De zachte winter van 2015-2016

Nu ik eenmaal bezig ben met een inhaalslag om mijn weercijfertjes wat te ordenen, ga ik meteen maar even door met de afgelopen winter, die eigenlijk die naam nauwelijks waard is. Met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 6,3 °C en in ons tuintje een gemiddelde temperatuur van 5,3 °C was de winter van 2015-2016 de op één na zachtste sinds het begin van de regelmatige temperatuurmetingen in 1706. Alleen de winter van 2006-2007 was nog een fractie zachter. Maar laten we eerst eens kijken naar de neerslagcijfers …

160331-neerslag-winter-2015-2016

De winter begon met een droge decembermaand, waarin er in ons tuintje slechts 49 mm neerslag viel tegen normaal ca. 74 mm. Januari was met 82 mm aan de natte kant en februari was met 70 mm tegen normaal ca. 44 mm ronduit een natte maand te noemen …

151221-1352x

In totaal viel er in de drie wintermaanden in ons tuintje 201 mm neerslag. Dat is aanzienlijk meer dan het langjarig gemiddelde van 185 mm over de periode 1971-2000, maar kijken we naar de afgelopen 14 jaar, dan ligt het toch onder het gemiddelde van 224 mm. Duidelijk is dat de winters sinds de eeuwwisseling gemiddeld natter verlopen dan in mijn jeugdjaren …

 

160331-neerslag-winters-2003-2016

De neerslag viel bij ons niet alleen in de vorm van regen. Tijdens de koudere periode die we hier in het noordoosten van het land hadden, viel de neerslag geregeld in de vorm van sneeuw en/of ijzel. Vanaf 15 januari lag er in het uiterste noordoosten van het land een sneeuwdek van ca. 10 cm, dat pas na het verdrijven van de kou op 22 januari weer verdween …

Dat brengt ons meteen bij de temperaturen. Na een uiterst zachte december, waarin de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uitkwam op 8,8 °C, en waarin ik geen enkel graadje vorst heb kunnen noteren, draaide de wind vanaf 3 januari naar oostelijke richtingen en werd koudere lucht aangevoerd. Hoger in de atmosfeer werd echter nog wel zachte lucht aangevoerd en dit leidde in onze omgeving op grote schaal tot ijzel. Drie dagen achtereen konden we hier in het noorden geen kant op, omdat er een dikke laag ijs op straten en stoepen lag. Het KNMI gaf meerdere dagen achtereen een weeralarm af (code rood). Op 19 en 20 januari kon er op ondergelopen land zelfs even worden geschaatst …

160331-temperatuur-winter-2015-2016

Eind januari werd het opnieuw zeer zacht. Uiteindelijk kwam temperatuur in ons tuintje in januari uit op 3,4 °C tegen een langjarig gemiddelde van 2,2 °C over de periode 1971-2000. Gisteren heb ik hier al laten zien, dat zachte en wat koudere tijdvakken elkaar in februari afwisselden, maar februari in haar geheel was opnieuw een zachte maand met in ons tuintje een gemiddelde temperatuur van 3,9 °C tegen 2,3 °C normaal …

160223-1532x

In de afgelopen winter heb ik in ons tuintje 25 dagen met enige vorst kunnen noteren. 21 keer bleef het beperkt tot lichte vorst (wanneer het 0,1 tot 5,0 graden vriest) en slechts vier maal kwam het tot matige vorst (-5.1/-10,0 graden). Meer dan 3 ijsdagen (dagen waarop het de hele dag blijft vriezen) heb ik deze winter niet kunnen noteren, in de periode 1971-2000 waren dat er gemiddeld 12 per jaar …

160331-wintertemperaturen-2003-2016

Kortom: het was wat mij betreft opnieuw een winter om maar snel te vergeten. Maar voorlopig gaat hij de boeken in als de op één na zachtste winter sinds het begin van de regelmatige temperatuurmetingen in 1706. Met een gemiddelde temperatuur van 5,3 °C in ons tuintje, was de winter hier ruim tweemaal zo warm als de gemiddelde temperatuur van 2,6 °C van de winters in de jaren 1971-2000.

