De grote droogte van 2018

Gistermiddag heb ik voor het eerst sinds lange tijd weer eens een kuiertje gemaakt bij de Merskenheide …

Aan de linkerkant van het pad naar de heide ligt onder normale omstandigheden een ondiep vennetje, eigenlijk is het meer een wat groot uitgevallen plas water. Water valt daar nu in de verste verte echter niet te bespeuren …

NU komt het wel eens vaker voor dat deze plas droogvalt in een droge periode, maar voor zover ik me kan herinneren, heb ik dat in deze tijd van het jaar nog niet eerder meegemaakt …

Zo droog als de bodem er nu is, heb ik het ook nog niet eerder gezien. Normaal gesproken veert de bodem(begroeiing) altijd wat onder je voeten en zijn laarzen of goede schoenen gewenst, nu hoorde ik er slechts licht gekraak …

In voorgaande jaren heb ik hier in voorjaar en zomer diverse keren zonnedauw en juffers & libellen kunnen fotograferen. Ik ben benieuwd wat daar volgend jaar van terug komt na deze grote droogte …

De zomerse weercijfers van 2018

Nu september ten einde loopt is het tijd om nog eens terug te kijken op de lange, warme zomer van 2018 …

Alle drie de zomermaanden verliepen aanzienlijk warmer dan normaal. In juli was de gemiddelde temperatuur zelfs ruim 4 graden hoger dan normaal in de periode 1971-2000. Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje deze zomer uit op 18,8 ºC, 3 graden hoger dan normaal in de periode 1971-2000.

Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur deze zomer uit op 18,9 ºC tegen normaal 15,8 ºC. Daarmee was het de warmste zomer sinds minimaal 1706 …

Landelijk was er sprake van twee hittegolven. We spreken van een hittegolf wanneer er in De Bilt minimaal 5 zomerse dagen (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger) achtereen zijn, waarvan er minimaal drie tropische dagen (maximumtemperatuur 30,0 °C of hoger) zijn. De eerste landelijke hittegolf duurde van 15 t/m 27 juli, de tweede duurde van 29 juli t/m 7 augustus. In het zuiden en zuidoosten eindigde op 8 of 9 augustus een hittegolf die op 12 juli was begonnen, de langste regionale hittegolf ooit.

In ons tuintje heb ik volgens de bovenstaande definitie één hittegolf kunnen vastleggen: van 23 juli t/m 7 augustus. Omdat de buitenmodule van mijn weerstation zo ongeveer op het koudste plekje in de tuin staat, kom ik met een beetje rekkelijkheid net zo makkelijk tot een hittegolf van 15 juli t/m 9 augustus, zoals in het onderstaande grafiekje te zien is.

In totaal heb ik deze zomer 72 warme dagen (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger), 30 zomerse en 8 tropische dagen gemeten, tegen respectievelijk 49, 15 en 4 normaal. De warmste dag was 27 juli met een maximumtemperatuur van 35,4 °C. De minimumtemperatuur kwam die dag niet lager dan 21,9 °C, zodat we een ongekend hoge gemiddelde temperatuur van 28,7 °C hadden …

Behalve warm was het ook erg droog deze zomer. Normaal valt er in onze regio zo’n 200 mm regen in de zomermaanden. Dit jaar bleef de regenval beperkt tot 113 mm. Omdat ook het voorjaar al tamelijk droog was verlopen, liep het landelijk gemiddeld neerslagtekort begin augustus op tot meer dan 300 mm …

Aan de langdurige droogte kwam in ons tuintje op 9 augustus een eind. Op die dag viel er ruim 33 mm. Uiteindelijk kwam de hoeveelheid neerslag in augustus iets boven het langjarig gemiddelde uit. Omdat het ook in september weer aan de droge kant is gebleven, is het neerslagtekort nog lang niet weggewerkt. Maar het gras is al lang weer groen en groeit weer volop, dat dus wel …

Tot slot wil ik deze zomerse cijfers nog even in een ruimer perspectief plaatsen. Met een gemiddelde temperatuur van 18,8 °C was het met stip de warmste zomer die ik sinds 2003 in ons tuintje heb gemeten. Over de periode 2003-2018 komt de gemiddelde zomertemperatuur in ons tuintje uit op 16,8 °C, een graad hoger dan het langjarig gemiddelde van 15,8 °C over de periode 1971-2000 …

Het was zoals gezegd een droge zomer, maar het was niet de droogste zomer ooit gemeten. Die twijfelachtige eer is volgens het KNMI nog steeds weggelegd voor 1976. In mijn meetreeks was overigens ook 2003 droger dan 2018, zowel landelijk als in ons tuintje …

Meer gegevens omtrent het weer in de zomer van 2018 kun je vinden in dit artikel van het KNMI: 2018, de warmste zomer in minimaal 3 eeuwen

Weerbeeld juli en augustus 2018

De warmte van juli en begin augustus ligt alweer enige tijd achter ons, maar om ook volgend jaar nog te kunnen bekijken hoe warm het in ons tuintje was, lijkt het me wijs om nu toch de grafiekjes en enkele opvallende cijfers maar even vast te leggen.

