Met man en macht

Sinds ik regelmatig eens te gast ben in het rietland in de Prikkepolder bij Nederland, heb ik de rietsnijders hun werk vrijwel altijd van begin tot eind met twee of drie man zien doen. Dat zat er dit jaar met de extreem hoge waterstand in het rietland niet in …

160402-1520x

Om toch zoveel mogelijk riet van het land te kunnen halen, liet Klaas vorige week zaterdag een schare hulptroepen aanrukken. Met man en macht werd er de hele dag keihard gewerkt …

160402-1514x

Zelf was ik die dag uitgeblust na een middagje in het riet op de vrijdag ervoor. Omdat mijn fotomaatje Jetske andere bezigheden had, nam Anna – zuster van Jetske en tevens echtgenote van rietsnijder Klaas – die dag de fotocamera ter hand. Anna stuurde mij afgelopen week deze foto’s met de vraag of ik er nog iets mee kon of wilde. Natuurlijk kan en wil ik daar iets mee, al was het maar om nogmaals mijn bewondering voor deze noeste werkers te uiten …

Bedankt Anna! Ik heb er ditmaal een 15-delige diashow van gemaakt …

Deze slideshow vereist JavaScript.


Ik heb begrepen, dat Klaas aan het eind van de dag niet ontevreden was, maar dat er op de natste delen van het land nog ongeveer een hectare riet is blijven staan. Daar zal afgelopen week ongetwijfeld weer hier en daar een hoekje vanaf zijn gesnoept, maar het gaat allemaal niet zonder slag of stoot dit jaar …

Daarom verzuipt de rietsnijder!

Het wordt tijd om de mist, die hier de laatste dagen in figuurlijke zin is ontstaan rond het verzuipen van de rietsnijders, te laten optrekken. Om te beginnen pak ik er nog eens een foto bij uit de serie die ik op 12 februari in de mist heb gemaakt op de plaats waar in 2012 en 2013 kraanmachines en vrachtwagens ronkten …

160212-1104x

De volgende foto’s heb ik vorige week vrijdag ongeveer op dezelfde plek gemaakt. Van het boerenland bij Wetering West is niets meer overgebleven, het gebied is veranderd in de grootste waterberging van de provincie Overijssel. Samen met het aangrenzende Wetering Oost is het één van de grootste gestuurde waterbergingsgebieden in Nederland geworden …

160401-1352x

Er zijn waterbergingsgebieden die normaal gesproken droog staan, en die pas als waterberging worden gebruikt op het moment dat extreem veel heeft geregend. Dat is in Fryslân o.a. het geval met de retentiepolder It Eilân. Daarnaast zijn er waterbergingsgebieden waar altijd water blijft staan, en waar extra water wordt toegelaten bij extreem hoog water. In de nieuwe waterberging bij Wetering West staat altijd water, en dat water komt buiten de waterberging weer omhoog in het aangrenzende rietland…

160401-1355x

Jetske schreef op haar weblog het volgende over de veranderingen rond Wetering: “In het voortraject rezen er vragen over wat dit plan voor gevolgen zou hebben voor de omliggende landerijen. Op een vergadering werd deze vraag gesteld door de eigenaar van een aangrenzend perceel. Het was ook meteen de laatste keer dat betrokkenen aanwezig mochten zijn. De vraag betrof de kweldruk. Kwel ontstaat door een ondergrondse waterstroom van een hoger gelegen gebied naar een lager gelegen gebied. Hoe meer doorlatend de grond is hoe meer water er doorheen stroomt. Omdat we in dit gebied te maken hebben met veengrond sijpelt het water gemakkelijk van dit watergebied naar de omliggende rietlanden van Staatsbosbeheer. In het voortraject heeft Waterschap Reest en Wieden, Staatsbosbeheer gewaarschuwd voor het ontstaan van kweldruk. “Staatsbosbeheer vond dit geen probleem”, aldus het Waterschap …”

