Vadertje Langbeen en de zwarte gaten

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen, het wonderlijke ijselijk stilleven dat ik hier gisteren liet zien, is geen foto van het wak in onze vijver. Door dagelijks een paar maal per dag een keteltje water voorzichtig over de rand te gieten, lukt het nog steeds om het steeds kleiner wordende wak m.b.v. het luchtpompje open te houden. Maar zeg nu zelf, het mist absoluut het subtiele van dat ijselijk stilleven …

120206-1344x

Wacht, ik zal nog eens wat nader inzoomen op dat ijselijk kunstwerk van gisteren. Ik zag het vorige week dinsdag op een sloot vlak buiten de Jan Durkspolder. Toen heb ik verzuimd om een foto te maken, waarop dit zwarte gat is ingebed in de omgeving …

120131-1532x

Dat verzuim kon ik een dag later goedmaken, want ook op het eerste petgat in De Deelen ontdekte ik diverse vergelijkbare patronen op de prachtige ijsvloer. Kijk hier liggen er twee tegen elkaar aan …

120201-1520x

Door uit te zoomen wordt duidelijk dat deze twee cirkels midden in het petgat op het ijs liggen …

120201-1518x

Nadat ik enige tijd later het bruggetje over het eerste petgat was overgestoken, zag ik ook aan de noordkant van dat bruggetje weer een paar van die merkwaardige cirkels op het ijs. Eentje is uiterste rechts op de foto onder de brugleuning te zien, twee andere liggen aan de andere kant van het petgat tegen de boomwal aan op het ijs …

120201-1410x

Kijk, Vadertje Langbeen wijst er eentje aan …   🙂

120201-1409x

Maar dan de hamvraag: wat is het en hoe ontstaat het?

Wel, ik ben geen ijskundige, daarvoor moet je bij de ijsmeester van de Elfstedenvereniging zijn, maar ik zal toch een poging doen om tot een antwoord te komen. Daartoe zoom ik nog even wat verder in op de dat ijselijk stilleven van de tweede foto. Als je goed kijkt, dan zie je dat er in het midden een heel klein donker vlekje zit …

120131-1532xx

Daar is waarschijnlijk een tijdje nog wat water door naar boven gelekt. Van buitenaf kon het water op het ijs steeds meer opvriezen. Tijdens dat proces heeft de wind rijp van de omringende bomen geblazen. Die rijp smolt op de natte plekken rond het gaatje in het ijs. Hoe verder bij dat gaatje vandaan, hoe meer rijp er kon blijven liggen.

Wat denken jullie …, zijn die bijzondere vormen daarmee verklaard, hebben we daarmee het lek boven water? Of is er nog een andere verklaring?
Ik heb nog een paar foto’s achter de hand om deze redenering verder te staven, maar ik wacht eerst jullie reacties eens even af. 🙂

Elfstedentocht – de stand van zaken

Net nu de ijsvloer lekker begon te groeien, heeft het sneeuwfront dat vanochtend over Fryslân trok een 5 tot 10 cm dikke isolerende deken over het ijs gedrapeerd. Dat is slecht voor de ijsgroei. Maar wat misschien nog erger is, de sneeuw maakt ook het probleem van de (verborgen) windwakken nog wat groter, omdat die nu helemaal niet meer te zien zijn. De sneeuw van vandaag heeft het er al met al niet beter op gemaakt.

Voorlopig is er dan ook nog geen zicht op een Elfstedentocht: veel meer dan wakschaatsen (ff klikken voor een lachfilmpje) zit er op de meeste plaatsen niet in …

090110-1424x

Maar niet getreurd, er kan morgen veilig geschaatst worden in de Jan Durkspolder tussen Oudega en Earnewâld. Omdat de familieschaatstocht hier helemaal over ondergelopen land voert, konden de vrijwilligers van ijsclub “Lyts Begjin” uit Earnewâld vandaag met groot materieel het ijs op om de baan te vegen. Het schijnt er prachtig bij te liggen.

Rekent u morgen niet op een (foto)verslag mijnerzijds van dit bjusterbaarlike barren (wonderbaarlijk gebeuren). Naar verwachting zullen er vele duizenden deelnemers op af komen, en die moeten allemaal hun auto ergens kwijt, zodat er waarschijnlijk een flink stukje gelopen moet worden naar het ijs. Daar wilde ik me maar niet aan wagen, er valt elders ook vast wel wat te zien en te fotograferen.