Eerst maar even de maand juli. Met 17 zomerse dagen (max. temperatuur 25 ºC of hoger) en 5 tropische dagen (max. temperatuur 30 ºC of hoger) was dit met stip de warmste maand die ik tot nu toe heb kunnen vastleggen. De gemiddelde temperatuur kwam in juli uit op 20,6 ºC tegen ca. 16,5  ºC over de periode 1971-2000. Kortom: juli was hier ruim 4 graden te warm … …

Behalve warm was het ook erg droog in juli, meer dan 5 mm regen is er niet gevallen. En het was al maandenlang zo droog …

De foto van de heidelibel heb ik in ons tuintje gemaakt op 27 juli, de warmste dag van het jaar hier. De foto is ’s ochtends om 9:51 uur genomen. Op dat moment was het al 27,8 ºC en later op de dag zou het kwik stijgen tot 35,4 ºC …

De overgang van juli naar augustus werd gekenmerkt door een lange hittegolf, die in ons tuintje formeel gezien begon op 23 juli en eindigde op 8 augustus. De rest van de maand augustus kende een vrij normaal temperatuurverloop, waardoor de gemiddelde temperatuur uitkwam op 18,8 ºC, nog altijd ruim 2 graden warmer dan in de periode 1971-2000 …

Met een uitschieter van ruim 33 mm op 9 augustus was de maand augustus met in totaal 89 mm wat natter dan normaal. Maar dat maakte nog lang geen eind aan de enorme droogte die de natuur en land- en tuinbouw al bijna het hele jaar plaagde …

Volgende week kom ik nog met wat grafiekjes en bijzonderheden over de extreem lange, warme zomer van 2018.

Tropenrooster voor de koeien

Toen we begin augustus na een lange reis hemelsbreed zo’n 540 km ten oordoosten van Parijs bij onze datsja aankwamen, troffen we daar in zekere zin een dooie boel aan. De eens zo groene, grazige weilanden die normaal gesproken rond deze tijd van het jaar altijd worden bevolkt door een koppel koeien, lagen er dor en verlaten bij …

Na een extreem warme en droge juli viel er weinig meer te grazen. De verzengende zon stuwde de temperaturen ook begin augustus overdag met gemak op tot boven de dertig graden. De koeien stonden daarom overdag in hun relatief koele stal. ’s Avonds na zonsondergang mochten ze naar buiten om de benen te strekken. Een typisch tropenrooster voor de koeien …

In de tweede decade van augustus kwam er eind aan de lange hittegolf en het extreem droge weer. Als bij toverslag begonnen de weilanden weer te verkleuren. Op de laatste dag van onze vakantie lagen ze er weer fris en groen bij en werden ze overdag weer begraasd door de koeien …

Digitalis na de regen

Veel meer dan een millimeter regen is er niet gevallen, maar het vingerhoedskruid is er heerlijk van opgefrist …

Tekstueel heb ik hier verder weinig aan toe te voegen, of ’t moet al zijn dat dit in het Fries ‘dopkeblommen’ zijn …

Het beeld van de fraaie tekening van de bloemen en die fijne druppeltjes als bonus spreekt voor zich, lijkt me …

En voor wie nog geen regen heeft gehad: jammer dat internet nog geen geuren doorgeeft … ’t ruikt hier heerlijk nu …

Droog, maar nog vochtig

Behalve warm is de herfst tot nu toe ook opmerkelijk droog hier in het noorden. Over de periode 1971-2000 viel er in onze contreien normaal gemiddeld zo’n 230 mm neerslag in de maanden september, oktober en november …





Tot op dit moment heb ik vanaf 1 september slechts 72 mm neerslag opgevangen in ons tuintje, terwijl dat normaal gesproken de hoeveelheid is die er alleen in de maand oktober al valt …





Dat neerslagtekort laat zich op verschillende plaatsen in de natuur goed zien, zoals bij het vennetje bij de Merskenheide. Onder normale omstandigheden staat daar in deze tijd van het jaar toch altijd een redelijke plas water. Nu ligt er nog slechts een plak vochtige aarde …