Secuur plagwerk

Woensdag eindigde ik hier met de foto van een latje in de berm van de Nije Heawei aan de oostelijke kant van het Weinterper Skar. Vandaag pak ik de draad weer op bij dat stokje met het opschrift “Niet frezen” …

161024-1354x

De Nije Heawei wordt teruggeven aan de natuur. Het asfalt en een overbodig geworden waterafvoerbuis naast de weg worden verwijderd. Ook de bermen worden aangepakt. Het stuk berm ten zuiden van de weg, dat grenst aan een stuk blauwgrasland, bevat kwetsbare vegetatie zoals wonderschone brede orchissen. Daarom krijgt de berm hier een speciale behandeling, de bovenste laag wordt voorzichtig geplagd met een kraan, zodat deze toplaag na het verwijderen van het asfaltwegdek weer teruggelegd kan worden. Of het handig is om die plaggen op de eveneens kwetsbare vegetatie daar vlak achter te leggen, is maar de vraag …

“Maar,” zo zei de kraanmachinist”, “Pieter hat sein dat it sa moat, en dan bart it sa.”
En Pieter kan het denkelijk weten, want dat schijnt een van de regionale opperhoofden van Staatbosbeheer te zijn … En dus gebeurt het zo 😉

Deze slideshow vereist JavaScript.

 

Het is begonnen

Boswachter Herman had niets te veel gezegd, toen hij me vorige week vertelde dat er deze week begonnen zou worden met de herinrichting van de Nije Heawei, want maandagochtend vond ik meteen na het opstaan al een mailtje van projectmanager N381 Anne Meijer in mijn mailbox:

“Goedemorgen Jan,

Het is al weer een tijdje geleden dat we voor het laatst contact hebben gehad.
Deze week (hoogstwaarschijnlijk vandaag) wordt gestart met de herinrichtingswerkzaamheden van de Nije Heawei.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door Aannemersbedrijf Lolkema.
Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Mei freonlike groetnis,
– Anne Meijer”

161024-1324x

En dus ben ik aan het begin van de middag in de auto gestapt om verslag te doen van het begin van de werkzaamheden op dit zo geliefde plekje. De onderstaande foto’s kunnen worden vergroot door erop te klikken, linksonder de foto’s verschijnt daarbij een korte omschrijving …

De bermen die de Nije Heawei flankeren, zijn over de hele lengte gefreesd, behalve dat ene stukje van pakweg 100 meter kwetsbare berm aan de oostkant van het Weinterper Skar. Dat stuk berm is niet gefreesd. Het is de bedoeling dat de berm hier voorzichtig wordt geplagd en dat die plag later weer netjes op zijn plek wordt gelegd. Waarom …? Omdat dit van nature een uitermate kruidenrijke berm is, waar elk jaar vele tientallen orchissen en andere bloemen tot bloei komen, zoals ik hier o.a. op 3 mei 2014 hebben getoond in “Orchissen in de berm”

161024-1355x

Afscheid van de Nije Heawei

Vorige week maandag bekroop mij ineens het gevoel, dat men binnenkort best eens zou kunnen beginnen met het verwijderen van het wegdek van de Nije Heawei in het Weinterper Skar. Dat project in het kader van natuurcompensatie rond de verdubbeling van de N381 van Drachten in de richting van de Drentse grens staat al geruime tijd in de planning, maar heeft intussen een jaar vertraging opgelopen. Met die gedachte ben ik ’s middags in de auto gestapt om her en der langs de Nije Heawei nog maar weer eens wat landschapjes te kieken …

161020-1513x

Mijn voorgevoel werd in de loop van de middag helaas bevestigd, nadat boswachter Herman van Staatsbosbeheer zijn wagen bij de mijne tot stilstand had gebracht. Herman vertelde me dat er een week later – vandaag dus! – begonnen zou worden met de herinrichting van de Nije Heawei, zoals dat zo mooi heet. Het komt erop neer, dat het asfalt wegdek plaats maakt voor een zandpad. Het zandpad wordt ter hoogte van beide parkeerplaatsen aan de oost- en westkant afgesloten met slagbomen, die nota bene via electronische weg geopend kunnen worden door de aanwonenden van de Nije Heawei en medewerkers van Staatsbosbeheer …