160401-1356x

Al met al kom ik tot de conclusies dat er bij een aantal logge overheidsinstanties achter de tekentafel weer prachtige plannen zijn bedacht, die ondanks bedenkingen en bezwaren van belanghebbenden weer ‘rücksichtslos’ zijn uitgevoerd. De boeren zullen vast goed zijn uitgekocht, maar met de rietsnijders die in de aangrenzende rietlanden hun brood moeten verdienen, is geen rekening gehouden. Het idee dat de hardwerkende rietsnijders hun zware werk in die voor de toerist zo idyllische omgeving puur uit hobby en liefhebberij doen, berust op een groot misverstand. De rietsnijders die ik ken, zijn voor 75-85% van hun inkomen afhankelijk van de rietteelt …

160113-1352xx

De logjes van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt, dat donkere wolken zich beginnen samen te pakken boven de rietsnijders. Er zullen waarschijnlijk nog heel wat vergaderingen en mogelijk zelfs juridische procedures nodig zijn om het tij te keren. Terwijl het toch niet zo moeilijk is, lijkt me …

Over het algemeen ben ik geen tegenstander van maatregelen om extra water te kunnen bergen, en ik sta ook niet bekend als een tegenstander van natuurontwikkelingsprojecten. Integendeel! Maar wanneer je als gevolg van dergelijke projecten mensen het brood uit de mond dreigt te stoten, dan tref je daar een nette regeling mee. Of je kiest ervoor om in dit geval de waterberging zo in te richten, dat je hem alleen hoeft te gebruiken op het moment dat het echt nodig, zodat de rietsnijder op een normale manier zijn werk kan blijven doen. Hoe dan ook, ploeterend als op de foto’s in mijn voorgaande logjes en als op de onderstaande foto’s, die ik voor de gelegenheid even van Jetske heb geleend (dank daarvoor!), kan de rietsnijder zijn werk niet blijven doen. Op dit moment heeft het er helaas alle schijn van dat men de kleine man hier laat verzuipen …

160405-0001x

Help, de rietsnijder verzuipt! (2)

Kijk de rietsnijder eens lopen achter zijn rietmaaier, de gang zit er lekker in. In vlot tempo glijdt het door de machine gemaaide riet aan de achterzijde van het apparaat tot bosjes bijeen gebonden in een lange rij op de grond …

160401-1312x

De bovenstaande foto is gemaakt op het hoogste randje van dit rietperceel. Verderop ligt het land wat lager, daar is het nat, heel nat … Van meters maken is daar geen sprake voor de rietsnijder, hij worstelt zich met zijn machine door de natte veenbodem …

160401-1315x

Langzaam zakt de rietsnijder verder weg in de kragge. Het water omspoelt zijn lieslaarzen tot steeds groter hoogte en het kost meer en meer moeite om nog enigszins vooruit te komen …

160401-1325x

Ineens is de gang er helemaal uit. Niet alleen de rietsnijder zakt weg in de kragge, ook de rietmaaier wordt tot de assen vastgezogen. Met man en macht wordt het apparaat weer losgetrokken …

160401-1321x

Als de machine weer enigszins gangbaar is gemaakt, moet de rietsnijder zelf nog los zien te komen, want de beste man is met al dat geworstel intussen zelf tot over zijn knieën in de moerassige grond weggezakt …

160401-1323x

Zodra hij weer vrij man is, gaat Klaas weer manmoedig op pad met zijn machine. De rietsnijder, hij ploeterde voort … Hij heeft geen keuze, want dit is zijn broodwinning ….

160401-1329x

Als het natte perceel uiteindelijk dan toch helemaal gemaaid is, moet ook het laatste strookje riet nog even worden gemaaid, want Klaas is pas tevreden als alle riet behorend bij een perceel in het voorjaar kaal geschoren is …

160401-1336x
Op het schuine kant van de kade moet de rietmaaier met twee man in bedwang worden gehouden. Klaas loopt erachter en zoon Bert houdt de machine aan de voorzijde met een touw in bedwang …

160401-1337x

En dan is het tijd voor werkoverleg, hoe en waar gaan we verder … Want één ding is duidelijk: er moet nog veel werk worden verzet, want op een paar grote percelen staat zoveel water, dat het maar de vraag is of ze voor de deadline van 15 april droog genoeg gemaakt kunnen worden om er te kunnen maaien …

160401-1304x

Nadat ik de rietsnijders weer alleen had gelaten met hun zware werk, heb ik op weg naar huis nog even een paar foto’s gemaakt van de oorzaak van de wateroverlast in het rietland. Die foto’s laat ik morgen zien.

