In de afgelopen eeuwen is Noordoost Fryslân door landaanwinning en inpoldering geworden tot wat het nu is. Eerst werden er terpen aangelegd die bij hoog water als vluchtplaats konden dienen voor mens en dier. Later werden er steeds hogere en sterkere dijken aangelegd …
Aan de landzijde van de dijk vestigden zich boerenbedrijven. Aan de zeezijde slibde langzaam weer nieuw land aan, waarna er na verloop van tijd ongeveer een kilometer verderop een nieuwe dijk werd aangelegd. Om van het oude op het nieuwe land te kunnen komen, werden zogenaamde coupures of dijkcoupures aangelegd in de oude dijk …
Om een coupure te maken werd de dijk doorsneden. Aan de zijkanten van de ontstane opening werden muren gemetseld. Aan beide zijden werden in de muren gleuven gemetseld, daarin kon men in geval van extreem hoog water twee rijen balken aanbrengen om de ruimte tussen de muren te sluiten …
Als extra versteviging werden er tussen de balken zandzakken geplaatst, zodat de dijk met de gesloten coupures in geval van nood weer als een gedegen waterkering kon dienen …
Vlak achter de oude dijk, de Alddyk, die onderdeel uitmaakt van de Waddenzeeroute staan verschillende boerderijen, die ieder via een eigen coupure bereikbaar zijn …
Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je echt eens een kijkje nemen in dit deel van ons land, waar het oog tot de einder reikt. Morgen pakken we de draad hier weer op …
Het ene kruiend ijs is het andere niet. Aan de Friese IJsselmeerkust vormt het sinds een kleine week een bijna sprookjesachtig mooie toeristische attractie. Als gevolg van een samenspel van wind, hogere temperaturen en een nog niet al te dikke ijslaag wordt het ijs tegen de Fries kust als het ware vermalen tot kleine stukjes ijs, die af en toe rinkelend en tinkelend als glas over elkaar heen buitelen. Meer dan in voorgaande jaren lijkt het ijs blauw op te lichten, daar heb ik geen verklaring voor, maar mooi is het wel. De beweging en het geluid van het kruiende ijs kun je hier horen (op de pagina even naar beneden scrollen).
In een reportage van het NOS Journaal was gisteravond te zien dat het kruiend ijs zich ook in een heel andere gedaante kan tonen. Kruiend ijs op de Donau sleurde alles wat los en vast zat met zich mee. Het filmpje is hier te zien: Ravage op de Donau door kruiend ijs.
Ook in ons land heeft kruiend ijs in het verleden diverse malen voor grote problemen gezorgd. In februari 1997 -niet toevallig de laatste èchte Elfstedenwinter- werden op verschillende plaatsen aan de Friese IJsselmeerkust grote platen ijs over de dijk heen geduwd. Toen maakte het kruiend ijs geen tinkelend geluid, maar klonk er regelmatig gekraak, en af en toe een doffe dreun als er weer een ijsplaat werd gebroken door de natuurkrachten. De schade bleef toen beperkt tot wat vernielde hekken en palen, maar de over elkaar heen schuivende ijsplaten kunnen door de enorme kracht ook gemakkelijk dijken, maar ook de huizen en wegen achter de dijk, beschadigen. In het verleden hebben zich in ons land verscheidene dijkdoorbraken voorgedaan, die het gevolg waren van kruiend ijs …
It Reade Klif – It iis nimt alles op syn wei mei
Tot zover de serieuze en gevaarlijke kanten van het kruiend ijs.
We vervolgen onze weg langs de Friese IJsselmeerkust in noordelijke richting. Bij Stavoren, waar Johan en ik ons slechts in gezelschap van een vijftal andere kijkers/fotografen bevonden, hadden we gehoord dat er bij Hindeloopen (kaartje Google Maps) nog hogere ijsbergen te zien waren. Een half uurtje later ontdekten we dat die informatie bleek te kloppen. Zodra we in Hindeloopen de dijk hadden beklommen, zagen we inderdaad grote ijsbergen, die de kust trachtten te beklimmen. Er was hier ook aanzienlijk meer volk op de been dan eerder op onze route. En er was nog een extra attractie te zien …
Er stond een roodbonte koe op de oever van het IJsselmeer. Kijkend naar de manier waarop het beest op zijn plaats werd gehouden, terwijl iemand zijn uiterste best deed om de aandacht van het beest te trekken, kon het haast niet anders of hier was sprake van een heuse sessie van een koeienfotograaf …
De (koeien)fotograaf had zich op het gladde, af en toe gevaarlijk schuivende en glijdende ijs gewaagd, om een paar mooie platen te schieten van de koe in deze arctisch aandoende omgeving. Volgens welingelichte kringen gaat het hier om Harrie van Leeuwen, fotograaf van het vakblad Veeteelt. Van Leeuwen heeft onder andere een serie gemaakt van de drieling van Hendrika en haar boer …
En daar staat ze dan in volle glorie: Caudumer Hinke 97, een vier jaar jonge koe van de maatschap Haytema-Haitsma uit Koudum. Caudumer Hinke 97 is onder andere in september 2011 uitgeroepen tot dagkampioene van de fokveedag (kokedei in het Fries) in Workum …
Diverse toevallige passanten, kijkers en fotografen zochten een plekje op een van de strekdammen tussen het kruiende ijs …
Vanaf die dam heb ik ook een aantal foto’s genomen van Caudumer Hinke 97 in haar ijskoude omgeving …
Het was een leuke bijkomstigheid om deze prachtige roodbonte koe hier aan te treffen, een mooie bonus op een dag die toch al niet meer stuk kon …
Maar uiteindelijk werd het toch tijd om ons nog even op het ijs te richten, want daar waren we tenslotte voor gekomen …
Kruiend ijs, een indrukwekkend fenomeen dat definitief het einde betekende van een bijzondere 10-daagse koudegolf in ons land…
Ik sluit af met een toepasselijke TV-tip.
