Onder een flets zonnetje wacht ik samen met de vissen en de katjes op de sneeuw die naar ons onderweg is …
De katjes aan de boom, de vissen onder het ijs en ik lekker bij de cv achter de schuifpui …
Tagarchief: IJs
Nog wat bomijs
Naar aanleiding van de reacties en vragen over het bomijs in het logje van gisteren, kom ik vandaag nog maar even terug op het bomijs.
De online encyclopedie zegt over bomijs: 1) Hol ijs. 2) IJs dat hol ligt. 3) IJs dat niet op het water rust. 4) Kraakijs. 5) Kuipersijs. 6) Niet op water rustend ijs.
Groninganus schreef gisteravond in een reactie: “Ik las laatst iets waaruit je kon opmaken dat de term bomijs komt van bodemijs. Dat bodem is een beetje ingedikt, zeg maar, in de loop der tijd.” Taalkundig gezien valt daar wel wat voor te zeggen. Bij plassen en ondiepe sporen lijkt het bomijs inderdaad op de bodem te liggen, maar kijkend naar de laatste foto in dit logje kan ik dat ‘bodem’ eerlijk gezegd niet goed plaatsen. Het blijft moeilijk die etymologie …
Zoals ik gisteren al schreef, kun je bomijs na een nachtje met lichte of matige vorst al aantreffen in de sporen die landbouwvoertuigen b.v. bij de oogst hebben achtergelaten in nat akkerland, zoals bij het maïsland op de bovenstaande foto. Maar je kunt bomijs ook gewoon vinden op ondiepe plassen op of naast een pad, zoals op de foto’s hieronder. Bomijs is ijs waar het water onder verdwenen is. In plassen en sporen op het land sijpelt het water meestal langzaam de grond in …
Het ijs dat blijft liggen of min of meer vrij in de lucht blijft hangen, is vaak wit omdat de onderzijde bedekt is met een laagje bevroren condens (net als op de autoruit) en het heeft volstrekt geen draagkracht …
In januari 2009 trof ik een stuk bomijs aan waar een gaatje in zat, een klein wak dus eigenlijk. Door dat gaatje is mooi te zien dat er helemaal geen water meer onder het berijpte ijs zat. Het ijs zit slechts vast aan de zijkanten en hangt in het midden vrij in de lucht …
In januari 2007 trof ik bij de Merskenheide bomijs aan, waar aan de onderzijde druppeltjes aan hingen …
Meestal is bomijs flinterdun, dikker dan enkele millimeters is het over het algemeen niet, maar in dit geval betrof het ijs met een dikte van pakweg 2-3 centimeter, waar het water onder vandaan was gelopen. Van de zijkant zag dat er zo uit …
Maar het kan zich ook in een andere, gevaarlijker variant voordoen. Toen Wetterskip Fryslân in januari 2010 weer begon te malen, werd het water onder het ijs op de onderstaande sloot weg gemalen. Het ijs bleef nog even vast zitten aan de slootkanten, maar nadat het water ongeveer een halve meter was gezakt, was de draagkracht van het ijs verdwenen en begon het ijs te breken …
Hopelijk heb ik het begrip ‘bomijs’ hiermee iets kunnen verduidelijken voor de mensen die het tot nu toe niet kenden. En zo niet, dan hoor ik het wel weer, neem ik aan. Meer over de diverse soorten natuurijs is hier te lezen.
