kon komen …

160212-1153x

Wie de film “Werken in het Weerribbenriet” (in zijn geheel) heeft gezien, weet dat het riet hier tot voor kort ook op deze manier werd opgeladen, maar daar hebben de riettelers dit jaar wat anders op gevonden …

160422-1039xx

Achter op een tractor is een laadbak gemonteerd, waar de rietbossen in worden gelegd door de mannen. Het is en blijft nog steeds zwaar lichamelijk werk, maar men hoeft nu in elk geval niet meer met elk bos de wagen te beklimmen …

160422-1041x

Om beschadiging van het riet te voorkomen, worden de rietbossen zorgvuldig om en om in de laadbak gelegd …

160422-1029x

Zodra de bak gevuld is met 20 bossen riet, worden de bossen met spanbanden en touwen samengebonden tot een rol …

160422-1033x

Met een tweede tractor met hefinstallatie wordt de rol met 20 rietbossen uit de laadbak getild …

160422-1036xx

De rol wordt netjes aan de kant van het pad gelegd …

160422-1037x

Op deze manier verzamelen de riettelers alle rietbossen voor verder transport …

160422-1051x

Vervolgens worden de zware rollen met de tractor op een aanhangwagen getild …

160422-1112x

Op deze manier wordt er een rondgang gemaakt langs de verschillende percelen …

160422-1126x

Zodra er 7 rollen met ieder 20 bossen riet op de wagen zijn vastgesjord, zetten de mannen koers naar de bedrijfsloods …

160422-1130x

– wordt vervolgd –

Met man en macht

Sinds ik regelmatig eens te gast ben in het rietland in de Prikkepolder bij Nederland, heb ik de rietsnijders hun werk vrijwel altijd van begin tot eind met twee of drie man zien doen. Dat zat er dit jaar met de extreem hoge waterstand in het rietland niet in …

160402-1520x

Om toch zoveel mogelijk riet van het land te kunnen halen, liet Klaas vorige week zaterdag een schare hulptroepen aanrukken. Met man en macht werd er de hele dag keihard gewerkt …

160402-1514x

Zelf was ik die dag uitgeblust na een middagje in het riet op de vrijdag ervoor. Omdat mijn fotomaatje Jetske andere bezigheden had, nam Anna – zuster van Jetske en tevens echtgenote van rietsnijder Klaas – die dag de fotocamera ter hand. Anna stuurde mij afgelopen week deze foto’s met de vraag of ik er nog iets mee kon of wilde. Natuurlijk kan en wil ik daar iets mee, al was het maar om nogmaals mijn bewondering voor deze noeste werkers te uiten …

Bedankt Anna! Ik heb er ditmaal een 15-delige diashow van gemaakt …

Deze slideshow vereist JavaScript.


Ik heb begrepen, dat Klaas aan het eind van de dag niet ontevreden was, maar dat er op de natste delen van het land nog ongeveer een hectare riet is blijven staan. Daar zal afgelopen week ongetwijfeld weer hier en daar een hoekje vanaf zijn gesnoept, maar het gaat allemaal niet zonder slag of stoot dit jaar …

Daarom verzuipt de rietsnijder!

Het wordt tijd om de mist, die hier de laatste dagen in figuurlijke zin is ontstaan rond het verzuipen van de rietsnijders, te laten optrekken. Om te beginnen pak ik er nog eens een foto bij uit de serie die ik op 12 februari in de mist heb gemaakt op de plaats waar in 2012 en 2013 kraanmachines en vrachtwagens ronkten …

160212-1104x

De volgende foto’s heb ik vorige week vrijdag ongeveer op dezelfde plek gemaakt. Van het boerenland bij Wetering West is niets meer overgebleven, het gebied is veranderd in de grootste waterberging van de provincie Overijssel. Samen met het aangrenzende Wetering Oost is het één van de grootste gestuurde waterbergingsgebieden in Nederland geworden …

160401-1352x

Er zijn waterbergingsgebieden die normaal gesproken droog staan, en die pas als waterberging worden gebruikt op het moment dat extreem veel heeft geregend. Dat is in Fryslân o.a. het geval met de retentiepolder It Eilân. Daarnaast zijn er waterbergingsgebieden waar altijd water blijft staan, en waar extra water wordt toegelaten bij extreem hoog water. In de nieuwe waterberging bij Wetering West staat altijd water, en dat water komt buiten de waterberging weer omhoog in het aangrenzende rietland…

160401-1355x

Jetske schreef op haar weblog het volgende over de veranderingen rond Wetering: “In het voortraject rezen er vragen over wat dit plan voor gevolgen zou hebben voor de omliggende landerijen. Op een vergadering werd deze vraag gesteld door de eigenaar van een aangrenzend perceel. Het was ook meteen de laatste keer dat betrokkenen aanwezig mochten zijn. De vraag betrof de kweldruk. Kwel ontstaat door een ondergrondse waterstroom van een hoger gelegen gebied naar een lager gelegen gebied. Hoe meer doorlatend de grond is hoe meer water er doorheen stroomt. Omdat we in dit gebied te maken hebben met veengrond sijpelt het water gemakkelijk van dit watergebied naar de omliggende rietlanden van Staatsbosbeheer. In het voortraject heeft Waterschap Reest en Wieden, Staatsbosbeheer gewaarschuwd voor het ontstaan van kweldruk. “Staatsbosbeheer vond dit geen probleem”, aldus het Waterschap …”

160401-1356x

Al met al kom ik tot de conclusies dat er bij een aantal logge overheidsinstanties achter de tekentafel weer prachtige plannen zijn bedacht, die ondanks bedenkingen en bezwaren van belanghebbenden weer ‘rücksichtslos’ zijn uitgevoerd. De boeren zullen vast goed zijn uitgekocht, maar met de rietsnijders die in de aangrenzende rietlanden hun brood moeten verdienen, is geen rekening gehouden. Het idee dat de hardwerkende rietsnijders hun zware werk in die voor de toerist zo idyllische omgeving puur uit hobby en liefhebberij doen, berust op een groot misverstand. De rietsnijders die ik ken, zijn voor 75-85% van hun inkomen afhankelijk van de rietteelt …

160113-1352xx

De logjes van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt, dat donkere wolken zich beginnen samen te pakken boven de rietsnijders. Er zullen waarschijnlijk nog heel wat vergaderingen en mogelijk zelfs juridische procedures nodig zijn om het tij te keren. Terwijl het toch niet zo moeilijk is, lijkt me …

Over het algemeen ben ik geen tegenstander van maatregelen om extra water te kunnen bergen, en ik sta ook niet bekend als een tegenstander van natuurontwikkelingsprojecten. Integendeel! Maar wanneer je als gevolg van dergelijke projecten mensen het brood uit de mond dreigt te stoten, dan tref je daar een nette regeling mee. Of je kiest ervoor om in dit geval de waterberging zo in te richten, dat je hem alleen hoeft te gebruiken op het moment dat het echt nodig, zodat de rietsnijder op een normale manier zijn werk kan blijven doen. Hoe dan ook, ploeterend als op de foto’s in mijn voorgaande logjes en als op de onderstaande foto’s, die ik voor de gelegenheid even van Jetske heb geleend (dank daarvoor!), kan de rietsnijder zijn werk niet blijven doen. Op dit moment heeft het er helaas alle schijn van dat men de kleine man hier laat verzuipen …

160405-0001x