Skywatch Friday 322 – Spreeuwendans

Vorige week vrijdag heb ik wat foto’s gemaakt van de zonsondergang bij de Bokkumer Mar …

Last Friday I made some photos of the sunset near a small lake …

141031-1655x

Maar ik kwam er niet echt voor de zonsondergang …

But I didn’t go there for the sunset …

141031-1656x

Ik ging daar naar toe voor de duizenden spreeuwen, die er momenteel elke avond een slaapplek voor de nacht zoeken in een rietveld …

I went there for the thousands of starlings that gather there every night to find a place to sleep in the reed field during the night …

141031-1657xx

Op een bepaald moment leek er sprake te zijn van een plotselinge zonsverduistering …

At one point there seemed to be a sudden solar eclipse …\

141031-1657x

Ongeveer een half uur lang voerden de spreeuwen een wervelende vliegshow op …

The starlings performed a wonderful swirling air show for about half an hour …

141031-1701x

Terwijl de zon langzaam naar de horizon zakte,  zochten de spreeuwen echt hun slaapplek op en keerde de rust terug in het rietland …

As the sun slowly sank to the horizon, the starlings landed in the reed field for the night, and the rest returned …

141031-1703x

Dinsdag heb ik een video van deze fantastische vliegshow gepubliceerd. Speciaal voor mijn Skywatchvrienden breng ik hem vandaag nogmaals onder aandacht, omdat het zo’n fantastisch gezicht is om al die vogels door de lucht te zien wervelen zonder dat ze met elkaar in botsing komen …

Tuesday I published a video of this fantastic air show. Especially for my Skywatch friends I bring this to your attention again today, because it’s such a magnificent sight to see all those birds swirling acrosse the sky, without coming into confict with each other …

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

skywatch

Maak er een mooi weekend van!
Wishing you all a wonderful weekend!

 

Spreeuwenzwerm bij zonsondergang

Na de foto’s zijn we vandaag toe aan de video-opnamen van de enorme zwerm spreeuwen die op vrijdag 31 oktober tegen zonsondergang bijeen kwam bij een rietveld bij de Bokkumer Mar tussen Akkrum en Grou. Het leverde een mooi beeld op van de wervelende spreeuwendans met op de achtergrond de ondergaande zon …





Hoe vermijden vogels botsingen?

Italiaanse en Franse onderzoekers hebben drie jaar onderzoek naar spreeuwenzwermen. Ze onderzochten waarom ze in enorme zwermen kunnen vliegen zonder te botsen.
Ten eerste hebben die soorten geweldige vliegvaardigheden en een zeer ontwikkelde communicatie. Vogels in zwermen zijn klein, snel en licht. Ze bewegen hun kop pijlsnel om zich te oriënteren en hebben een stijf skelet dat geschikt is voor een snelle verandering van richting. Ten tweede – en dat was verrassend – letten de vogels niet alleen, zoals werd aangenomen, op de naaste buren in de zwerm, maar ze navigeren ten opzichte van 6-7 vogels, die dichtbij of iets verder weg zijn, of half achter andere vogels schuilgaan, maar zich altijd in een straal van 0,5-2 meter bevinden. Als de vogels een paar andere vogels in de zwerm in de gaten houden, komen er geen botsingen en werkt de zwerm als één groot organisme. Dit gedrag verklaart ook waarom een zwerm steeds van vorm kan veranderen – kan uitdijen en samentrekken – zonder dat groepjes vogels aan de rand moeten afhaken. Ook verklaart het model hoe een zwerm zo snel weer bij elkaar is nadat die uiteenviel, bijvoorbeeld als er een roofvogel door de zwerm is gevlogen.
En vogels vliegen juist in een zwerm om aanvallen van roofvogels te vermijden. Die raken in de war van zoveel vogels, en kunnen dan niet meer op één vogel focussen.

(Bron: Wetenschap in beeld)

De spreeuwen verzamelen zich

Vorige week las ik dat vele duizenden spreeuwen een rietveld bij de Bokkumer Mar tussen Akkrum en Grou hadden uitgekozen als slaapplek voor de nacht. Dat was voor mij vrijdagmiddag reden om daar tegen zonsondergang eens een kijkje te nemen …

141031-1658x

Tegen vijven begonnen de spreeuwen zich te verzamelen. Plotseling kwamen er vanuit alle mogelijke richtingen kleine en grotere groepen spreeuwen aangevlogen …

141031-1659x

Eerst waren het groepjes van enkele tientallen, maar allengs werden de groepen groter en groter, zodat er na enige tijd sprake was van zwermen van honderden spreeuwen, die tezamen wolken van duizenden spreeuwen vormden …

141031-1702x

Regelmatig streek een groot deel van de spreeuwen neer in het rietveld, om even later weer in een grote krioelende massa over het rietveld en de omliggende weilanden te wervelen …

141031-1701x

Nadat ik een aantal foto’s had gemaakt, ben ik overgeschakeld op de videomodus van de camera, want het zijn de bewegingen die het kijken naar zo’n wervelende vliegshow aantrekkelijk maken …

