Herfst 2013 in beelden en cijfers

De meteorologische herfst, die loopt van 1 september t/m 30 november, begon warm. Op 5 september liep de maximumtemperatuur vrijwel overal in ons land op tot boven de tropische 30 graden. We konden die avond dan ook een prachtige, bijna tropische zonsondergang aanschouwen aan het Wad bij Paesens-Moddergat. Daarna kreeg bewolking de overhand, maar koud werd het niet in september. Als getuige van de klimaatverandering heb ik eind september in de kop van Overijssel voor het eerst een wespspin kunnen fotograferen …

 

Na september was het ook in oktober en november warmer dan normaal. In oktober kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje zelfs 2 graden hoger uit dan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. In De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur voor de herfst van 2013 uit op 11,1 ºC. In ons tuintje ben ik uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 10,9 ºC, tegen normaal ca. 9,8 ºC over de periode 1971-2000 …

131208-temp-herfst-2013

Omdat het begin oktober in Oost-Europa een tijdlang erg koud was, streken er grote groepen ganzen en veel zilverreigers in Fryslân neer. Veel van die ganzen trokken zich later weer terug, maar met de toenemende kou in het oosten is de laatste dagen vooral in avond en nacht het gegak van overvliegende ganzen weer regelmatig te horen. Oktober was verder rijk aan paddenstoelen, en op 18 oktober heb ik in het Winterper Skar nog een mooie pantserjuffer kunnen vereeuwigen …

Landelijk gezien was er sprake van een zeer natte herfst. Volgens het KNMI viel er gemiddeld over het land 347 mm regen, dat is bijna 100 mm meer dan normaal in de herfst. In De Bilt viel 390 mm, goed voor een derde plaats sinds het begin van de metingen in 1906. In het noorden zijn we er wat dat betreft goed voor weg gekomen. In ons tuintje is deze herfst 243 mm regen gevallen, tegen normaal ongeveer 231 mm, een te verwaarlozen verschil dus …

131208-neerslag-herfst-2013

Wat wind betreft hadden we een stuk minder geluk. Op 28 oktober trok er voor het eerst sinds jaren weer een zware herfststorm over ons land, die vooral in een groot deel van Fryslân ernstige schade heeft aangericht. De gemeente Smallingerland schat dat er alleen al in en rond Drachten ca. 1.000 bomen zijn geveld. Vooral de tuin van de familie Meijer in Houtigehage bood een zeer trieste aanblik. Daar werden 38 van de 40 grote abelen langs de oprijlaan geveld door de vliegende storm. November bood vervolgens een veel rustiger en veelal grijs weerbeeld. Voor mij stond de maand toch ook voor een belangrijk deel in het teken van de ontmoeting die ik een paar maal had met een zwarte ree …

Langs vlaggen en vaandels

Op 1 oktober schreef ik in het logje “Gakkende wintergasten” al, dat er onder invloed van de koude oostelijke wind die er rond die tijd vanuit Russische regionen onze kant op waaide, uitzonderlijk vroeg in het jaar grote groepen ganzen in het weidegebied ten westen van Drachten waren neergestreken …

131120-1451x

Vanaf ongeveer half oktober hebben veel van die wintergasten zich weer teruggetrokken uit de Friese weilanden, maar vanmiddag zag ik dat vooral rond het natuurgebied De Deelen veel weilanden intussen weer goed gevuld zijn met ganzen …

131120-1454x

Terwijl onder boeren de roep om het afschieten van ganzen in de winterperiode mogelijk te maken toeneemt, heeft een boer in de buurt van Earnewâld vlaggen en vaandels van grote lappen ritselend plastic in zijn weilanden gezet, waarmee hij probeert ganzen te weren. Tevergeefs, want de ganzen waggelen er fier langs de vlaggen en vaandels …