Help, de rietsnijder verzuipt! (1)

Meestal kom ik er samen met mijn fotomaatje Jetske, maar gisteren ben ik voor de verandering weer eens alleen naar het rietland in de buurt van het dorpje Nederland in de Kop van Overijssel gereden …

160401-1258x

Zoals ik verwacht had, waren de rietsnijders druk aan het werk om de oogst op tijd binnen te halen. Het is dit jaar extra hard werken, want het rietland van Jetskes’ zwager Klaas en zijn partner is nat, heel nat …

160401-1259x

Op de bovenstaande foto’s valt het allemaal nog wel mee, maar verderop is het echt triest gesteld, al zou je dat als leek op het eerste gezicht ook nog niet meteen zeggen …

160401-1235x

Dichterbij gekomen, zien we rietsnijder Klaas-Jan in het water staan, ook zijn gezicht staat niet echt vrolijk. Met zijn gelaarsde voet houdt hij de mond van een dikke slang onder water …

160401-1237x

De mannen zijn al dagenlang met gehuurde pompen in de weer om het overtollige water in het rietland af te voeren. De wateroverlast brengt dit jaar veel extra kosten met zich mee in de vorm van tijd, geld en ergernis, want dat pompen verloopt maar moeizaam …

160401-1238x

Om te voorkomen dat er afval wordt opgezogen dat de pomp zou kunnen vernielen, ligt de mond van de slang in een grote metalen mand in het water. Daarmee zijn we er echter nog niet …

160401-1240x

Op de mond van de slang is een filter gemonteerd om afval buiten te houden. Dat filter is echter dusdanig fijn, dat het om de haverklap vol slibt, waardoor er na een tijdje zelfs geen water meer kan worden opgezogen. Dat filter moet daarom regelmatig handmatig schoongemaakt worden door de rietsnijders …

160401-1247x

Zodra het filter weer vrij van vuil is, kunnen de rietsnijders de pomp weer even zonder toezicht zijn werk laten doen. Zelf hebben de rietsnijders dan weer even tijd om hun eigenlijke werk te doen: riet snijden …

160401-1242x

Om er weer even in te komen en wat warm te lopen achter de rietmaaier, begint Klaas vervolgens aan de hoogste en dus droogste kant van het perceel. Dat gaat gesmeerd, maar lang zou dat niet duren …

160401-1314xHoe nat het momenteel echt is in sommige delen van het rietland en wat dat betekent voor het werk van de rietsnijders, laat ik hier morgen zien in deel 2 van “Help, de rietsnijder verzuipt!” Ik verklap alvast, dat Klaas dit jaar niet voor niets lieslaarzen draagt …

Tot slot nog even dit: deze wateroverlast in het rietland van Klaas en zijn partner is nieuw en onlangs door mensenhand veroorzaakt. Voor de geïnteresseerden heeft Jetske in haar logje “Donkere wolken” een duidelijk beeld geschetst van de problematiek.

Oom Hielke en de ljippen

De kievit (ljip in het Fries) is terug in het land. Maandag is het eerste kievitsei van Fryslân gevonden. De eieren mogen dit jaar wel worden gezocht, maar ze mogen niet worden meegenomen. Zelf ben ik niet echt opgevoed met de traditie van het kievitseieren zoeken, maar drie oudere broers van mijn moeder leefden er in hun jongere jaren in het voorjaar helemaal voor. Zodra de eerste kieviten werden gesignaleerd, waren die mannen zo ongeveer dag en nacht in het veld te vinden, en steevast kwamen ze dan thuis met een pet vol eieren …

