Schaatsers rond huis

Het windwak in de vijverpartij is de afgelopen dagen mooi dichtgevroren, zodat er nu een prachtige zwarte ijsvloer ligt …

Vrijdagochtend zag ik de eerste schaatsers aan ons tijdelijke verblijf voorbij schuiven, en al snel volgden er meer …

Deze knaap had er duidelijk heel veel lol in, met een grote paarse ballon zwierde hij lustig in het rond …

Enige tijd later verscheen hij opnieuw, nu zonder ballon maar met een paar vrienden …

Woensdagmiddag heb ik enige tijd in de snijdende kou in de Ryptsjerksterpolder gestaan om schaatsers te fotograferen, deze foto’s heb ik vanuit de warme woonkamer gemaakt, dat is wel zo lekker en makkelijk …

Maar eerlijk is eerlijk, het begint wel te kriebelen … Ik zou bijna spijt krijgen, dat ik de schaatsen die ik 12 jaar geleden op symbolische wijze letterlijk aan de wilgen heb gehangen niet heb meegenomen …

Skywatch Friday 412

Opnieuw lijkt er een koude periode voor de deur te staan in Nederland …

Once again it seems we’ll have a colder period in the Netherlands next week …

Omdat het er ditmaal serieus uitziet, heeft de provincie Fryslân vanaf morgen een vaarverbod afgekondigd om de ijsgroei extra kans te geven …

Because it looks serious this time, the province of Fryslân has announced a sailing ban from tomorrow to give ice growth an extra chance …

Voorlopig ligt er alleen nog maar een dun en fragiel laagje ijs waarin bomen en lucht fraai weerspiegeld worden …

For the time being, there is only a very thin and fragile layer of ice in which trees and sky are beautifully reflected …



Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …

Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo

Skywatch Friday

Prettig weekend! … – … Enjoy your weekend!

Napraten over het ijs

Nu de temperaturen weer ruim boven nul zijn gekomen en de gemalen sinds vandaag weer volop draaien, is het eerst weer gedaan met de ijspret. De winterhaters zullen intussen ongetwijfeld een zucht van verlichting hebben geslaakt nu de kou voorlopig weer is verdreven …





De schaatsliefhebbers zullen vast met plezier nog eens wat napraten over de rondjes die ze gedurende enige dagen konden maken op de prachtige ijsvloer in de Jan Durkspolder of op één van de weinige andere plaatsen waar veilig geschaatst kon worden. In dat kader plaats ik hier vandaag een paar sfeerplaatjes van pratende mensen op het ijs in de Jan Durkspolder …





Mensen die even een praatje met elkaar maken … met vrienden of bekenden, maar ook met volslagen onbekenden, dat was de afgelopen anderhalve week toch wel weer kenmerkend voor de sfeer op en bij het ijs in de Jan Durkspolder en elders …





Dat er maar op zo weinig plaatsen veilig geschaatst kon worden, is overigens helemaal niet zo verwonderlijk als je de winter in koudegetallen bekijkt. Het koudegetal wordt berekend door alle etmaalgemiddelden beneden het vriespunt over de periode 1 november tot en met uiterlijk 31 maart bij elkaar op te tellen, zodat uiteindelijk één (koude)getal wordt verkregen. Daarvan wordt het minteken weggelaten. Bedraagt de gemiddelde etmaaltemperatuur op een bepaalde dag -0,5 graden en de volgende dag -0,8 graden, dan is het koudegetal over die twee dagen dus 1,3.

Bij het KNMI in De Bilt ligt het koudegetal deze winter tot dusver op 56. In ons tuintje ben ik tot nu toe uitgekomen op 74,8.  Kijkend naar de winters waarin een Elfstedentocht heeft plaatsgevonden, is het ook hier in Fryslân dus lang niet koud genoeg geweest om ook maar over een Elfstedentocht te denken. Het zou zelfs wel eens zo kunnen zijn, dat het in de afgelopen vorstperiode in het midden en zuiden van het land kouder is geweest dan hier in Fryslân …





