Rondstruinen bij de palenrij

Bij een bezoekje aan Paesens-Moddergat hoort voor mij als het enigszins kan (lees: bij laag water) altijd een kuiertje langs de oude, verweerde en deels vervallen palenrij. Nadat ik enige tijd bij het podium had zitten fotograferen, voegde ik me daarom bij Jetske …

Die palen zijn op zich al een attractie, maar ze laten zich vaak ook goed combineren met onderwerpen op de achtergrond. In dit geval konden we wat spelen met de passerende boot en het aangespoelde krat waar Jetske zich even op uitleefde met haar camera …

Ook voor de macrofotografie zijn die paaltjes wel interessant, niet alleen vanwege de structuren in de palen zelf, maar ook vanwege de schelpjes, draadjes, etc. die er door het water zijn achtergelaten. Jetske heeft daar gisteren een paar voorbeelden op haar weblog gezet …

Maar ook achter de palen valt nog wel eens wat te zien. Onder invloed van weer, wind en water ontstaan er vaak mooie patronen en structuren. Door er hier en daar een uitsnede van te maken kun je er met een beetje fantasie prachtige miniatuurlandschappen in zien …

Voordat ik terug ga naar het openluchttheater om wat foto’s te maken van de techniek rond de opera, sluit ik af met een flink ingezoomde foto van één van de twee vuurtorens op Schiermonnikoog aan de overkant van de Waddenzee. Alhoewel, zee … waar is al dat water toch gebleven …?

Morgen bekijken we het een en ander van de techniek rond ‘de Wadopera’.

Naar de opera

Op het buitendijkse gebied ‘de Peazemerlannen’ (Google Maps) was een groot openluchttheater gebouwd. Van 8 t/m 25 september zijn er intussen 11 uitverkochte voorstellingen opgevoerd van ‘De Wadopera’. Jetske en ik kwamen tijdens ons ritje langs het Wad toevallig bij de repetities terecht …

Nu ben ik geen groot operakenner of -liefhebber, maar wat hier werd neergezet vond ik wel indrukwekkend. Er was een grote tribune gebouwd, die per voorstelling plaats kon bieden aan 1.600 toeschouwers. Achter het podium stond een grote tent voor een orkest van 60 musici …

Tussen beide tenten in bevond zich het podium waar het verhaal werd vertolkt door 12 Nederlandse topsolisten waaronder Jeannette van Schaik en Albert Bonnema (zelf een visserszoon uit het noorden van Fryslân), die de hoofdrollen vertolkten. Het gezelschap werd gecompleteerd door een cast van nog eens ruim 70 zangers en figuranten …

De originele titel van de opera van Benjamin Britten uit 1945 is ‘Peter Grimes’. Het gaat om een aangrijpend verhaal dat zich afspeelt in een hechte vissersgemeenschap aan de woeste Engelse kust. Een betere locatie voor de opvoering van deze opera dan hier bij het oude vissersdorpje Moddergat aan het Wad was dan ook nauwelijks denkbaar …

Terwijl Jetske met haar camera’s rondscharrelde bij de oude palenrij, die zo kenmerkend is voor de kust bij Paesens-Moddergat, ging ik naast het podium op een kist zitten …

Met de camera op schoot lukte het een tijdlang om onopvallend wat foto’s te maken en nog een stukje video op te nemen. Nu de serie voorstellingen met groot succes is gespeeld, kan ik mijn videosnippers hier wel tonen …

Morgen neem ik jullie even mee naar de rust van de oude palenrij.

Feest aan ’t Wad

Onderweg naar het tweelingdorp Paesens-Moddergat vertelde ik Jetske al, dat het er wel eens heel anders uit zou kunnen zien dan we gewend zijn. Ik had iets gelezen over een opera die er in september opgevoerd zou worden. Dat het er inderdaad heel anders uitzag, bleek al meteen na aankomst …

Over de 10 m hoge Waddendijk was een enorme trap gebouwd en aan de voet van de dijk stonden de manshoge letter ‘♥fryslân’. Aan de andere kant van de weg was op het land tussen de twee dorpen Moddergat en Paesens een enorme feesttent opgebouwd …

