Bij Zwarte Haan

Op het ritje langs de noordwestelijke Friese Waddenkust zijn we via de Oude- en de Nieuwebildtdijk intussen terecht gekomen bij Zwarte Haan (kaartje Google Maps). Noordelijker kunnen we hier niet komen zonder natte voeten te krijgen …

120817-1418x

Volgens verschillende bronnen is de naam Zwarte Haan ontstaan uit de oorspronkelijke Friese benaming ‘Swarte hoarne’ of ‘harne’. Dit betekent ‘Zwarte hoek’. Later is ‘hoarne’ verbasterd tot ‘hoanne’ wat Fries is voor ‘haan’. Een nabij gelegen boerderij heet nog steeds de ‘Swarte Harne’, terwijl een gerenommeerd restaurant aan de voet van de zeedijk de naam ‘Zwarte Haan’ draagt. Plaatselijk wordt Zwarte Haan wel het begin van de wereld genoemd, omdat de Nieuwebildtdijk er begint. Tot de Tweede Wereldoorlog voer hier de veerdienst tussen het vaste land en Ameland …

120817-1417x

Zojuist ontdekte ik, dat ik precies twee jaar geleden ook een logje over Zwarte Haan heb gepubliceerd, maar gelukkig zag het er aan de landzijde van de dijk heel anders uit dan in augustus 2010. Om te beginnen zijn er een hek en een paar grote kooien met stenen geplaatst. Tussen die kooien bevindt zich een draaihekje, dat fietsers en voetgangers toegang geeft tot de dijk. Op de kooien zijn verschillende informatiepanelen en een soort herinneringsplaquette voor de Friese politica Anita Andriesen (1957-2008) aangebracht, daarover morgen meer …

120817-1415x

Het beeld ‘De Slikwerker’ staat nog steeds stevig op zijn voetstuk halverwege de dijk. Het bijbehorende informatiepaneel, dat tot vorig jaar naast het beeld op de dijk was aangebracht, heeft intussen een plekje gekregen op één van de kooien met stenen …

120817-1306x

De tekst op dit bord is niet opgesteld in het Fries of het Nederlands, maar in het Bildts. De streek waar we hier zijn, heet ‘Het Bildt, deze naam verwijst naar het ontstaan van het land hier als aangeslibd op ‘opgebild’ land. Het waren vooral dijkwerkers uit Zuid-Holland die vanaf 1505 dijken bouwden rond Het Bildt. De nakomelingen van deze Zuid-Hollanders vermengden hun taal met het Fries. Daarom is het Bildts dat hier gesproken wordt in feite een Hollands dialect …

120817-1310x

Op de dijk bij Zwarte Haan staat ‘De Slikwerker’, een bronzen beeld van een landwerker ter ere en nagedachtenis aan de mannen die Het Bildt hebben ingepolderd. Met niet meer dan schop en kruiwagen werden de Oude- en Nieuwebildtdijk aangelegd en werden de polders drooggelegd …

120817-1414x

Zo, genoeg informatie eerst. Het wordt tijd om de dijk weer eens te beklimmen. Behalve dat je er een heerlijk weids panorama over het Wad krijgt voorgeschoteld, valt er ook bovenop de dijk wat nieuws te zien. Maar wel voorzichtig, want zoals op de borden te zien is, mag er hier maar bar weinig …  😉

120817-1421x

Graanoogst op de Friese klei

Zodra we Firdgum (kaartje Google Maps) achter ons hebben gelaten, komen we tussen de goudgele graanvelden terecht …

120817-1243x

Graan, aardappelen en bieten zijn de belangrijkste producten die hier worden verbouwd …

120817-1245x

Bij de aanblik van al die korenhalmen moet ik onwillekeurig denken aan het pak Brinta van vroeger …

120817-1246x

Pas waar de zeedijk oprijst, eindigen de rijke graanvelden …

120817-1250x

Van bovenaf gezien vormen sporen altijd wel ergens een tekening in het graan …

120817-1532x

De warmere en eindelijk eens wat langer durende droge periode rond half augustus wordt waar mogelijk benut om de oogst binnen te halen …

120817-1546x

Combines, tractoren en wagens rijden af en aan om het graan te oogsten en af te voeren …

120817-1551x

En voort gaat het weer over de stoffige en winderige vlakte …

120817-1554x

Tussen graanvelden en weilanden door gaan we gaan op naar Zwarte Haan, helemaal aan het eind van de Nieuwe Bildtdijk, tegen de zeedijk aan …

120817-1547x

Lichtspel over gras en graan

We pakken de draad weer op waar hij gisteren is blijven liggen, bij de boerderij aan de Alddyk 2 (kaartje Google Maps) …

120801-1317x

Vanaf het erf hebben we zicht op een oude schuur, die net aan de andere kant van de coupure tussen de dijken staat …

120801-1322x

Door op de oude dijk te klimmen, krijgen we een ander perspectief te zien …

120801-1324x

Vanaf deze plek heb ik ook de abstracte landschappen gefotografeerd, die ik hier zaterdag liet zien. Het kan ook net wat minder abstract …

120801-1329x

De voortdrijvende wolken zorgen in nauwe samenwerking met de zon voor een mooi lichtspel over het polderland …

120801-1330x

Een stukje verderop beklim ik de dijk nogmaals …

120801-1305x

Hier heeft het grasland plaats gemaakt voor graan zo ver het oog reikt …

120801-1307x

Terwijl schapen op de achtergrond de nieuwe dijk begrazen, zorgen zon en wolken ook hier weer voor een fraai lichtspel over het zacht wuivende graan …