Weerbeeld januari 2016

Voor de verandering begin ik het maandelijkse weeroverzicht eens met de neerslag, want het weerbeeld van januari werd hier in het noorden voor een belangrijk deel bepaald door neerslag. Het begon op 4 januari met een laagje sneeuw dat voor een mooi winters sfeertje in de tuin zorgde …
(De kleine foto’s in dit logje kunnen worden vergroot door erop te klikken)

In totaal viel er in januari 82 mm neerslag in ons tuintje. Dat was weliswaar zo’n 15 mm meer dan normaal over de periode 1971-2000, maar kijkend naar het gemiddelde van 102 mm over het land, mogen we hier toch weer niet klagen. In het zuidwesten viel volgens het KNMI plaatselijk zelfs ruim 160 mm neerslag. Kijkend naar de bovenstaande foto’s zou je kunnen denken dat januari weer eens een echte sneeuwmaand was, maar schijn bedriegt. Feitelijk viel er alleen op 4 en 19 januari een paar cm sneeuw, gedurende de rest van de maand viel de neerslag weer gewoon in de vorm van regen …

160206-neerslag-januarix

Op 4 januari daalde de temperatuur in de vroege ochtend tot onder het vriespunt. Omdat daarbij af en toe regende, ontstond een spiegelgladde ijslaag die zeer hinderlijk was voor het verkeer. Het KNMI kondigde Code Rood af en adviseerde om niet de weg op te gaan als het niet beslist nodig was. Het openbaar vervoer reed in de noordelijke provincies mondjesmaat of helemaal niet, en de meeste scholen gingen drie dagen dicht. Een vergelijkbare hardnekkige ijzelsituatie hadden we hier sinds begin maart 1987 niet meer gehad. Voor het verkeer was het lastig, maar voor de fotograaf bood het weer een buitenkansje om wat ijzige kleinoodjes vast te leggen …

Januari begon zoals december was geëindigd: zacht. Op Nieuwjaarsdag liep de temperatuur op tot 10 ºC, maar vanaf 2 januari daalde temperatuur in rap tempo naar echt winterse waarden. Van 4 tot 7 januari lag de vorstgrens vrijwel stil boven ons land. In het zuiden was het 7-10 graden boven nul, in het noorden vroor het licht. Voor het eerst sinds 11 maart 2013 bleef de temperatuur op 5 januari in een groot deel van de provincie weer eens onder nul: een echte ijsdag …

160206-temp-januarix

In totaal heb ik drie ijsdagen kunnen noteren. Dat hadden er 4 kunnen zijn, ware het niet dat de temperatuur op 4 januari pas ’s nachts even na vieren onder nul daalde. Omdat de temperatuur in de eerste 4 uren in van nacht van 4 januari net boven het vriespunt was, mag de 4e januari formeel geen echte ijsdag worden genoemd. Maar ach, wat maakt het uit, we hadden in de eerste week van het jaar al meer ijsdagen gehad dan in heel 2015 …

160206-1200x

 

Vanaf 8 januari was de ergste kou eerst weer even uit de lucht, waarna van 17 tot 23 januari opnieuw een koudere periode volgde. Tweemaal was er zelfs even sprake van matige vorst (temperatuur tussen -5,1 en -10,0 °C). Omdat de maximumtemperatuur op die dagen ook maar nauwelijks boven het vriespunt kwam, kon er op twee dagen hier en daar zelfs voorzichtig worden geschaatst op ondergelopen land …

Vanaf 23 januari was het weer gedaan met het winterweer. De temperatuur liep op 25 januari zelfs op tot ruim 13 ºC, en we kwamen weer in de greep van een zuidwestelijke stroming met regen en veelal een harde tot stormachtige wind. De gemiddelde temperatuur over januari kwam in ons tuintje uiteindelijk uit op 3,4 ºC, ruim 1 graad boven het normale gemiddelde over de periode 1971-2000 …

160119-1145x

Het wisselende weer van 2015

Dankzij een pittige eindsprint in de laatste twee maanden van het jaar gaat 2015 met een gemiddelde temperatuur van 10,2 ºC in ons tuintje als een zeer warm jaar de boeken in. Daar leek het echter lange tijd niet op, want 2015 kende een vreemd temperatuurverloop …

160116-temp-2015

Januari en februari verliepen met gemiddelde temperaturen van respectievelijk 3,5 ºC en 2,9 ºC zeer zacht. Van echt winterweer was dan ook nauwelijks sprake. In januari heeft er tijdelijk een dun vliesje ijs op het water gelegen en in februari hadden we een paar dagen, waarop er een sfeervol laagje sneeuw lag, maar daar bleef het dan ook bij. De laagste temperatuur die ik in 2015 in ons tuintje heb kunnen noteren was -6,8 ºC op 23 januari …