Dan deug je toch niet!?

Gistermiddag heb ik een heerlijke winterkuier gemaakt in De Deelen (kaartje Google Maps). Diverse mensen trokken hun eerste baantjes op het petgat bij de parkeerplaats …

120201-1333x

Tot mijn niet geringe verbazing zag ik op een bepaald moment een man met een buggy met daarin een kind over het ijs suizen …

120201-1502x

Die zal bij de brug wel omkeren, dacht ik …

120201-1503x

Dat bleek echter niet de bedoeling te zijn, met vereende krachten werd de buggy op de brug gehesen …

120201-1504x

Daarna werd de buggy met het kind aan de andere kant van de brug weer op het ijs gezet …

120201-1508x

Een paar ervaren schaatsers, die voorzien prikstokken en rugzakken verderop op verkenning waren geweest, spraken de jonge ouders waarschuwend toe …

120201-1509x

Het mocht echter niet baten, de ouders gingen gewoon verder met kind en buggy. Ik heb nog even met deze mannen staan praten over zoveel onbenul …

120201-1516x

Waarom onbenul? Wel, simpelweg omdat het ijs verderop absoluut nog niet overal vertrouwd is. Op verschillende plaatsen liggen nog grote windwakken …

120201-1431x

Het bovenstaande windwak is nog goed te zien, maar nog erger zijn de verborgen windwakken. Vanaf één van de hoge bruggetjes meende ik zo’n verborgen windwak te zien. Het vlak binnen de donkere rand op de foto hieronder heeft duidelijk een tijdlang open gelegen. Het is best mogelijk dat dit windwak pas in de voorgaande nacht is dichtgevroren en dat er maar 1 of 2 centimeter ijs ligt. Je deugt toch niet als je daar nu met een kind in een buggy gaat schaatsen!?

120201-1437x

Voorlopig kan er ook in Fryslân alleen veilig geschaatst worden op ijsbanen en ondergelopen land. Zaterdag kunnen schaatsliefhebbers terecht in de Jan Durkspolder voor de eerste officiële toertocht van 2012. Zoals in het vorige logje te zien is, gaat daar veiligheid voor alles.

De bouw van een kluunbrug

Nadat ik dinsdagmiddag een kijkje had genomen bij de Hooidammen, werd het tijd om op verkenning te gaan in de Jan Durkspolder (kaartje Google Maps). Met het oog op de Jan Durkspolder Toertocht, die zaterdag zal worden georganiseerd, waren ook op de Westersanning al parkeermaatregelen genomen. Om zowel de schaatsliefhebbers als de hulpdiensten toegang tot de polder te verschaffen, mag er nog maar aan één kant van de weg worden geparkeerd …

120131-1459x

Elders in de polder is vlak naast de route van de toertocht die hier mogelijk zaterdag wordt gehouden een vrije doorgang gereserveerd voor de ambulance …

120131-1522x

Een stuk verderop, waar de weg tussen de twee grote ijsvlakten in de polder loopt, werd de doorgang versperd door een kraan …

120131-1500x

Daar moest ik natuurlijk het mijne van weten. Omdat ik toch niet verder kon, zette ik de auto in de berm om wat foto’s te kunnen maken …

120131-1501x

Dichterbij gekomen werd duidelijk dat Age Veldboom, de voorzitter van de ijsclub “Lyts Begjin” uit Earnewâld, met een aantal van zijn manschappen bezig was met de bouw van een kluunbrug …

120131-1505x

Om van de ene ijsvlakte op de andere te komen, moeten de deelnemers aan de tocht hier een weg met aan beide kanten een brede en tamelijk diepe sloot oversteken …

120131-1507x

Onder het motto “Veiligheid voor alles” worden deze zogenaamde kluunbruggen gebouwd, zodat de schaatsers klunend (lopend op de schaatsen) veilig van de ene ijsvlakte naar de andere kunnen oversteken …

120131-1508x

Dinsdag was het -afgezien van de hier getoonde vrijwilligersactiviteiten- nog stil in de Jan Durkspolder, dat zal zaterdag ongetwijfeld heel anders zijn. Een lang kleurrijk lint toerschaatsers zal hier zaterdag het beeld bepalen …

120131-1514x

Vanmiddag volgt nog een logje met uiterst onverantwoordelijk schaatsgedrag van een paar jonge ouders.