150610-1345x

Toen ik een mannetje van een jaar of twaalf was, ben ik eens een dag met twee van mijn ooms mee geweest om eieren te zoeken. Ik kan me herinneren dat de auto op een bepaald moment ergens in de berm werd gezet, waarna de gebeurtenissen in en boven een weiland zorgvuldig in ogenschouw werden genomen. Na verloop van tijd zei oom Hielke tegen mij: “Rin marris 50 flinke stappen dy kant op. en dêrnei sa’n 15 stappen nei rjochts …” (“Loop maar eens 50 flinke stappen die kant op, en daarna ongeveer 15 stappen naar rechts.”) Volgzaam en hoopvol liep ik op mijn laarzen in de aangeduide richting door het weiland. Zou ik dan eindelijk mijn eerste kievitsei vinden …?
Maar nee, zelfs met die hulp wist ik geen kievitsei te vinden. Toen mijn ooms zich even later bij me voegden, wees oom Hielke me er fijntjes op, dat ik bijna op het nestje stond … Ik had de beide eitjes verdorie wel kapot kunnen trappen. Sindsdien heb ik me niet meer aan het zoeken van kievitseieren gewaagd …

150610-1347x

Vandaag brengen we oom Hielke, mijn moeder’s laatst levende broer naar zijn laatste rustplaats. Voor mij zal hij – samen met oom Jan en oom Siebe – voortleven als een groot eierzoeker en natuurliefhebber. Dag oom Hielke …

Houtzagerij in It Skar

Het was een mooie zonnige zaterdagmiddag, een goed moment om weer eens een lekker rustige fotokuier in het Weinterper Skar te maken. Dat dacht ik tenminste, toen ik aan de nog steeds in gebruik zijnde Nije Heawei uit de auto stapte …

160312-1323x

Terwijl ik op weg ging naar de dobbe, werd de rust al snel verstoord door het geronk van een kettingzaag. Korte tijd later kreeg ik de bron daarvan in zicht, bij de bochten in het pad waren twee mannen bezig met het zagen en inladen van hout …

160312-1324x

Bij de mannen aangekomen, begon ik met een kwinkslag en een knipoog een gesprekje: “Moet dat hier nou zo …? Ik kom hier voor mijn wekelijkse zaterdagsrust, jongens …”   😉
De reactie dat ik waarschijnlijk in de war was met de zondagsrust, pareerde ik door te zeggen dat er in de natuur op zondag al helemaal geen sprake is van rust, dan kun je op veel plaatsen alleen maar in een meer of minder luidruchtige file wandelen …

160312-1328x

Daarna nam het gesprek een serieuzere wending. De mannen hadden het druk, want het was de laatste dag waarop ze met het oog op de broedtijd nog mochten zagen in het bos. Ik begreep de stille hint. Vriendelijk groetend en de mannen succes wensend, besloot ik mijn weg naar de dobbe te vervolgen …

160312-1327x

Een A2-rit over de A7*

Ditmaal was de MS niet de oorzaak van mijn gedwongen time out, maar diezelfde MS zorgde wel voor een verlenging ervan.

In de nacht van maandag 29 februari op dinsdag 1 maart werd ik om 6 uur ’s ochtends wakker met een loopneus. Dat dacht ik tenminste … Toen ik een lamp had aan gedaan, bleek dat toch net even wat anders te zijn. Ik had een bloedneus, en een flinke ook, want het bloed bleef maar stromen. Aafje, die ruw wakker geworden, snel behulpzaam was toegeschoten, besloot na enige tijd om de dokterswacht maar te bellen. Met telefonische ondersteuning van de dokterswacht lukte het uiteindelijk om de bloeding te stelpen.