Na een zachte winter volgden een koel voorjaar en een kille start van de zomer. Vooral mei en juni verliepen koeler dan we de laatste jaren gewend waren, juni leverde zelfs maar één echte zomerse dag (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger) en één tropische dag (maximumtemperatuur 30,0 °C of hoger) op. Maar dat werd ruimschoots gecompenseerd door juli en augustus …

150908-maxtemp-zomer

Juli ging meteen uit de startblokken met een hittegolf. Er is in ons land sprake van een landelijke hittegolf, zodra er bij het KNMI in De Bilt sprake is van een opeenvolgende periode van minstens vijf zomerse dagen (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger), waarvan minstens drie tropische (maximumtemperatuur 30,0 °C of hoger). Zo’n periode startte in De Bilt op 30 juni en duurde in totaal zes dagen. Op 6 juli zakte de temperatuur in De Bilt weer onder de 25,0 °C …

Bij ons duurde de hittegolf 5 dagen met een maximumtemperatuur van 34,2 °C op 2 juli. Op 5 juli kwam er met een felle onweersbui, die in korte tijd 30 mm water in ons tuintje achterliet, een eind aan de hittegolf. De bovenstaande grafiek laat goed zien hoe de maximumtemperaturen in de zomer van 2015 op en neer bleven dansen. Regelmatig werd de warmte tijdelijk verdreven door onweersbuien …

Juist het voortdurend op en neer gaan van de temperaturen zorgde ervoor dat het niet bepaald mijn zomer was. Warmte is voor mensen met MS toch al geen pretje, maar de aanhoudende temperatuurschommelingen maakten het nog net wat moeilijker om daar mee om te gaan. Uiteindelijk heb ik me er weer goed doorheen weten te worstelen. Op naar de zomer van 2016, hopelijk verloopt die iets gelijkmatiger …

2015 was in onze omgeving ook een tamelijk nat jaar. Over de periode 1971-2000 viel hier gemiddeld ongeveer 770 mm per jaar, in 2015 heb ik in ons tuintje 838 mm afgetapt. vooral januari, juli, augustus en november verliepen nat …

160116-neerslag-2015

In mijn meetreeks over de periode 2003 – 2015 komt het jaar 2015 in ons tuintje samen met 2003, 2005 en 2008 op een gedeelde vierde plaats. Met een gemiddelde temperatuur van 10,2 °C was 2015 ruim 1 graad warmer was dan het gemiddelde over de periode 1971-2000. En met een gemiddelde temperatuur van 10,0°C waren ook de laatste 13 jaar bijna een graad warmer dan het gemiddelde over de jaren 1971-2000. En met die trend zijn we geen uitzondering, want 2015 was ook over heel Europa en wereldwijd het warmste jaar sinds het begin van de metingen …

160116-gem-temp-drachten-debilt-2003-2015

Tot slot nog een overzicht van kou en warmte in ons tuintje in 2015. De meest opvallende cijfers: we hadden geen enkele ijsdag (een dag waarop het de volle 24 uur blijft vriezen) en maar amper de helft van het normale aantal dagen waarop het tot vorst kwam (36 in plaats van 61). Over strenge vorst hoefden we het in 2015 helemaal niet te hebben …

150601-1514xP

Het aantal zomerse dagen (maximumtemperatuur 25 °C of hoger) lag met 17 vrijwel gelijk aan het langjarig gemiddelde van 18 over de periode 1971-2000. Het aantal tropische dagen (maximumtemperatuur 30 °C of hoger) lag met 5 een stukje hoger dan het gemiddelde van drie …

160116-wrame-en-koude-dagen

Hiermee hoop ik het wisselende, maar uiteindelijk warme weerbeeld van 2015 in onze omgeving aardig te hebben geschetst. Wie nog meer informatie zoekt, kan terecht bij het KNMI in De Bilt.