161020-1508x

Maar ja … daar heb ik dus niks aan. Diverse prachtige plekjes langs de Nije Heawei waar ik de afgelopen 12 jaar ontelbare uurtjes in de natuur heb doorgebracht, zullen voor mij in de toekomst nog slechts bij hoge uitzondering bereikbaar zijn. Boswachter Herman heeft mij vorig jaar al eens toegezegd, dat hij me volgend voorjaar – ergens in mei of juni wanneer de natuur in It Skar op zijn mooist is – wel eens mee wil nemen op een ritje door het gebied. Het spreekt voor zich, dat ik graag gebruik maak van dat sympathieke aanbod. En wie weet, misschien kan ik ook ooit nog wel eens een stukje meerijden op het koetsje van Marcel Ritsma …  😉

161022-1411x

Bij die ene middag in het Weinterper Skar is het vorige week overigens niet gebleven, ik ben er bijna elke dag geweest om foto’s en wat video-opnamen te maken ter herinnering aan mijn favoriete plekjes. En dat is maar goed ook, want m.i.v. vandaag is de weg inderdaad afgesloten. Vanmiddag heb ik de eerste foto’s van het werk gemaakt, daarover later meer …

161020-1425x
Voor vandaag sluit ik af met een foto van de afsluitboom voor het noordelijke pad waar ik de afgelopen jaren zo vaak heb gezeten. Van Staatsbosbeheer en de Provinsje Fryslân heb ik vorige jaar februari de toezegging gekregen dat hier ergens een bankje geplaatst zal worden, zodat ik uiteindelijk toch ook een heel klein beetje gecompenseerd word voor het verlies van mijn favoriete weggetje …

161020-1533x

Een noodkreet uit het rietland

Nadat ik hier begin april al een paar artikelen had geschreven over de problemen waarmee de rietsnijders in de Prikkepolder werden geconfronteerd als gevolg van de gewijzigde waterhuishouding in het gebied (“Help, de rietsnijder verzuipt” en “Daarom verzuipt de rietsnijder“), bereikte me vorige week opnieuw een noodkreet van de rietsnijders: het riet lijkt te roesten en vroegtijdig af te sterven. Tot dusver was duidelijk dat de waterstand in het rietland van Klaas omhoog ging als gevolg van kweldruk door de aanleg van nieuwe natuur annex waterberging in het naastgelegen gebied Wetering West. Nu lijkt er meer aan de hand te zijn …

Omdat wat frisse lucht en beweging zo tegen het eind van de Olympische Spelen geen kwaad kon, besloot ik mijn blogvakantie even te onderbreken om samen met mijn fotomaatje Jetske en haar zwager rietsnijder Klaas de situatie even in ogenschouw te nemen …

160819-1401x

In de Prikkepolder aangekomen, liet Klaas zien wat er aan de hand is. Op de bovenstaande foto is goed te zien, dat het riet alleen langs de water hogere randen van de rietpercelen tot volle wasdom komt. Daar is het riet manshoog en getooid met mooie volle pluimen. Op de onderstaande foto is goed te zien, dat het riet verderop in het perceel nauwelijks tot borsthoogte reikt en van pluimen is nauwelijks sprake …

160819-1405x

Klaas trok hier en daar een stengel uit de grond om uit te kunnen leggen wat er gebeurt. Blad en stengels hebben vroegtijdig hun volle groene kleur verloren, ze kleuren geel en bruin en de bladeren krullen op een ongebruikelijke manier op …

160819-1407x

En zo ziet het blad er van dichtbij uit. Zo mag het riet er in november of december misschien uitzien tegen de tijd dat de rietoogst begint, maar in augustus is dat normaal gesproken zeker niet aan de orde …