In AVRO’s “Close up” is vanavond om 23:00 uur op Nederland 2 de documentaire “De laatste dagen van de Noordpool” te zien over de IJslandse fotograaf Ragnar Axelsson (Rax). Rax legde de laatste twintig jaar het leven op de Noordpool vast in foto’s van een adembenemende schoonheid …
Donderdag rond het middaguur werd door Wetterskip Fryslân het besluit genomen om It Eilân-Oost en een tweede retentiepolder onder water te zetten. Retentiepolders zijn gebieden aan de boezem, die ingericht zijn om op gecontroleerde wijze oppervlaktewater in te laten en om dit water tijdelijk te bergen. Om overstromingen in bewoonde gebieden te voorkomen worden deze polders ingezet bij hoge boezemwaterstanden …
Voor mijn fotomaatje en mij was dat aanleiding om donderdagmiddag even een kijkje te nemen op It Eilân. Terwijl we daar waren, zagen we in de verte een groepje mensen bij het waterinlaatkunstwerk van Fryslân’s eerste retentiepolder. Waarschijnlijk waren medewerkers van het waterschap op dat moment bezig om de waterinlaat open te zetten. We hebben nog even overwogen om daar te gaan kijken hoe het water de polder in zou stromen, maar de naderende bui weerhield ons van dat plan. En dat was achteraf bekeken maar goed ook …
Ik heb wel een filmpje gevonden, waarop te zien is hoe het water donderdagmiddag de polder in stroomde:
Omdat het volgens het waterschap naar schatting 24 uur zou duren, voordat de polder gevuld zou zijn met water, ben ik vrijdagmiddag opnieuw naar It Eilân gereden. Hieronder volgt een aantal foto’s waarop de verschillen tussen de donderdag en de vrijdag te zien zijn vanaf ongeveer dezelfde standpunten …
Donderdagmiddag, 14:04 uur:
Vrijdagmiddag, 13:55 uur:
Donderdagmiddag, 14:05 uur:
Vrijdagmiddag, 14:00 uur:
Donderdagmiddag, 14:12 uur:
Vrijdagmiddag, 14:11 uur:
Ik ben begonnen met een kaartje, en ik eindig ermee. Het gebied met de gele rand is de retentiepolder It Eilân-Oost, het gebied met de blauwe rand is de polder De Burd. Bij de Burd is donderdag een dijk doorgebroken, over een lengte van 200 meter stroomde water de polder in. Bewoners van het gebied hebben vervolgens het dringende advies gekregen om de polder te verlaten.
De waterstand in Fryslân blijft tot na het weekend gevaarlijk hoog, omdat er nog steeds niet afgestroomd kan worden naar de Waddenzee. De drie retentiepolders (It Eilân-Oost, de Soestpolder bij Burgum en een zandwinpunt bij Mildam) doen intussen hun werk, aldus het waterschap. Mede door inzet van It Eilân East als retentiegebied is het waterpeil op de boezem bij Grou met 2 centimeter gezakt, en dat kan net genoeg zijn om de grootste druk van de dijken en kaden af te halen …
De actuele stand van zaken is, dat het waterpeil van de Friese boezem is gezakt naar -34 NAP. Het streefpeil is -52 NAP, dus de situatie is nog steeds spannend. Zaterdagochtend zijn 100 medewerkers van Wetterskip Fryslân en collegawaterschappen uit heel Nederland het gebied in getrokken om herstelwerk aan de kades te doen.
Vrijdag 6 januari is 700 kilometer kade geïnspecteerd op verweking. Een kade die verweekt is, is verzadigd met water en moet gesteund worden door zand aan te brengen aan de voet. Dit gebeurt met kranen. De verwachting is dat de meeste herstelwerkzaamheden vandaag worden afgerond. Wat vandaag niet klaar komt, wordt zondag aangepakt.
Medewerkers van waterschappen uit heel Nederland zijn gisteren en vandaag naar Fryslân afgereisd om Wetterskip Fryslân te helpen bij het inspecteren van de kades. De hulp komt van de waterschappen Scheldestromen, Zuiderzeeland, Rijnland, Delfland, Aa en Maas, , Rivierenland, Rijn en IJssel, Schieland en de Krimpenerwaard, Stichtse Rijnland en Waternet.