Bomijs in het maïsland
Over schaatsijs hoeven we het voorlopig niet meer te hebben, lijkt me, maar zo lang de winter nog niet helemaal is verdwenen, is nog niet alle ijs weg …
Bij lichte tot matige vorst kun je op natte akkers eigenlijk altijd wel wat bomijs vinden in de sporen die bij de oogst in het maïsland zijn achtergebleven …
Draagkracht heeft dit ijs niet, vaak is het maar een half centimetertje dik, en onder het ijs zit altijd een laagje lucht … en daaronder zit dan vaak goed beschermd tegen de kou nog weer een laagje (modderig) water. Door een bijzonder samenspel van lucht, water, wind en vorst ontstaan er vaak mooie, sierrijke patronen, die je niet meteen in een stuk maïsland zou verwachten …
Weerbeeld januari 2013
Januari begon zoals december eindigde: zacht, nat en grijs. Over de eerste 10 dagen kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op 6,7 ºC en het was allerminst aantrekkelijk om er op uit te gaan en foto’s te maken …
Op 12 januari kwam ons land in de greep van de winter. Een hogedrukgebied boven Scandinavië zorgde bij ons voor een noordelijke- en later oostelijke aanvoer van koude lucht. Al snel lag er een eerste laagje ijs op sloten en plassen …
Omdat er een serieuze vorstperiode aan leek te komen, legde Wetterskip Fryslân de gemalen vanaf 14 januari stapsgewijs stil, zodat het water tot rust kon komen en het ijs verder zou kunnen groeien. Er volgde een periode van 13 ijsdagen achtereen waarbij de maximumtemperatuur niet meer boven het vriespunt kwam. Normaal telt januari in onze omgeving ongeveer 5 ijsdagen …
Tot een officiële koudegolf kwam het niet in ons land. Daarvoor zijn er in De Bilt minimaal vijf ijsdagen met drie dagen strenge vorst nodig. In De Bilt dook het kwik echter maar twee dagen onder de min 10 graden. Wolken temperden vaak de nachtelijke afkoeling. In ons tuintje bleef het beperkt tot slechts 1 nacht met strenge vorst met een laagste temperatuur van -11, 6 ºC. Tot echte schaatstochten over meren en kanalen kwam het dan ook niet. In Fryslân bleef het schaatsen beperkt tot ondergelopen polderland in o.a. de Jan Durkspolder en de Ryptsjerksterpolder …
De ijsclub Lyts Begjin uit Earnewâld zette alles op alles om op zaterdag 19 januari de Jan Durkspolder Familietoertocht te organiseren, maar omdat de IJswegencentrale Smallingerland volgens de letter der wet handelde en er nog niet genoeg ijs lag, kon dit niet doorgaan. Een week later was het echter wel zo ver, zodat 3000 mensen de tocht konden rijden …
Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje deze maand uit op 1,1 ºC, tegen normaal over de periode 1971-2000 ca. 2,2 ºC. Kortom: januari was koud, maar zeker niet extreem koud, en je kon dan ook best in minirok op de schaats de polder in …
Op 27 januari kwam er een eind aan de vorstperiode. De laatste vijf dagen van de maand liepen de temperaturen weer een paar maal op tot boven de tien graden. Nadat het in de vorstperiode een paar maal tot sneeuwval was gekomen, viel de neerslag in de laatste dagen van januari weer in de vorm van regen. In totaal is er in januari in ons tuintje 56 mm neerslag gevallen, daarmee was het aan de droge kant, want normaal valt er in deze periode zo’n 67 mm neerslag …
Na winterse perioden in de eerste helft van december 2012 en in januari 2013 is op dit moment het wachten op de derde winterse periode van deze winter, die ons naar het zich laat aanzien vanaf morgen weer vorst en sneeuw zal brengen …
Drijfijs op ’t Wad
Waar afgelopen nacht en vanmorgen de golven van de Waddenzee tegen de zeedijk beukten, was vorige week slechts een schier oneindige vlakte van sneeuw en ijs te zien zo ver het oog reikte …
Normaal gesproken kun je vanaf dit punt bij Paesens-Moddergat (kaartje Google Maps) de Waddeneilanden Schiermonnikoog en Ameland zien liggen, door de nevel boven de sneeuw- en ijsmassa was daar vorige week vrijdag geen sprake van …
Natuurlijk kon ik het niet laten om ook ditmaal weer even over de dijk te klimmen, zodat ik even een fotokuiertje langs de vermaarde palenrij kon maken …
Het werd maar een kort kuiertje deze keer. Om te beginnen was het er snijdend koud, maar belangrijker nog: ik zag het niet zo zitten om daar ergens aan het uiteinde van de wereld ten val te komen …