160819-1439x

Veel stengels hebben zelfs hun blad al helemaal verloren. Geen wonder dat het riet maar amper tot borsthoogte reikt, de groei is er volledig uit en het riet lijkt af te sterven. In de ruim 30 jaar dat Klaas hier als rietsnijder actief is, heeft hij dit nog niet eerder meegemaakt …

160819-1443x

Alleen aan de hoger gelegen randen van de rietpercelen van Klaas groeien nog mooie groene rietstengels, die fris en vol in het blad zitten. Zo hoort gezond riet eruit te zien …

160819-1451x

Om het verschil met gezond riet nog wat beter te kunnen zien, zijn we na de inspectie van Klaas zijn percelen in de Prikkepolder nog even naar een stuk rietland bij het wat verderop gelegen Kalenberg gereden …

160819-1505x

Daar dragen alle rietstengels mooie volle pluimen die zachtjes wiegen in de zuidelijke wind, en het riet is er meer dan twee meter hoog. Zo had het riet in de Prikkepolder er momenteel ook bij moeten staan …

160819-1506x

Omdat met het afsterven van het riet zijn broodwinning wordt bedreigd, heeft Klaas de Wageningen Universiteit in de arm genomen om de oorzaak te achterhalen. Onderzoek van het water heeft intussen geleerd dat het ijzergehalte in het water ruim zes maal hoger is dan in de tuinbouw maximaal schijnt te zijn toegestaan. Het heeft er alle schijn van dat door de aanleg van de waterberging in Wetering West water uit een dieper liggende ijzerhoudende bodemlaag in beweging heeft gebracht, dat nu in de Prikkepolder omhoog komt. Gisteren hebben medewerkers van de Universiteit Wageningen in de Prikkepolder monsters van het riet uit het land gehaald voor onderzoek.

Ik blijf de zaak volgen. Maar met het oog op de warmte die momenteel over ons land rolt, trek ik mij op zoek naar verkoeling voorlopig in alle rust weer even terug in mijn hangmat …   🙂

– wordt vervolgd –

Daarom verzuipt de rietsnijder!

Het wordt tijd om de mist, die hier de laatste dagen in figuurlijke zin is ontstaan rond het verzuipen van de rietsnijders, te laten optrekken. Om te beginnen pak ik er nog eens een foto bij uit de serie die ik op 12 februari in de mist heb gemaakt op de plaats waar in 2012 en 2013 kraanmachines en vrachtwagens ronkten …

160212-1104x

De volgende foto’s heb ik vorige week vrijdag ongeveer op dezelfde plek gemaakt. Van het boerenland bij Wetering West is niets meer overgebleven, het gebied is veranderd in de grootste waterberging van de provincie Overijssel. Samen met het aangrenzende Wetering Oost is het één van de grootste gestuurde waterbergingsgebieden in Nederland geworden …

160401-1352x

Er zijn waterbergingsgebieden die normaal gesproken droog staan, en die pas als waterberging worden gebruikt op het moment dat extreem veel heeft geregend. Dat is in Fryslân o.a. het geval met de retentiepolder It Eilân. Daarnaast zijn er waterbergingsgebieden waar altijd water blijft staan, en waar extra water wordt toegelaten bij extreem hoog water. In de nieuwe waterberging bij Wetering West staat altijd water, en dat water komt buiten de waterberging weer omhoog in het aangrenzende rietland…

160401-1355x

Jetske schreef op haar weblog het volgende over de veranderingen rond Wetering: “In het voortraject rezen er vragen over wat dit plan voor gevolgen zou hebben voor de omliggende landerijen. Op een vergadering werd deze vraag gesteld door de eigenaar van een aangrenzend perceel. Het was ook meteen de laatste keer dat betrokkenen aanwezig mochten zijn. De vraag betrof de kweldruk. Kwel ontstaat door een ondergrondse waterstroom van een hoger gelegen gebied naar een lager gelegen gebied. Hoe meer doorlatend de grond is hoe meer water er doorheen stroomt. Omdat we in dit gebied te maken hebben met veengrond sijpelt het water gemakkelijk van dit watergebied naar de omliggende rietlanden van Staatsbosbeheer. In het voortraject heeft Waterschap Reest en Wieden, Staatsbosbeheer gewaarschuwd voor het ontstaan van kweldruk. “Staatsbosbeheer vond dit geen probleem”, aldus het Waterschap …”