Ik stelde voor om de trap maar te laten voor wat hij was en de dijk gewoon op de bekende plek en de vertrouwde manier te beklimmen. Omdat dat toch altijd weer een hele klim is, namen we halverwege even de tijd om even om ons heen te kijken …

Eenmaal op de kruin van de dijk leek het alsof er een monsterlijk gedrocht vanuit de Waddenzee de altijd zo mooie en rustige strook buitendijks land de Peazemerlannen was opgekropen …

Omdat we aan de oostkant van de trap beneden tussen de hekken terecht dreigden te komen, zochten we ons een weg naar de westkant …

Daar kwamen we aan de voet van de dijk bij de Waddenzee terecht. In de verte zochten een vissersschip en een paar zeilboten hun weg door de goeddeels drooggevallen zee …

Morgen gaan we naar de opera.

Hoe en wat 2019 – 3

Ook maart was met een gemiddelde temperatuur van 7,8 ºC tegen normaal 5,0 ºC weer een warme maand. Het was ook een maand waarin een goede poging werd gedaan om wat te doen aan het neerslagtekort. Na een droge februari volgde een natte maart: 116 mm neerslag tegen normaal 60 mm. Hierbij moet ik wel de kanttekening maken dat mijn regenmeter verstopt is geraakt door katjes van de hazelaar en al wat daar vervolgens aan vast is blijven plakken. Als gevolg daarvan heb ik na ontstopping van het geheel een (redelijke) schatting moeten maken van de neerslagsom …

Al dat vocht en de warmte deden de tuin overigens wel goed. Aan alle kanten kwam het leven daar in hoog tempo tevoorschijn. In de vijver waren vooral de grote frisgroene bladeren van de gele plomp echte blikvangers. Een koolmees nam een paar maal een kijkje in en bij één van de nestkastjes in de tuin. Dat zou later in het jaar nog een mooi vervolg krijgen …

Omdat mijn acnesklachten onder invloed van de qutenzabehandeling al langere tijd goed te hanteren waren, lukte het in tweede helft van maart om voor het eerst in 2019 op een stralende dag weer eens langere uitstap te maken met mijn fotomaatje Jetske.

Het werd een prachtige rit met een aantal stops met fotokuiers aan het Wad. Onder andere de oude palenrij bij Paesens-Moddergat en de kerk van Wierum passeerden de revue. Een week later was het weer compleet omgeslagen. De Ryptsjerksterpolder lag er eind maart weer grijs, nat en triest bij alsof het herfst was …

De vissersramp van 1883

Voor de kust van de tweelingdorpen Paesens-Moddergat en het wat westelijker gelegen vissersdorp Wierum zijn in de loop der eeuwen talloze schepen in nood gekomen of zelfs vergaan. De problemen waren meestal het gevolg van de vele ondiepten, sterke stromingen en van plaats veranderende zandplaten. De belangrijkste zandplaat was en is in dit opzicht ongetwijfeld de Engelsmanplaat. Oostelijk daarvan ligt een diep geul (het Friese Gat) waardoor de schepen naar de Noordzee voeren om te vissen op kabeljauw en schelvis. Bij thuiskomst lagen de schepen hier op de rede, omdat ze niet dichter bij de kust konden komen …

Paesens en Moddergat bezaten in de 19e eeuw een grote vloot zeilende vissersschepen. In de nacht van 5 op 6 maart 1883 voltrok zich tijdens een zware storm een vreselijk ramp voor de gemeenschap. De complete vloot van 22 aken en blazers was uitgevaren. 17 van de schepen zijn vergaan, 83 bemanningsleden bleven achter op zee …

De vissers van Paesens-Moddergat waren niet de enigen, die in die nacht omkwamen. Ook aan de Groningse en Hollandse kusten vergingen er vissersschepen. In die nacht verdronken in totaal 121 Nederlandse vissers, onder wie 27 uit Urk en negen uit Zoutkamp. Maar nergens was de klap zó groot. Het is nauwelijks voor te stellen hoe groot de gevolgen waren voor de vele vrouwen, kinderen en ouderen die achterbleven zonder inkomsten. Ter herdenking werd in 1958 dit monument op de zeedijk opgericht …