Voorlopig hebben depressies het in een westelijke stroming voor het zeggen met hoge temperaturen, maar de winter is nog niet voorbij. Vorig jaar begon het pas op 30 januari echt te vriezen, waarna we een twee weken durende koudegolf over ons heen kregen. Wie weet wat ons in februari nog te wachten staat …

Waaghalzen op dun ijs

Nadat ik vorige week woensdag een bezoekje had gebracht aan de rietsnijders in de Weerribben, was het de volgende dag tijd om me in eigen omgeving weer op het ijs te gaan richten. Voordat ik naar de Jan Durkspolder zou gaan, waar vast al volop geschaatst zou worden, besloot ik even een kijkje bij de Leijen te nemen. Schaatsers verwachtte ik daar nog niet aan te treffen, maar ik was wel benieuwd hoe het ijs erbij zou liggen. Terwijl ik bij Doktersheide (kaartje Google Maps) naar het prieeltje op de oever van de Leijen liep, werd ik opnieuw geconfronteerd met rietsnijders, die ook hier profiteerden van het mooie winterweer. Het perceel bij het prieeltje was pas gemaaid en een deel van het riet wachtte nog op vervoer naar de weg …





Bij het prieeltje aangekomen, kon ik meteen vaststellen dat het ijs er ronduit fantastisch bij lag, zelden zo’n mooie ijsvloer gezien. Waar ik me over verbaasde, was dat er vlak voor het prieeltje al sporen van een schaatser op het ijs te zien waren. Veel meer dan 4, misschien 5 cm ijs zou er toch nog niet kunnen liggen, leek me …





Terwijl ik daar zo wat over stond te peinzen, meende ik vanuit de richting Opeinde het kenmerkende krassende geluid van een schaatser over het zingende ijs dichterbij te horen komen. En jawel, al snel zag ik door de rietkraag aan de rechterkant van het prieeltje een schim naderen …





Vriendelijk groetend passeerde hij me … de gek … De Leijen is weliswaar op de meeste plaatsen niet erg diep, maar het is op verschillende plaatsen toch wel diep genoeg om er te kunnen verdrinken. Omdat er vrijwel altijd stroming is tussen het Opeinder Kanaal aan de zuidkant van de Leijen en de Lits en de Burgumermar aan de noordkant van de plas, is het ijs op de Leijen op bepaalde plaatsen altijd wat langer onbetrouwbaar …





Ik vind het onbegrijpelijk dat zo’n man zich op zijn Friese noren, bijna in zomertenue en zonder ijsprikkers al na een paar nachten op deze ijsvloer waagt. Hemelsbreed hier 6 km vandaan ligt de Jan Durkspolder, daar groeit het gras bij wijze van spreken door het ijs heen, zo ondiep is het er … Ga daar dan toch schaatsen zo lang het buitenijs niet is vrijgegeven door de IJswegencentrale …





Verschillende reddingsacties om door het ijs gezakte schaatsers weer op het droge te krijgen hebben de afgelopen week weer handenvol geld gekost, en intussen is gistermiddag na een lange zoektocht in de Nieuwkoopse Plassen de eerste verdronken schaatser gevonden. Voorzitter Jan Oostenbrug van de Friesche IJsbond -dat is de vereniging van IJswegencetrales in Frylân- pleitte er gisteren voor dat mensen die zich op te dun ijs wagen en daar doorheen zakken, zelf de kosten van een reddingsactie maar moeten betalen. In zekere zin valt daar wel wat voor te zeggen, maar zo ver zal het voorlopig wel niet komen …





Natuurlijk, uit eigen ervaring weet ik dat er voor de liefhebber niets mooier is dan de eerste streken te kunnen zetten op zo’n maagdelijke ijsvloer, maar zeker aan het begin van zo’n winterperiode heb ik het verstand toch altijd wel laten prevaleren, en dat zouden meer mensen moeten doen!