131120-1457x

Weerbeeld oktober 2013

Oktober was een bijzondere maand, en dat was het. Om te beginnen was het een uitzonderlijk zachte maand. Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur van uit op 12,2 °C, tegen een langjarig gemiddelde van 10,3 °C over de periode 1971-2000. Daarmee schaart deze oktobermaand zich op de achtste plaats in de rij van tien zachtste oktobermaanden sinds het begin van de metingen in 1901. In ons tuintje kwam de gemiddelde temperatuur uit op 11,9°C tegen normaal over de periode 1971-2000 9,9 °C. Op 22 oktober liep de temperatuur in ons tuintje zelfs op tot 21,2 °C. In het Limburgse Ell werd op die dag 23,1 °C gehaald …

131109-temp-oktober

Terwijl de temperaturen in het begin van de maand in onze omgeving rond normale waarden lagen, lag er boven Oost-Europa een enorme bel koude lucht. Hierdoor trokken ganzen uit oostelijker contreien vroeger dan normaal naar onze omgeving. Dat leverde in de eerste week van oktober het ongebruikelijke beeld op van koeien die de weilanden bij Aldeboarn deelden met duizenden ganzen en een 15-tal grote zilverreigers …

131008-1519x

Over het algemeen was het hier in het noorden vrij rustig herfstweer. Ik heb de afgelopen maand dan ook op verschillende plaatsen fraaie weerspiegelingen op een rimpelloos wateroppervlak kunnen fotograferen, zoals hieronder bij de Leijen …

131016-1211x

Zo rustig was het echter niet overal. Vooral in het weekeinde van 11-13 oktober viel op veel plaatsen langdurig regen. Het KNMI gaf vanwege de grote hoeveelheid regen de één na hoogste waarschuwing (code oranje) af voor extreem weer. Op sommige plaatsen in de provincie Zuid-Holland viel in 24 uur ruim 120 mm. Veel andere plaatsen in Zeeland, Zuid-Holland en Utrecht kregen 75 mm of meer. Zulke hoeveelheden binnen één etmaal op zo’n grote schaal komen gemiddeld eens in de dertig jaar voor. Op het KNMI-station in De Bilt viel 161 mm, waarmee oktober hier op de vijfde plaats van natste maanden in ruim honderd jaar staat. In ons tuintje viel op die drie dagen slechts 15,5 mm regen. In totaal is er in oktober in ons tuintje zelfs minder regen gevallen dan normaal: 68 mm tegen normaal over de periode 1971-2000 ongeveer 74 mm …

131109-neerslag-oktober

Voor mijn gevoel duurde het dit jaar lang voordat de eerste herfstkleuren in de bomen verschenen. Een fraaie strakke scheiding tussen goudgele herfsttinten en groen gebladerte trof ik op 23 oktober in de buurt van Appelscha aan …

131023-1332x

Erg lang hebben we niet kunnen genieten van de herfstkleuren in het gebladerte. Op maandag 28 oktober trok een zware storm over een deel van het land. Enige tijd gold voor groot deel van het land zelfs een weeralarm (code rood) voor zeer zware windstoten van meer dan 100 km/uur. Op Vlieland en Lauwersoog werden windstoten gemeten van 151 km/uur. In het Waddengebied stond enige tijd een zeer zware storm, windkracht 11, een uurgemiddelde windsnelheid die sinds de storm van 25 januari 1990 niet was bereikt.

De gemeente Smallingerland schat dat er in en rond Drachten ca. 1.000 bomen zijn geveld. In omliggende gemeenten is het niet veel anders, er is in de wijde omtrek vrijwel geen straat of weg te vinden waar geen boom is omgewaaid of afgebroken. Alleen al in Fryslân zijn er dan ook duizenden bomen tegen de vlakte gegaan …

131031-1052x

Maar ach, alles is betrekkelijk, de tyfoon Haiyan die de afgelopen twee dagen de Filipijnen teisterde, heeft naar verluidt aan meer dan 1.200 mensen het leven gekost …   😦

Zilverreigers, ganzen en koeien

Vandaag het slot van het drieluik dat ik afgelopen dinsdag heb kunnen maken in de buurt van Aldeboarn. Na de twee koeien met het pasgeboren kalfje en de mooie witte buizerd zijn we nu toegekomen aan de zilverreigers, ganzen en koeien, die zich rondom de Fjûrlânswei (kaartje Google Maps) ophouden in de weilanden ten noorden van De Deelen …