Meestal is het vaste prik om even wat foto’s te maken bij de palenrij aan de rechterkant. De aan weer en wind blootgestelde palen herbergen vaak diverse fotografische schoonheden in de vorm van ingeklemde schelpen, stukken van vissersnetten en wat dies meer zij …
Omdat mijn benen dinsdag de kracht niet hadden voor die altijd weer wat moeizame klauter- en struikelpartij, hebben we gekozen voor de rij paaltjes die links van ons aan de voet van de dijk in het water stonden …
Daar hebben we al kijkend, fotograferend en filmend een tijdlang heerlijk op de dijk gezeten …
Licht, wind en water speelden een prachtig spel met de paaltjes …
Toen de lucht na een tijdje openbrak, leek de wind te draaien. De veranderde golfslag verbrak de betovering van het lichtspel in het water, en plotseling vonden we allebei dat het plotseling een stuk frisser was geworden. Tijd om de dijk weer te beklimmen. Vanaf de top van de dijk wierpen we nog een laatste blik op de zee. Ineens bood ’t Wad weer een heel andere aanblik …
Gisteren liet ik hier een paar foto’s van de Waddenzee zien, die ik dinsdag boven op de dijk heb gemaakt. Vandaag een paar foto’s die ik even later aan de voet van de dijk heb gemaakt, vlak boven de waterlijn …
Yesterday I showed some photos of the Wadden Sea north of the Netherlands, which I made tuesday on top of the levee. Today a few pictures I took at the foot of the levee, just above the waterline …
Het water golfde zacht en olie-achtig op en neer, en de scheiding tussen water en lucht was maar nauwelijks te zien …
The water was waving softly like oil up and down, and one could hardly see the horizon …
Een paar minuten later tekende de horizon zich weer scherp en strak af tussen water en lucht …
A few minutes later the horizon was a clear and hard line again …
Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo … Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …
Nog even een paar foto’s die ik vorige week woensdag vanaf de dijk ten zuiden van Laaxum heb gemaakt van het IJsselmeer …
Last week we were on the east shore of the IJsselmeer (sometimes translated as Lake IJssel, alternative international spelling: Lake Yssel), a shallow lake of 1100 km² in the central Netherlands …
Een mooie wolkenband boven de Noord-Hollandse kust en een prachtige glinstering op het water zorgden voor een sprookjesachtige sfeer …
A great band of clouds above the west shore of the lake and a wonderful glittering on the water were truly fairylike …
Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo … Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …
We verlaten het Mirnser Klif (2) en gaan via Mirns (3) en Laaxum op weg naar Reaklif, het Rode Klif (5) …
Tijdens onze rit door het noorden van Fryslân op 25 augustus was o.a. bij de Oudebildtdijk goed te zien hoe vlak het land daar is. Het is er zo plat als een dubbeltje, waardoor je kilometers ver kunt kijken. Hier in Gaasterland is dat anders. In Gaasterland liggen echte heuvels in het verder zo vlakke Friese landschap. Het zijn natuurlijk maar heuveltjes van niks vergeleken bij de Limburgse heuvels, maar toch …
Ten zuiden van Mirns (3) houden we even halt om een paar foto’s van het heuvelachtige landschap te maken …
De kliffen liggen aan de rand van een keileemhoogte in Gaasterland. Deze hoogte is zo’n 150.000 jaar geleden ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijd. Het ijs drong vanuit het noordoosten ons land binnen en zette keileem af. In Gaasterland werd de keileem opgestuwd door het ijs, waarbij een kleine stuwwal ontstond. Daardoor bestaat het gebied uit heuvels en glooiingen met een hoogte van hooguit een meter of tien. Deze ruggen zijn over het algemeen ZW-NO georiënteerd, de richting van waaruit het landijs zich voortbewoog …
Bij Mirns gaan we in westelijke richting terug naar de IJsselmeerkust. Na ongeveer 4 kilometer rijden we over een dijk (4). De kliffen vormen een natuurlijke barrière tegen het IJsselmeer, maar tussen de kliffen in moeten dijken het water buiten houden. We houden even halt op een parkeerstrook op de dijk om nog even achterom te kijken. Er hangt nog steeds een dikke wolkenpluk boven het Mirnser Klif (2) …
Als we onze blik hier landinwaarts richten, dan zien we dat het hier een stuk vlakker is en lager ligt dan het land achter het Mirnser Klif. Een dijk is hier dan ook geen overbodige luxe. Het IJsselmeer lag er op die eerste september prachtig bij, maar het kan er ook behoorlijk spoken …
Richten we de blik weer naar het noorden, dan is duidelijk dat we de zon straks weer tegemoet gaan …
Maar voordat we verder gaan, wil ik jullie morgen vanaf dit plekje nog een paar foto’s van het schitterende IJsselmeer laten zien …
Afanja's Weblog 