Vadertje Langbeen en de zwarte gaten

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen, het wonderlijke ijselijk stilleven dat ik hier gisteren liet zien, is geen foto van het wak in onze vijver. Door dagelijks een paar maal per dag een keteltje water voorzichtig over de rand te gieten, lukt het nog steeds om het steeds kleiner wordende wak m.b.v. het luchtpompje open te houden. Maar zeg nu zelf, het mist absoluut het subtiele van dat ijselijk stilleven …

Wacht, ik zal nog eens wat nader inzoomen op dat ijselijk kunstwerk van gisteren. Ik zag het vorige week dinsdag op een sloot vlak buiten de Jan Durkspolder. Toen heb ik verzuimd om een foto te maken, waarop dit zwarte gat is ingebed in de omgeving …

Dat verzuim kon ik een dag later goedmaken, want ook op het eerste petgat in De Deelen ontdekte ik diverse vergelijkbare patronen op de prachtige ijsvloer. Kijk hier liggen er twee tegen elkaar aan …

Door uit te zoomen wordt duidelijk dat deze twee cirkels midden in het petgat op het ijs liggen …

Nadat ik enige tijd later het bruggetje over het eerste petgat was overgestoken, zag ik ook aan de noordkant van dat bruggetje weer een paar van die merkwaardige cirkels op het ijs. Eentje is uiterste rechts op de foto onder de brugleuning te zien, twee andere liggen aan de andere kant van het petgat tegen de boomwal aan op het ijs …

Kijk, Vadertje Langbeen wijst er eentje aan …   🙂

Maar dan de hamvraag: wat is het en hoe ontstaat het?

Wel, ik ben geen ijskundige, daarvoor moet je bij de ijsmeester van de Elfstedenvereniging zijn, maar ik zal toch een poging doen om tot een antwoord te komen. Daartoe zoom ik nog even wat verder in op de dat ijselijk stilleven van de tweede foto. Als je goed kijkt, dan zie je dat er in het midden een heel klein donker vlekje zit …

Daar is waarschijnlijk een tijdje nog wat water door naar boven gelekt. Van buitenaf kon het water op het ijs steeds meer opvriezen. Tijdens dat proces heeft de wind rijp van de omringende bomen geblazen. Die rijp smolt op de natte plekken rond het gaatje in het ijs. Hoe verder bij dat gaatje vandaan, hoe meer rijp er kon blijven liggen.

Wat denken jullie …, zijn die bijzondere vormen daarmee verklaard, hebben we daarmee het lek boven water? Of is er nog een andere verklaring?
Ik heb nog een paar foto’s achter de hand om deze redenering verder te staven, maar ik wacht eerst jullie reacties eens even af. 🙂

Weerbeeld december

December 2010 gaat de boeken in als een zeeer koude maand. Bij het KNMI in De Bilt is de gemiddelde temperatuur in december uitgekomen op -1,1 ºC, tegen normaal 4,0 ºC. In ons tuintje ben ik uitgekomen op -2,6 ºC, tegen normaal ca. 3,4 ºC. We moeten ruim 40 jaar terug in de tijd om een koudere decembermaand tegen te komen, in december 1969 kwam de gemiddelde temperatuur in de Bilt uit op -1,4 ºC …

In ons tuintje heb ik 29 vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) kunnen noteren, tegen 12 normaal. December telde in ons tuintje verder 19 ijsdagen (dagen waarop de maximumtemperatuur onder het vriespunt blijft steken), normaal zijn dat er ca. 3. Voor dergelijke uitzonderlijke hoge aantallen moeten we terug tot 1933. Ondanks deze opvallende cijfers heb ik geen extreem lage temperaturen kunnen noteren. De laagste temperatuur werd op 22 december bereikt: -10,2 °C. Verder bleef het beperkt tot lichte of matige vorst …

Met landelijk gemiddeld 47 mm neerslag, tegen 79 mm normaal, was december vrij droog. De neerslag viel in december vrijwel allemaal in de vorm van sneeuw, zodat een groot deel van het land in december schuil ging onder een wit tapijt. Vooral op 17, 23 en 24 decmber viel in grote delen van ons land een dik pak sneeuw, wat leidde tot chaotische taferelen op de weg en het spoor. In ons tuintje heb ik 49 mm opgevangen (normaal ca. 74 mm), bijna de helft daarvan viel in de dooiperiode rond 11 december in de vorm van regen en natte sneeuw …