141031-1705x

Na een half uurtje zochten alle spreeuwen een goed plekje voor de nacht in het rietveld en kwam er een eind aan de show, de rust keerde weer over het riet en de omliggende weilanden …

141031-1717x

De lichtval doet ’t (of niet …)

De eerste kievit die ik dit jaar heb kunnen kieken, had ik eigenlijk ook wel naar zwart-wit kunnen omzetten. Deze op het eerste oog simpelweg zwart-wit getekende weidevogel met zijn sierlijke kuif heeft in het juiste licht een prachtig verendek met een palet aan kleuren, die je vaak tegemoet stralen als de kievit in het zonlicht heen en weer trippelt …

140312-1445x

Deze kievit wilde me al dat moois ditmaal helaas niet tonen. Op de een of andere manier lukte het hem wonderwel om zijn flanken vrijwel continu in de schaduw van zijn lichaam te houden, terwijl hij langs de waterkant heen en weer trippelde …

140312-1454x

Met een aantal spreeuwen, die op dat moment aan de andere kant van de weg op de windmotor in de Jan Durkspolder zaten, had ik meer geluk. Fier pronkend lieten zij het glanzende groen in hun verendek wel zien. En zo eindigde het toch nog op kleurrijke wijze daar in de polder …

140312-1453x

Weerbeeld september 2012

Volgens het KNMI was de herfstmaand van 2012 landelijk aan de koele kant, maar het was wel een zonnige en vrij droge maand. Zaterdag 1 september was meteen al een mooie zonnige dag. Toen ik na afloop van een fotokuiertje bij de dobbe even zat bij te komen op een van de afsluitbomen aan het begin van het pad, reden er diverse deelnemers aan een tocht met klassieke motoren over de Nije Heawei door het Weinterper Skar. Ze hadden er prachtig weer bij …

120901-1432x

In de eerste decade van september heb ik in ons tuintje 7 warme dagen met een maximumtemperatuur van 20 graden of hoger kunnen noteren, en 1 zomerse dag met een piek van 27,2 ºC. Aan het IJsselmeer was het zelfs een paar dagen heerlijk strandweer …

120904-1432x

In De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur in september uit op 14,2 ºC. Daarmee was de gemiddelde temperatuur gelijk aan die van het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000, maar het was 0,3 ºC koeler dan het langjarig gemiddelde over 1981-2010. In ons tuintje was het met 14,0 ºC net wat warmer dan het langjarig gemiddelde over 1971-2000 …

121001-temp-september

Dat de herfst intussen stilletjes naderbij sloop, was o.a. te zien aan de hoogte en vooral de kleur van het maïs, maar ook aan de grote en kleinere groepen spreeuwen die regelmatig rondzwermen op plaatsen waar wat voedsel voor ze te halen is …

120929-1335x

Vanaf 11 september kwam de temperatuur niet meer boven de 20 graden en nam de bewolking langzaam maar zeker toe. Met de bewolking nam ook de kans op regen toe. Hieronder een fris moment met tegenwind aan de oever van de Leijen …

120906-1500x

In ons tuintje heb ik in september 62 mm regen afgetapt, dat is zo’n 15 mm minder dan normaal. Dat komt overeen met het landelijk beeld, want gemiddeld over het land was de maand september vrij droog. De maandsom van de neerslag kwam uit op een gemiddelde van circa 60 mm, tegen normaal ca. 78 mm …

121001-neerslag-september

Vooral op 19 september trokken er prachtige buienluchten met hoog opgestuwde aambeeldwolken over Fryslân. Waar ik tijdens mijn rit over de Friese vlakte ook was, steeds was er wel ergens een fascinerende wolkenpartij te zien …

120919-1222x

Een groot deel van die dag heb ik tussen de buien door kunnen laveren. Af en toe zat ik zo dicht bij een bui, dat de valstrepen van de regen duidelijk zichtbaar waren, en dat ik de eerste spetters bijna kon voelen …

120919-1446x

Op 24 september trok de eerste herfststorm over ons land. Rond 17:00 uur trok er een felle onweersbui met flinke windstoten over ons tuintje We hebben er geen schade van ondervonden, maar elders in het land veroorzaakten met name omgewaaide bomen schade en overlast …

120924-1700x

Ik heb het al eens eerder gememoreerd in de afgelopen maanden, maar nu we intussen bijna halverwege de wijnmaand zitten, kan ik definitief vaststellen dat onze druivenoogst is mislukt als gevolg van de grote hoeveelheid regen (ruim 400 mm in de zomermaanden). Een groot deel van de druiven begon al in juli te verschrompelen en te schimmelen. Veel van de druiven die nog wel mooi groot en blauw zijn geworden, zijn opengebarsten. Behalve gehakkelde aurelia’s en wespen deden ook diverse vliegen zich in september tegoed aan de zoete lekkernij. Daarmee was voor mij de lol er wel af om er nog wat mooie trosjes tussenuit te knippen …

120918-1346x

De laatste weken krijgen we dagelijks twee- of driemaal een kleine zwerm spreeuwen op bezoek. Je kunt de klok er bijna op gelijk zetten, massaal duiken ze ineens in de druivenstruik. Behalve wanneer ik verdekt opgesteld en gewapend met camera op ze zit te wachten … dan verschijnen ze pas als ik weer binnen ben …   ;-(