120801-1345x

Nog een laatste blik over gras en graan op het land tussen de dijken, en dan is het tijd om terug te keren naar het oude land …

120801-1346x

Coupures in Noordoost Fryslân

In de afgelopen eeuwen is Noordoost Fryslân door landaanwinning en inpoldering geworden tot wat het nu is. Eerst werden er terpen aangelegd die bij hoog water als vluchtplaats konden dienen voor mens en dier. Later werden er steeds hogere en sterkere dijken aangelegd …

120801-1253x

Aan de landzijde van de dijk vestigden zich boerenbedrijven. Aan de zeezijde slibde langzaam weer nieuw land aan, waarna er na verloop van tijd ongeveer een kilometer verderop een nieuwe dijk werd aangelegd. Om van het oude op het nieuwe land te kunnen komen, werden zogenaamde coupures of dijkcoupures aangelegd in de oude dijk …

120801-1254x

Om een coupure te maken werd de dijk doorsneden. Aan de zijkanten van de ontstane opening werden muren gemetseld. Aan beide zijden werden in de muren gleuven gemetseld, daarin kon men in geval van extreem hoog water twee rijen balken aanbrengen om de ruimte tussen de muren te sluiten …

120801-1255x

Als extra versteviging werden  er tussen de balken zandzakken geplaatst, zodat de dijk met de gesloten coupures in geval van nood weer als een gedegen waterkering kon dienen …

120801-1300x

Vlak achter de oude dijk, de Alddyk, die onderdeel uitmaakt van de Waddenzeeroute staan verschillende boerderijen, die ieder via een eigen coupure bereikbaar zijn …

120801-1320x

Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je echt eens een kijkje nemen in dit deel van ons land, waar het oog tot de einder reikt. Morgen pakken we de draad hier weer op …

120801-1321x

Sporen op ’t Wad

De sporen op het Wad ontlokten gisteren vragen als ‘Zijn die sporen afkomstig van mensen of van dieren …?’, ‘Zie ik daar Wadlopers …?’ en ‘Waar leiden die sporen heen …?’

120801-1429x

Laat ik eens een poging wagen om die vragen te beantwoorden. Om te beginnen zijn die sporen hoofdzakelijk gevormd door kleine mensenvoetjes, er struinden namelijk twee ouders met drie kinderen op het drooggevallen Wad rond …

120801-1448x

Of we ze daarmee wadlopers mogen noemen? Nee, dat lijkt me toch niet. Echte wadlopers maken onder begeleiding van een gids vanaf het vasteland lopend de oversteek naar één van de Waddeneilanden …

120801-1446x

En dat doen deze mensen duidelijk niet, zij lopen slechts wat heen en weer op het Wad. De sporen leiden uiteindelijk allemaal weer terug naar de palenrij bij Paesens-Moddergat. Moeder zette als eerste weer voet op het droge …

120801-1431x

Toen ook de rest van de familie na verloop van tijd weer veilig was teruggekeerd, riep moeder haar kroost bijeen voor een uitgebreide wasbeurt bij een plas achter de palenrij op het Wad …

120801-1510x

Terwijl mama een vies gezicht trok tijdens het voeten wassen, leek de jongste van de drie meiden zich af te vragen waar papa bleef. Die leek echter onder en boven de wet te staan, want hij stiefelde zo met de zeeklei tussen zijn tenen de zeedijk weer op …

120801-1513x

Uiteindelijk keerde de rust terug op dat prachtige stukje Wad bij Paesens-Moddergat. Dit is en blijft onder alle weersomstandigheden voor mij één van de meest bijzondere natuurgebieden van ons land …

120801-1500x

Kerktorens aan ’t witte Wad

Onder normale omstandigheden zijn vooral de hekken en paaltjes op de zeedijk bij Paesens-Moddergat de blikvangers, omdat ze altijd wel een fraai lijnenspel opleveren …

120208-1401x

Woensdag viel mij ineens heel iets anders op, er staken twee kerktorens boven de besneeuwde zeedijk uit. Links de kerktoren van Moddergat, rechts die van Paesens …

120208-1329x

De kerktoren van Moddergat …

120208-1332x

De kerktoren van Paesens …

120208-1342x

En nog een keer beide torens vanuit de verte …

120208-1345x

IJszee op ’t Wad bij Paesens-Moddergat

Nadat ik gisterochtend onze auto bij de garage had geparkeerd, kon ik bij Johan instappen, waarna we voor de tweede maal in ruim twee weken gezamenlijk koers zetten naar het Wad bij Paesen-Moddergat (kaartje Google Maps) …

120208-1234x

Toen we daar op 24 januari tevergeefs in de duisternis op het poollicht stonden te wachten was het er al knap koud. Gisteren maakte de noordoostelijke wind, die over de bevroren ijsvlakte blies, het er nog veel kouder …

120208-1237x

Zo ver het oog reikte was er op het Wad niets anders te zien dan een uitgestrekte ijsvlakte …

120208-1254x

Als een donkere streep zagen we het eiland Schiermonnikoog in de verte oprijzen uit de ijsmassa …

120208-1243x

De oude palenrij eindigde een stuk verderop in het grote witte niets van de koude ijszee …

120208-1245x

Op de ijsvlakte hebben we ons niet echt gewaagd, maar we zijn nog wel zo goed en zo kwaad als het ging een stuk langs de palenrij gelopen …

120208-1248x