In tegenstelling tot december 2009, toen we hier bijna een halve meter sneeuw te verwerken kregen, viel er in december 2010 in Fryslân betrekkelijk weinig sneeuw. Het scheelde maar weinig of we hadden in Drachten zelfs geen witte kerst gehad, maar er viel net op tijd nog een sfeervol laagje sneeuw. In combinatie met de lage temperaturen leverde het gebrek aan sneeuw hier in het noorden op uitgebreide schaal een mooie ijsvloer op. Vooral tijdens en vlak na de kerst konden er in het noorden op diverse plaatsen schaatstochten worden gereden. De eerste officële tocht was ook ditmaal weer de tocht door de Jan Durkspolder en op 26 december kon voor het eerst sinds 1997 de Deelentocht weer worden georganiseerd …

Van een Elfstedentocht kon echter nog lang geen sprake zijn, omdat er op grote delen van de route nog maar enkele centimeters ijs lag. Het ging helemaal mis toen weerman Harry Otten zich ermee ging bemoeien: “Als nou al die Friezen gewoon eens aan de gang gaan om dat ijs sneeuwvrij te maken, dan kunnen we op 28 december schaatsen.” Vanaf dat moment verloor de winter helaas zijn scherpe kantjes. Waar bemoeit zo’n man zich ook mee, er lag immers vrijwel geen sneeuw …

Nadat ik er op dinsdag 28 december samen met Johan nog een prachtige wandeling op het ijs had gemaakt terwijl er een bonte stoet schaatsers over het ijs trok, bood de ijsvloer op de Leijen op oudejaarsdag bij een temperatuur van ruim 4 graden boven nul een trieste aanblik. Als gevolg van de ingevallen dooi stond er water op het ijs en alleen een paar achtergelaten schoenen op de picknicktafel herinnerde nog aan betere schaatstijden. De vogels in ons tuintje waren echter wel blij met het verdwijnen van het ijs. Een merel en een paar mussen profiteerden oudejaarsdag van de dooi door een lekker bad te nemen …

Op dit moment zit de winter in een flinke dip, waarvan het eind voorlopig nog niet in zicht lijkt. Met ingang van vandaag is het vaarverbod, dat in december voor een groot deel van de provincie was afgekondigd, weer opgeheven. We zullen moeten afwachten of januari en februari nog wat serieus winterweer voor ons in petto hebben.

Winter aan de Alde Ie

Met de schrik van de kaalslag aan de Slotlaan nog in mijn benen heb ik mijn ritje gistermiddag vervolgd. Ik had me voorgenomen om even wat plaatjes te schieten op de midden in het bos gelegen ijsbaan van Beetsterzwaag, maar er stonden al zoveel auto’s langs de Poostweg, dat ik maar van dat plan heb afgezien. In het vervolg van het ritje heb ik nog een paar tussenstops gemaakt om wat winterlandschapjes vast te leggen. Zo kwam ik o.a. over de Alde Ie (kaartje Google Maps) ten westen van Gorredijk …

Omdat we hier nog steeds geen sneeuw van betekenis hebben gehad, zijn de doorgaande wegen goed berijdbaar. Op de landweggetjes is dat een heel ander verhaal. Hoewel het ook op dit soort weggetjes zo gek niet gaat als op een filmpje van een gladde helling ergens in Amerika, ben ik blij dat we amper twee weken geleden nog een setje winterbanden konden bemachtigen, want dat scheelt toch een slok op een borrel. Hoewel die laatste uitdrukking hier natuurlijk niet erg op z’n plek is …

Terug naar de Alde Ie … Hebben jullie gezien wat voor prachtig ijsvloertje daar op het water ligt!? Behalve dat weinig sneeuw zo zijn voordelen heeft op de weg, is het ook erg goed voor het ijs. Zonder dikke sneeuwdeken is het ijs mooi glad en groeit met lekker aan …

Voor het overige heb ik me weer eens geconcentreerd op hekken in het landschap. Zeker nu ze besneeuwd zijn, doen ze het weer goed op de foto. Tijd om de oude categorie ‘hekken’ weer in het leven te roepen …

Morgen ongetwijfeld meer winterse plaatjes, want hoewel op langere termijn de dooi op de loer dreigt te liggen, blijft het de eerstkomende dagen nog volop winter.