Tot slot: het was naar mijn idee helemaal geen verkeerde septembermaand.  🙂

Vlaggen als veldwachters

Er was weinig te beleven op en rond De Leijen gistermiddag. Er zaten een paar aalscholvers op een strekdammetje in de richting van het paviljoen bij Rottevalle en er vloog af en toe een meeuw langs. Meer vogels waren er niet te zien …

111219-1432x

Mijn gedachten dwaalden terug naar de vlaggen in het rietland achter me. Waar zouden die toch voor dienen? Voor zover ik weet, zie ik die vlaggen elk jaar eigenlijk alleen hier bij Doktersheide in het riet verschijnen …

111219-1439x

Het leek me niet erg waarschijnlijk dat ze dienen als routemarkering voor de rietsnijders, dat ze om de bomen heen moeten rijden, zal ook zonder die vlaggen duidelijk zijn …

111219-1444x

Even om het hoekje van het prieeltje gluren … Kijk, daar kwamen de mannen net weer aan. De bak zat nog niet helemaal vol, daarom reden de rietsnijders de zon nogmaals tegemoet …

111219-1443x

Omdat het nooit lang meer zou kunnen duren voordat de bak vol was, besloot ik alvast terug te lopen naar de weg. Voetje voor voetje schuifelde ik over het vlonderpad, dat hier en daar nog bedekt was met een verraderlijk laagje ijs …

111219-1440x

Toen ik weer vaste, maar nog steeds glibberige grond onder mijn voeten had, maakte ik onderweg nog even een tegenlichtopname van een boom en de steeds donkerder wordende bewolking …

111219-1447x

Even later kwam de rupsmaaier me zacht ronkend voorbij. De bak was vol, de 100 bossen riet werden -in afwachting van verder vervoer- in de achteruit naar de weg gebracht …

111219-1452x

Bij de weg werden de losse bossen riet bijeengebonden tot een grote rol, die daarna uit de bak werd gekiept. Toen de mannen de bak hadden geleegd, knoopten we even een praatje aan …

111219-1457x

Al snel kwam het gesprek op de film over de rietcultuur waar ik aan werk. De interesse van de beide mannen was meteen gewekt, en er ontspon zich een aardig gesprek. Na enige tijd kwamen ook de vlaggen in het rietland ter sprake …

Die vlaggen dienen -zoals Wieneke al vermoedde- als vogelverschrikkers. Om nog wat preciezer te zijn: ze worden -zoals Klaas al dacht- gebruikt om te voorkomen dat grote groepen (kolonies) spreeuwen het riet als rustplaats gebruiken. Hier en daar een vogeltje als de rietzanger of de kleine karekiet in het riet kan geen kwaad, maar als er een grote groep spreeuwen in het rietland neerstrijkt, dan knakt en breekt het riet, dat daarmee zijn waarde verliest …

101106-1450x

Zo lang het om niet al te grote groepen spreeuwen gaat, zal er best een afschrikwekkende functie van die vlaggen uit gaan. Maar als honderdduizenden spreeuwen hun avonddans opvoeren en vervolgens een plekje voor de nacht zoeken -zoals dat in het voorjaar van 1994 het geval was bij Jubbega- dan is er geen houden aan … Dan helpen nog geen honderd vlaggen …

 

Tot slot nog even dit: het spreekt voor zich, dat Klaas als geboren rietsnijder buiten mededinging deelnam. De hoofdprijs -een gratis voettocht rond De Leijen- gaat dan ook naar Wieneke.   🙂

(V)luchtige onderwerpen

Nadat ik zaterdagmiddag had genoten van een kuiertje in het Weinterper Skar, heb ik een ritje gemaakt in zuidwestelijke richting. Onderweg zag ik op diverse plaatsen kleine groepjes spreeuwen in en boven de weilanden …

111022-1434x

Ik heb er een paar foto’s van gemaakt, maar het stelde allemaal niet veel voor. Nee, dan de filmopnamen die ik in het voorjaar van 1994 heb gemaakt in de buurt van Jubbega. Toen was het letterlijk en figuurlijk zwart van de spreeuwen

111022-1412x

In de buurt van Ter Idzard zag ik ineens een helikopter opvallend laag over de landerijen heen en weer vliegen …

111022-1455x

Toen ik de auto in de berm zette om die helikopter wat beter te kunnen bekijken, zette het toestel meteen koers in mijn richting …

111022-1458x

Enkele ogenblikken later kwam het geheel in een heel ander perspectief te staan …

111022-1500x

Er waren een paar mannen bezig met een radiografisch bestuurbare helicopter …

111022-1502x

Nog weer even later werd het toestel veilig aan de grond gezet …

111022-1503x

Voor mij was dat het sein om mijn weg te vervolgen. Ik was intussen in de buurt van de plaats waar ik in september wat foto’s had gemaakt van opvallend werk in de wei. Dit was een mooie gelegenheid om eens te bekijken of daar intussen te zien was wat die werkzaamheden inhielden …

Wordt vervolgd.