131008-1511x

De ganzen bieden sinds enkele weken alweer een vertrouwd beeld in deze omgeving, het zijn er intussen geen honderden meer, maar vele duizenden. Dinsdag zag ik hier ook de eerste grote zilverreigers door de weilanden paraderen …

131008-1512x

Eerst één, toen twee, en al gauw kon ik vier grote zilverreigers tegelijk de foto zetten. Verdeeld over een aantal weilanden heb ik er in een kwartiertje tijd zeker vijftien stuks kunnen tellen. Zoveel had ik hier nog niet eerder bijeen gezien …

131008-1515x

Zo af en toe vloog er in de omringende weilanden ergens een groep ganzen op. Toen ik mijn camera op zo’n opvliegende groep richtte, kreeg ik behalve ganzen en zilverreigers ook koeien in beeld …

131008-1514x

Grote groepen ganzen zijn in deze omgeving niet vreemd, maar zoveel ganzen en koeien bij elkaar in één beeld maakt dit voor mijn gevoel toch wel tot een vrij uitzonderlijke situatie …

131008-1521x

Meestal worden de weilanden hier pas bevolkt door grote groepen ganzen als de koeien al op stal staan. Dit jaar zijn de ganzen er vroeg bij. De grote zilverreigers vormen het toefje slagroom op de taart …

131008-1523x

Weerbeeld september 2013

In de eerste dagen van september liepen de maximumtemperaturen geleidelijk op tot tropische waarden in een groot deel van ons land op 5 september. Zelfs bij Lauwersoog liep het kwik op die dag op tot ruim 29 ºC …

130905-1604x

Landelijk werd de hoogste temperatuur van de maand op 5 september genoteerd in het Limburgse Ell met 32,7 ºC. In ons tuintje liep het kwik die dag op tot 30,1 ºC. Ook op 6 september kon ik met 28, 4 ºC in ons tuintje nog een zomerse dag noteren, daarna liepen de temperaturen terug tot normale waarden voor de tijd van het jaar. In ons tuintje kwam de gemiddelde temperatuur in september uit op 14,2 ºC, daarmee was september in ons tuintje een halve graad warmer dan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur uit op 14,4 ºC …

131005-temp-september

Na de eerste week volgde een periode met wisselvallig, maar tamelijk rustig herfstweer.  Vanaf 20 september werd het weer in onze regio opnieuw bepaald door een hogedrukgebied. Er kwam weer meer ruimte voor de zon, waardoor onder andere vlinders zich weer veelvuldig lieten zien …

130904-1335x

Gemiddeld over het land viel er in september 109 mm regen tegen een langjarig gemiddelde van 78 mm. Volgens het KNMI was het daarmee de natste september sinds 2001, toen viel landelijk bezien 177 mm regen. De meeste neerslag viel in september in de westelijke kustprovincies en in de Achterhoek, lokaal werd daar 175 tot 185 mm afgetapt …

131005-neerslag-september

In ons tuintje viel in september met 85 mm ongeveer de normale hoeveelheid neerslag. Vooral op 16 september wisselden zon en felle hagelbuien elkaar regelmatig af   …

130916-1723xT

Onder invloed van het eerder genoemde hogedrukgebied kwam er in de laatste week van september voor de zoveelste keer dit jaar een oostelijke stroming op gang. Vooral in de nachtelijke uren was het gegak van overvliegende ganzen die hier komen overwinteren weer goed te horen. Rond het natuurgebied De Deelen streken de eerste groepen ganzen in de weilanden neer …

130930-1524x

Op 22 september werd in ons tuintje voor het laatste de 20 graden gehaald. Daarmee komt het aantal warme dagen (maximumtemperatuur 20 ºC of hoger) ondanks de late start van het zomerse weer in 2013 in ons tuintje op 71 stuks. Over de periode 1971-2000 haalden we gemiddeld 67 warme dagen per jaar, en in 2012 waren dat er 74.