Over twee nachtjes ijs

Onder de titel “Klaar voor de winter” liet ik hier op 13 december 2011 een aantal foto’s zien van het ondergelopen land bij de Hooidammen. Gistermiddag besloot ik er weer eens naar toe te rijden om te bekijken wat de stand van zaken is na twee nachten met matige vorst. Het eerste wat me opviel, was dat de gemeente er in ieder geval klaar voor is …

120131-1350x

De watervlakte was -zoals in iedere echte winter- weer veranderd in een uitgestrekte ijsvlakte. In de verte meende ik zowaar op een paar plaatsen beweging waar te nemen op te ijs …

120131-1400x

Even later werd duidelijk dat mijn ogen me niet hadden bedrogen, de eerste vermetele schaatsers waagden zich over twee nachtjes ijs …

120131-1351x

Veel meer dan 2,5 tot 3 cm ijs kan er nog niet gelegen hebben, lijkt me. Zelf zou ik me daar nog niet aan gewaagd hebben …

120131-1403x

Zo lang aan twee voorwaarden wordt voldaan, is het allemaal net te doen: om te beginnen moet je de vaart er wat in houden …

120131-1356x

Enige bekendheid met het terrein is ook niet onbelangrijk, op een aantal plaatsen wordt het ondergelopen land doorsneden met sloten, het is wijs die te mijden …

120131-1358x

Op sloten, vaarten, meren en kanalen is het ijs (voor zover dat er al ligt) absoluut onbetrouwbaar. De meeste poldergemalen zijn gistermiddag weliswaar uitgeschakeld en er is een vaarverbod afgekondigd, maar mede als gevolg van de harde wind ligt er nog bijna geen ijs. Het vaarverbod geldt overigens niet voor de grotere vaarwegen zoals het Prinses Margrietkanaal en het Van Harinxmakanaal, en ook de vaarweg naar Drachten is nog open, zoals op de onderstaande foto te zien is …

120131-1402x

Vanaf nu zal het met de dag drukker worden bij de Hooidammen. Als het ijs over een paar dagen echt betrouwbaar is, dan kun je hier vandaan prachtige tochten maken door Nationaal Park De Alde Feanen (kaartje Google Maps). En dan begint het met de winterse vooruitzichten toch wel weer te kriebelen …

Kwalsterijs op de dobbe

Gistermiddag heb ik even een kuiertje gemaakt naar de dobbe in het Weinterper Skar …

120130-1333x

Omdat de dobbe aan drie kanten in de beschutting van bomen en struiken ligt, lag er al een laagje ijs op het water …

120130-1335x

Van mooi schaatsijs is geen sprake, daarvoor is er zondagavond net wat teveel sneeuw gevallen …

120130-1336x

Nee, een groot deel van het ijs op de dobbe bestaat uit kwalsterijs, een mengeling van ijs en sneeuw, waar je met je schaatsen zo doorheen trapt …

120130-1337x

Natuurlijk heb ik me niet over één nacht ijs gewaagd, maar ik heb nog wel een filmpje van kuiertje over kwalsterijs, dat ik in januari 2009 heb gemaakt op één van de vennetjes aan de zuidkant van het Weinterper Skar …

Op glad hout

Terwijl ik me dinsdag 17 januari nog steeds stond te verlustigen aan het lijnenspel bij het talud, was Johan wat verder naar het zuiden gescharreld …

120117-1418x

Toen ik enige tijd later die kant ook opging, ontdekte ik tussen het riet een houten steigertje …

120117-1426x

Omdat er niet alleen op het water, maar ook op die steiger hier en daar wat ijs lag, schuifelde ik behoedzaam naar het eind van het houten plankier …

120117-1428x

Nu eens wendde ik blik en camera naar rechts …

120117-1431x

Dan weer keek ik naar links …

120117-1432x

En zo kreeg ik al doende, heel voorzichtig, toch weer net wat een andere kijk op dat kleine stukje wereld …

120117-1435x