160401-1356x

Al met al kom ik tot de conclusies dat er bij een aantal logge overheidsinstanties achter de tekentafel weer prachtige plannen zijn bedacht, die ondanks bedenkingen en bezwaren van belanghebbenden weer ‘rücksichtslos’ zijn uitgevoerd. De boeren zullen vast goed zijn uitgekocht, maar met de rietsnijders die in de aangrenzende rietlanden hun brood moeten verdienen, is geen rekening gehouden. Het idee dat de hardwerkende rietsnijders hun zware werk in die voor de toerist zo idyllische omgeving puur uit hobby en liefhebberij doen, berust op een groot misverstand. De rietsnijders die ik ken, zijn voor 75-85% van hun inkomen afhankelijk van de rietteelt …

160113-1352xx

De logjes van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt, dat donkere wolken zich beginnen samen te pakken boven de rietsnijders. Er zullen waarschijnlijk nog heel wat vergaderingen en mogelijk zelfs juridische procedures nodig zijn om het tij te keren. Terwijl het toch niet zo moeilijk is, lijkt me …

Over het algemeen ben ik geen tegenstander van maatregelen om extra water te kunnen bergen, en ik sta ook niet bekend als een tegenstander van natuurontwikkelingsprojecten. Integendeel! Maar wanneer je als gevolg van dergelijke projecten mensen het brood uit de mond dreigt te stoten, dan tref je daar een nette regeling mee. Of je kiest ervoor om in dit geval de waterberging zo in te richten, dat je hem alleen hoeft te gebruiken op het moment dat het echt nodig, zodat de rietsnijder op een normale manier zijn werk kan blijven doen. Hoe dan ook, ploeterend als op de foto’s in mijn voorgaande logjes en als op de onderstaande foto’s, die ik voor de gelegenheid even van Jetske heb geleend (dank daarvoor!), kan de rietsnijder zijn werk niet blijven doen. Op dit moment heeft het er helaas alle schijn van dat men de kleine man hier laat verzuipen …

160405-0001x

Help, de rietsnijder verzuipt! (2)

Kijk de rietsnijder eens lopen achter zijn rietmaaier, de gang zit er lekker in. In vlot tempo glijdt het door de machine gemaaide riet aan de achterzijde van het apparaat tot bosjes bijeen gebonden in een lange rij op de grond …

160401-1312x

De bovenstaande foto is gemaakt op het hoogste randje van dit rietperceel. Verderop ligt het land wat lager, daar is het nat, heel nat … Van meters maken is daar geen sprake voor de rietsnijder, hij worstelt zich met zijn machine door de natte veenbodem …

160401-1315x

Langzaam zakt de rietsnijder verder weg in de kragge. Het water omspoelt zijn lieslaarzen tot steeds groter hoogte en het kost meer en meer moeite om nog enigszins vooruit te komen …

160401-1325x

Ineens is de gang er helemaal uit. Niet alleen de rietsnijder zakt weg in de kragge, ook de rietmaaier wordt tot de assen vastgezogen. Met man en macht wordt het apparaat weer losgetrokken …

160401-1321x

Als de machine weer enigszins gangbaar is gemaakt, moet de rietsnijder zelf nog los zien te komen, want de beste man is met al dat geworstel intussen zelf tot over zijn knieën in de moerassige grond weggezakt …

160401-1323x

Zodra hij weer vrij man is, gaat Klaas weer manmoedig op pad met zijn machine. De rietsnijder, hij ploeterde voort … Hij heeft geen keuze, want dit is zijn broodwinning ….