Gakkende wintergasten

Al bijna een week lang is vooral in de nachtelijke uren het gegak van overvliegende ganzen weer goed te horen. Het is wat aan de vroege kant, maar het is wel ter verklaren met de koude oostelijke wind die er de laatste tijd vanuit de Russchische regionen onze kant op waait.

Om te kijken of de eerste wintergasten intussen al waren neergestreken in de ganzengedooggebieden in de buurt, heb ik gistermiddag een ritje door het weidegebied ten westen van Drachten gemaakt. Al bij De Wilgen trof ik een eerste groep ganzen aan. Veel meer ganzen zag ik later in een paar weilanden, die onderdeel uitmaken van het gedooggebied rondom De Deelen …

130930-1519x

Terwijl ik vanaf de Hooivaartsweg een paar foto’s maakte van een groep ganzen aan de andere kant van het kanaal, koos ietsje oostelijker van die plek een veel grotere groep ganzen bij de plas ineens luid gakkend het luchtruim …

130930-1525x

Het moest weer wennen om met zo’n grote groep vogels om te gaan, maar toch heb ik er nog een aardige close-up uit weten te persen …

130930-1523x

Het gewriemel van zulke grote groepen ganzen zal het beeld in deze omgeving ongetwijfeld weer bepalen in de komende maanden. En ze zullen ook hier vast weer veelvuldig te zien zijn, want vooral het opstijgen van zo’n grote groep ganzen is en blijft fascinerend om te zien èn te horen. Toch maar eens kijken of ik deze herfst en winter iets met video kan doen met die ganzen …

130930-1529x

Canadezen

Begin april kwam ik tussen Nij Beets en Tijnje langs een dijk waar twee Canadese ganzen mooi in het zonnetje stonden. Nadat ik een paar foto’s van ze had gemaakt, nam ik me voor om deze foto’s te bewaren voor half april …

130403-1156x

Half april is namelijk de tijd dat Fryslân in 1945 werd bevrijd, en daarbij speelden Canadezen een belangrijke rol. Nadat Appelscha op vrijdag 13 april 1945 als eerste Friese dorp in handen kwam van de geallieerden, rukten The Royal Canadian Dragoons (1st Armoured Car Regiment) gesteund door de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS) in hoog tempo verder op naar het noorden. Met veel tegenstand kregen de bevrijders niet te maken, de meeste Duitsers die nog in Fryslân zaten, waren op de vlucht. Helemaal zonder schermutselingen verliep het overigens niet …

130403-1154x

Terwijl de inwoners van het ten zuidoosten van Drachten gelegen Ureterp zich opmaakten voor de bevrijding, vond daar op 14 april 1945 nog een gevecht plaats tussen leden van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten en de laatste terugtrekkende Duitse soldaten. De overmacht van de Duitsers was te groot, waardoor de manschappen van de Binnenlandse Strijdkrachten zich terug moesten trekken. Gelukkig klonken er korte tijd later enkele zware schoten en rolde er een aantal Canadese tanks Ureterp in. Met hun zware wapens wisten de Canadezen het verzet van de Duitsers al gauw te breken, waarna ze meteen doorstootten naar Drachten …

130403-1153x

Drachten werd korte tijd later zonder noemenswaardige incidenten ingenomen door de geallieerden, die hun tocht meteen voortzetten in noordelijke en westelijke richting. De laatste Duitse tegenstand van betekenis op Friese bodem was uiteindelijk bij de Afsluitdijk. Na een hevige strijd gaven de Duitsers zich daar op 18 april over. De provincie was -op de eilanden na- bevrijd. Op 11 juni verlieten de laatste Duitse troepen de Waddeneilanden en waren Fryslân en Nederland weer echt helemaal vrij …

130403-1155x

Op www. archieven.nl trof ik een filmpje aan, dat een impressie geeft van de bevrijding van Drachten in april 1945. De Canadezen trekken de stad in, toegejuicht door de bevolking. De inwoners vieren de bevrijding met een bevrijdingsoptocht, vlagvertoon en een feestelijke bijeenkomst in het sportstadion met toespraken, muziek en samenzang: Bevrijding Drachten april 1945, 04-1945