Nadat ik even een paar shots had gemaakt van een aantal van de berijpte paaltjes en het drijfijs dat daar achter op de Waddenzee op en neer deinde, vond ik het al snel welletjes …
Voetje voor voetje terug naar de zeedijk was het motto op dat moment, terug naar de hopelijk snel weer warme auto …
Napraten over het ijs
Nu de temperaturen weer ruim boven nul zijn gekomen en de gemalen sinds vandaag weer volop draaien, is het eerst weer gedaan met de ijspret. De winterhaters zullen intussen ongetwijfeld een zucht van verlichting hebben geslaakt nu de kou voorlopig weer is verdreven …
De schaatsliefhebbers zullen vast met plezier nog eens wat napraten over de rondjes die ze gedurende enige dagen konden maken op de prachtige ijsvloer in de Jan Durkspolder of op één van de weinige andere plaatsen waar veilig geschaatst kon worden. In dat kader plaats ik hier vandaag een paar sfeerplaatjes van pratende mensen op het ijs in de Jan Durkspolder …
Mensen die even een praatje met elkaar maken … met vrienden of bekenden, maar ook met volslagen onbekenden, dat was de afgelopen anderhalve week toch wel weer kenmerkend voor de sfeer op en bij het ijs in de Jan Durkspolder en elders …
Dat er maar op zo weinig plaatsen veilig geschaatst kon worden, is overigens helemaal niet zo verwonderlijk als je de winter in koudegetallen bekijkt. Het koudegetal wordt berekend door alle etmaalgemiddelden beneden het vriespunt over de periode 1 november tot en met uiterlijk 31 maart bij elkaar op te tellen, zodat uiteindelijk één (koude)getal wordt verkregen. Daarvan wordt het minteken weggelaten. Bedraagt de gemiddelde etmaaltemperatuur op een bepaalde dag -0,5 graden en de volgende dag -0,8 graden, dan is het koudegetal over die twee dagen dus 1,3.
Bij het KNMI in De Bilt ligt het koudegetal deze winter tot dusver op 56. In ons tuintje ben ik tot nu toe uitgekomen op 74,8. Kijkend naar de winters waarin een Elfstedentocht heeft plaatsgevonden, is het ook hier in Fryslân dus lang niet koud genoeg geweest om ook maar over een Elfstedentocht te denken. Het zou zelfs wel eens zo kunnen zijn, dat het in de afgelopen vorstperiode in het midden en zuiden van het land kouder is geweest dan hier in Fryslân …
Voorlopig hebben depressies het in een westelijke stroming voor het zeggen met hoge temperaturen, maar de winter is nog niet voorbij. Vorig jaar begon het pas op 30 januari echt te vriezen, waarna we een twee weken durende koudegolf over ons heen kregen. Wie weet wat ons in februari nog te wachten staat …
De lange witte winter (11)
Zo snel als de vorstperiode ruim twee weken geleden begon, zo snel is er ook weer een eind aan gekomen. De komende dagen staat ons herfstachtig weer te wachten met wolken, wind, regen en relatief hoge temperaturen. Het spijt me dat er een eind aan het winterse weer is gekomen, want die twee weken hebben me in alle opzichten weer goed gedaan. Maar eerlijk is eerlijk: na twee weken waarin ik veel op pad ben geweest, zijn vooral mijn benen wel weer even aan wat rust toe. Daarom laat ik het op mijn weblog voorlopig nog maar wat doorwinteren. Eerst met deel 11 van “De lange witte winter”, en vanaf maandag met foto’s die ik de afgelopen twee weken heb gemaakt …
In deel 11 van “De lange witte winter”, getiteld “Meer wit”, blijkt dat we nog lang niet van de sneeuw af waren. Op 10 januari 2010 kregen we opnieuw een pak sneeuw, omdat dat in dit geval gepaard ging met een harde oostelijke wind, ontstonden er op verschillende plaatsen sneeuwduinen, die extra overlast voor het verkeer met zich mee brachten. Totdat de wegen weer redelijk tot goed begaanbaar waren, heb ik mijn camera vooral gericht op de vogels in ons besneeuwde tuintje. Daarna heb ik weer een rondje door het witte weidegebied gemaakt, waarbij ik o.a. een groep zwanen in een besneeuwd weiland aantrof …
Zondag 3 februari volgt deel 12: “Sneeuwpret in de Kale Duinen”, daarin zien we hoe de heideschapen op het Aekingerzand hun kostje bijeen scharrelden in het besneeuwde duinlandschap, waar ook langlaufers hun sporen trokken.
Afanja's Weblog 