Tegenover het monument ligt aan de voet van de dijk het beschermde dorpsgezicht van Moddergat met centraal daarin Museum ’t Fiskershúske. Dit museum verzamelt en exposeert voorwerpen en zaken die betrekking hebben op de oude kustvisserij en het leven van de bewoners van ’t tweelingdorp Paesens-Moddergat …

Natuurlijk speelt de grote ramp van 1883 ook een belangrijke rol in Museum it Fiskershúske. Voor het luttele bedrag van € 5,00 kun je naar hartenlust rondkijken in de vijf huisjes van het museum. Het introductiefilmpje van het museum biedt alvast een snelle rondblik …

Jetske heeft voor haar blog over deze ramp een mooie foto het beeld “Fiskersfrou” gemaakt. Dit beeld van beeldhouwer Hans Jouta staat een stukje verderop aan de voet van de dijk. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen: “De zee heeft gegeven, heeft genomen”.

Skywatch Friday 459

Het was wat heiig toen ik vorige week in het uiterste noordoosten van Fryslân was …

It was a bit hazy when I was in the far north east of Friesland last week …

Vanaf de zeedijk zien we in oostelijke richting het kleine oude vissersdorpje Paesens vlak achter de dijk liggen…

From the seawall we see the small old fishing village Paesens lying just behind the wall to the east …

Een klein stukje in westelijke richting zien we het tweelingdorpje Moddergat liggen …

A little bit in a westerly direction we see the twin village Moddergat …

De beide kleine dorpen vormen samen de gemeenschap Paesens-Moddergat

The two small villages together form the Paesens-Moddergat community …

In maart 1883 werd de vissersvloot van Paesens-Moddergat getroffen door een vreselijke ramp …

In March 1883, the fishing fleet of Paesens-Moddergat was hit by a terrible disaster …

Over die ramp morgen meer, nu genieten we nog even van het uitzicht over de Waddenzee …

More about that disaster tomorrow, now we enjoy the view over the Wadden Sea …

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Skywatch Friday

Maak er een mooi weekend van
Wishing you all a wonderful weekend

De Peazemerlannen

De onderstaande foto is gemaakt vanaf de zeedijk ter hoogte van Museum It Fiskerhúske in Moddergat. Aan de linkerkant zie je hoe de lange oude palenrij uit de voorgaande logjes zich in noordoostelijke richting uitstrekt over het Wad. Deze palenrij is een restant van de landaanwinningswerken die hier vanaf halverwege de jaren dertig tot de zeventiger jaren van de vorige eeuw hebben plaatsgevonden. Rechts van de palenrij zie je het begin van het buitendijkse gebied de Peazemerlannen …

zicht op het buitendijkse gebied Peazemerlannen

De landwinning werd hier vanaf 1935 door het rijk uitgevoerd in het kader van de werkverschaffing. In 1945 is een zomerkade aangelegd en in 1951 werd er een bitumendijk gemaakt. Ook werd een stukje verderop een twee kilometer lange pier aangelegd. Voordat het wad bedijkt kon worden moest het opgehoogd worden met vruchtbaar slik. Hiervoor werden rijsdammen aangelegd: palen van dennenhout met takken ertussen. De stroming raakte zo uit het water, waardoor het slik bezonk. …

Jetske daalt af naar de oude palenrij

Een storm in april 1973 veroorzaakte een doorbraak in de bitumendijk. Om financiële redenen werd besloten de dijk niet te herstellen en de zee weer vrij spel te geven. Vrij snel ontwikkelde zich een dynamisch kwelderlandschap dat zich vanaf hier enige kilometers naar het oosten uitstrekt. Jetske en ik hebben onze fotokuier beperkt tot de eerste tientallen meters van dit buitendijkse gebied waar de restanten van het menselijk handelen nog zichtbaar zijn …

Halverwege de palenrij vond ik het welletjes en ben ik er even bij gaan zitten. Jetske is doorgelopen tot het laatste stuk van de palenrij. Haar foto’s èn een 360-graden video-opname kun je hier bekijken: “Op het wad bij Paesens-Moddergat, deel 2”