Tot mijn grote schrik begon mijn neus vorige week vrijdag ’s middags rond 15:00 uur opnieuw te bloeden. Nadat ik enige tijd vruchteloos had geprobeerd om de bloeding weer te stelpen, heb ik met de nodige moeite Aafje maar geappt op haar werk. Aafje heeft vanaf haar werk de huisarts gebeld. Een kwartiertje later was ze thuis, mooi op tijd om de deur te openen voor de huisarts. De (vervangende) huisarts kreeg het, ondanks de forse tampon die hij in mijn neus had gedrukt, ook niet klaar om de bloeding tot staan te brengen, daarom besloot hij uiteindelijk maar om een ambulance te bellen, zodat een KNO-arts er naar kon kijken.

Omdat intussen de weekenddiensten waren ingegaan, moest ik naar de voor half Fryslân dienstdoende kno-arts, die op dat moment in Heerenveen zetelde. En zo vertrok ik rond 17:00 uur met een A2-rit* in de ambulance naar ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen. Toen we de A7 op draaiden, vroeg ik aan de broeder of we zekerheidshalve niet beter met toeters en bellen konden rijden. “Ach, dat is nou jammer, die zijn stuk,” luidde het met een vette knipoog gegeven antwoord … 😉

160307-1417x
Op zich was het best aardig om na ruim 57 jaar weer eens een ritje in een ambulance te maken naar de Tjongerschans in Heerenveen. Eerlijk is eerlijk, ik kan me er niet zo gek veel meer van herinneren, maar het verhaal gaat dat ik op 20 augustus 1958 onderweg van Echten naar Heerenveen in een ambulance ben geboren … 🙂

In het ziekenhuis was het ook best gezellig. Bij de spoedeisende hulp werd ik opgevangen door de sympathieke verpleegkundige Pytsje, die me gezelschap hield totdat de KNO-arts verscheen. Dat bleek gelukkig ook een erg gezellige en humoristische man te zijn. En wat minstens zo belangrijk is: hij maakte ook een kundige en deskundige indruk.

Terwijl ik de twijfelachtige eer had om als eerste op tamelijk bloederige wijze in de gloednieuwe behandelkamer te worden behandeld, verschenen achtereenvolgens ook Aafje en Jetske op de plek des onheils. Aafje had ik uiteraard wel verwacht, maar Jetske toch zeker niet. Maar helemaal gek was het toch ook weer niet, Jetske werkt tenslotte al jarenlang in de Tjongerschans, en er ontgaat haar maar weinig … Op dat moment wist ik één ding wel zeker: mij kon niets meer overkomen …

150106-1245x

Tja, en daarna heb ik kleine 72 uur met drie tampons in mijn rechter neushelft rondgelopen. Toen het de huisarts maandagmiddag was gelukt om de grootste tampon eindelijk uit mijn neus te verwijderen, dacht ik het ergste wel te hebben gehad, maar dat viel nog lelijk tegen. Er bleven nog twee tampons achter die vanzelf zouden moeten oplossen. Dat duurde vervolgens nog een paar dagen, waardoor ik nog enkele dagen met pijnlijke bijholten en een kop vol snot en gestolde bloedresten rond liep.

Intussen begin ik weer aardig de oude te worden, maar het valt niet mee om weer op gang te komen. Vroeger stond er dan na enkele dagen vaak wel een vriendje voor de deur: “Het is mooi weer, kom je buiten spelen …?” In later jaren belde er nog wel eens een vriend of een (oud-)collega om me weer over de drempel te trekken. De laatste jaren ben ik daarvoor meer en meer op mezelf aangewezen en dat maakt het met een steeds meer weigerend lijf niet altijd even gemakkelijk.

Maar niet getreurd, ik ben er weer en de komende dagen probeer ik de dagelijkse draad des levens rustig weer op te pakken. Mijn blogrondjes zullen nog even moeten wachten, want ik moet eerst maar weer eens wat zonlicht en frisse lucht opdoen.

——

* Een A2-rit houdt in dat er geen sprake is van direct levensgevaar, maar waarbij er wel sprake kan zijn van (ernstige) gezondheidsschade. De ambulance moet daarom wel zo snel mogelijk ter plaatse zijn. Er kan soms gebruik gemaakt worden van optische- en geluidssignalen. Bij een spoedgeval zonder direct levensgevaar is er binnen dertig minuten een ambulance aanwezig.