De Peelrug in een wit decor

“Op de laatste open eindjes en op de vraag waarom die de boomstronken in de berm van de tunnel liggen, hoop ik volgend jaar nog eens terug te komen,” schreef ik op 29 december 2015 ter afsluiting van mijn serie over de aanleg van de Peelrugtunnel. Ik kwam er alweer veel eerder dan ik toen in gedachten had …

160119-1123x

Het kon vorige week natuurlijk niet uitblijven … Ik moest en zou even een ritje over de Peelrug maken om toch zeker even wat foto’s te maken van de Peelrugtunnel in een wit decor. Het eerste object dat ik vorige week dinsdag in het besneeuwde Friese land opzocht was dan ook die tunnel …

160119-1124x

Twee dingen vielen meteen op: op het noordelijke talud had de zon al kans gezien om alle sneeuw te doen verdwijnen, en de boomstronken in de zuidelijke berm van de tunnel vielen nu nog meer op dan ze in december al deden …

160119-1125x

Intussen heb ik van Anne Meijer (Assistent Projectmanager N381 Drachten – Drentse grens) een mailtje ontvangen over deze boomstronken. Anne schrijft hierover: “Er is in de tunnel Peelrug een zogenaamde stobbenstrook aangelegd. Via deze stobben kunnen kleine (zoog)dieren en reptielen de nieuwe N381 ook ongelijkvloers kruisen. Deze kleine (zoog)dieren en reptielen kunnen onder beschutting/dekking op deze wijze door de tunnel lopen/kruipen …

160119-1127x

Dat maakt maar weer eens duidelijk dat er bij de aanleg van de vernieuwde N381 niet alleen is gedacht aan de veiligheid voor de mens. Naast de kunstwerken voor de automobilist, fietser, ruiter en wandelaar, zijn er ook diverse ecologische voorzieningen getroffen voor klein en groot wild …

160119-1128x

Besneeuwd maïsland

“Hoooo … die heb ik nog niet in mijn wintercollectie van 2016,” zei ik tegen Jetske, terwijl we vorige week woensdag over De Kletten tussen Opeinde en Drachten langs een besneeuwd stuk maïsland reden …

160120-1250x

Welwillend bracht Jetske de auto tot stilstand, waarna ze me behendig maar behoedzaam achteruit rijdend netjes voor de dam van de maïsakker afzette …

160120-1252x

Of er nu sneeuw ligt op zo’n akker of dat de diepe sporen bedekt zijn met een fragiel laagje bomijs, zoals in februari 2013, veel fotogenieker zie je een stuk maïsland in de rest van het jaar niet …

160120-1256x

Veel beter had ik het ook weer niet kunnen treffen, want nadat ik een paar foto’s had gemaakt, brak de lucht net lang genoeg open om de hoogspanningsmasten en de bebouwing in de verte even in het zonnetje te zetten …

160120-1257x

Bij de bocht van de rivier

Nu we weer in een zuidwestelijke stroming terecht zijn gekomen, is de winter voorlopig weer verdreven. Dat kan mij er echter niet van weerhouden om vandaag en de komende dagen nog wat winterse plaatjes te presenteren, ik heb ze tenslotte niet voor niks gemaakt …

160119-1141x

Deze foto’s van het riviertje het Koningsdiep (Alddjip in het Fries), dat zich tussen licht besneeuwde oevers een weg in westelijke richting zoekt, heb ik vorige week dinsdagochtend gemaakt vanaf de nieuwe brug in de N381. Links zie je de bebossing van het Weinterper Skar en rechts de bossen van Olterterp …

160119-1144x

Het Koningsdiep is een riviertje dat oorspronkelijk stroomde vanaf de zandgronden ten noorden van Bakkeveen tot de veenweidegebieden bij Nij Beets. De gronden maken deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur, het netwerk van natuurgebieden in Nederland. Het herinrichten van dit gebied draagt bij aan de belangrijke verbinding tussen het natuurgebied het Weinterper Skar en de bossen rondom Olterterp.

Gecamoufleerde ooievaars

Tijdens mijn eerste winterse rondritje deze week kwam ik vlak ten noorden van Earnewâld aan de Dominee Bolleman van der Veenweg langs een weiland waar een boer bezig was met het frezen van de greppels …

160119-1215xTerwijl ik mijn blik over het licht besneeuwde weiland achter de tractor liet glijden, zag ik behalve de lijnen die door het freeswerk waren ontstaan, ineens nog iets … Kijk maar eens goed, er scharrelden vier goed gecamoufleerde ooievaars in het weiland rond …

160119-1216x

Even later liepen ze in een keurige linie scherp speurend naar wat lekkers van noord naar zuid langs de pas weer geopende greppel. Af en toe boog één van de vogels zich even voorover om iets op te pikken …

160119-1219x

Van de aanwezigheid van de boer, die rustig heen en weer bleef rijden om ook de resterende greppels weer open te leggen, trokken de parmantig voortstappende dieren zich niets aan …

160119-1220x

Met de boer als bondgenoot komen de ooievaars ook deze relatief koude winterperiode vast wel door …

160119-1224x