160401-1329x

Als het natte perceel uiteindelijk dan toch helemaal gemaaid is, moet ook het laatste strookje riet nog even worden gemaaid, want Klaas is pas tevreden als alle riet behorend bij een perceel in het voorjaar kaal geschoren is …

160401-1336x
Op het schuine kant van de kade moet de rietmaaier met twee man in bedwang worden gehouden. Klaas loopt erachter en zoon Bert houdt de machine aan de voorzijde met een touw in bedwang …

160401-1337x

En dan is het tijd voor werkoverleg, hoe en waar gaan we verder … Want één ding is duidelijk: er moet nog veel werk worden verzet, want op een paar grote percelen staat zoveel water, dat het maar de vraag is of ze voor de deadline van 15 april droog genoeg gemaakt kunnen worden om er te kunnen maaien …

160401-1304x

Nadat ik de rietsnijders weer alleen had gelaten met hun zware werk, heb ik op weg naar huis nog even een paar foto’s gemaakt van de oorzaak van de wateroverlast in het rietland. Die foto’s laat ik morgen zien.

Help, de rietsnijder verzuipt! (1)

Meestal kom ik er samen met mijn fotomaatje Jetske, maar gisteren ben ik voor de verandering weer eens alleen naar het rietland in de buurt van het dorpje Nederland in de Kop van Overijssel gereden …

160401-1258x

Zoals ik verwacht had, waren de rietsnijders druk aan het werk om de oogst op tijd binnen te halen. Het is dit jaar extra hard werken, want het rietland van Jetskes’ zwager Klaas en zijn partner is nat, heel nat …

160401-1259x

Op de bovenstaande foto’s valt het allemaal nog wel mee, maar verderop is het echt triest gesteld, al zou je dat als leek op het eerste gezicht ook nog niet meteen zeggen …

160401-1235x

Dichterbij gekomen, zien we rietsnijder Klaas-Jan in het water staan, ook zijn gezicht staat niet echt vrolijk. Met zijn gelaarsde voet houdt hij de mond van een dikke slang onder water …

160401-1237x

De mannen zijn al dagenlang met gehuurde pompen in de weer om het overtollige water in het rietland af te voeren. De wateroverlast brengt dit jaar veel extra kosten met zich mee in de vorm van tijd, geld en ergernis, want dat pompen verloopt maar moeizaam …

160401-1238x

Om te voorkomen dat er afval wordt opgezogen dat de pomp zou kunnen vernielen, ligt de mond van de slang in een grote metalen mand in het water. Daarmee zijn we er echter nog niet …

160401-1240x

Op de mond van de slang is een filter gemonteerd om afval buiten te houden. Dat filter is echter dusdanig fijn, dat het om de haverklap vol slibt, waardoor er na een tijdje zelfs geen water meer kan worden opgezogen. Dat filter moet daarom regelmatig handmatig schoongemaakt worden door de rietsnijders …

160401-1247x

Zodra het filter weer vrij van vuil is, kunnen de rietsnijders de pomp weer even zonder toezicht zijn werk laten doen. Zelf hebben de rietsnijders dan weer even tijd om hun eigenlijke werk te doen: riet snijden …

160401-1242x

Om er weer even in te komen en wat warm te lopen achter de rietmaaier, begint Klaas vervolgens aan de hoogste en dus droogste kant van het perceel. Dat gaat gesmeerd, maar lang zou dat niet duren …

160401-1314xHoe nat het momenteel echt is in sommige delen van het rietland en wat dat betekent voor het werk van de rietsnijders, laat ik hier morgen zien in deel 2 van “Help, de rietsnijder verzuipt!” Ik verklap alvast, dat Klaas dit jaar niet voor niets lieslaarzen draagt …

Tot slot nog even dit: deze wateroverlast in het rietland van Klaas en zijn partner is nieuw en onlangs door mensenhand veroorzaakt. Voor de geïnteresseerden heeft Jetske in haar logje “Donkere wolken” een duidelijk beeld geschetst van de problematiek.