Na de februaristaking in 1941 was de april-meistaking van 1943 de tweede grote staking in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze april-meistaking was een reactie op een bekendmaking van de Duitse bezetters, die inhield dat alle bijna 300.000 Nederlandse militairen, die in mei 1940 tegen de Duitse invallers hadden gevochten, zich opnieuw moesten melden en teruggevoerd zouden worden in krijgsgevangenschap. Bij de Machinefabriek Stork in Hengelo brak een wilde ongeorganiseerde staking uit, die zich als een olievlek over het land verspreidde. Vooral in de noordelijke provincies werd het protest met veel geweld neergeslagen door de Duitsers. In heel Nederland vielen 175 dodelijke slachtoffers, waarvan zestig in de drie noordelijke provincies: 22 Friezen, 31 Groningers en 7 Drenten …
Een van de grootste drama’s voltrok zich op maandag 3 mei 1943 bij de buurtschap Trimunt op de grens van de provincies Fryslân en Groningen. Daar bij Trimunt werkten de Duitsers aan het radarstation “Löwe”. Soldaten ontdekten daar enkele dwars over de weg liggende bomen, kennelijk omgehakt om met melkbussen geladen wagens de weg naar de zuivelfabriek te versperren. “Sabotage!”, concludeerden zij opgewonden …
De SD in Groningen werd gewaarschuwd en spoedig arriveerde een overvalwagen. Als represaillemaatregel tegen de van sabotage verdachte bevolking werden zestien mannen die zich toevallig in de buurt ophielden door de Duitsers opgepakt en in een militaire barak bij het radarstation opgesloten. Niet lang daarna gaf de commandant het moorddadige bevel: “Erschieβen …”
Andries Hartholt, zijn 3 zoons Dirk, Albert en Hendrik Hartholt en zijn aanstaande schoonzoon Berend Assies, Eeuwe de Jong, Sibbele de Wal, de broers Karst en Jan Doornbosch, Gerrit van der Vaart, Geert Jan Diertens, de onderduikers Frits van de Riet en Johannes Glas en de broers Uitze, Jelle en Steven van der Wier werden standrechtelijk doodgeschoten. De dertienjarige Steven van der Wier, die van z’n moeder even mocht gaan kijken wat er aan de hand is, zet het op een lopen, met z’n klompen in de hand. Tevergeefs, hem wordt een salvo achterna gejaagd en de jongen overlijdt ter plaatse …
Ter herinnering aan dit afschuwelijke drama is er een monument opgericht aan de Kloosterweg bij Trimunt. Het monument bestaat uit een gedenksteen van rode natuursteen, omgeven door veldkeien en zestien eiken …
Omdat vrijheid nog altijd niet vanzelfsprekend is, staan we vanavond weer twee minuten stil ter nagedachtenis aan allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.
