Tagarchief: kemphaan

De kemphaan komt tevoorschijn

Geplaatst op door

Dinsdag liet ik hier een foto zien van een vogel die nauwelijks zichtbaar aan de waterkant tussen de pitrussen verborgen zat. Met iedere beweging liet hij wat meer van zichzelf zien …

Mijn vogelkennis is niet echt heel groot, maar ik vermoed dat het hier gaat om een mannelijk exemplaar van de kemphaan, die als ‘Ernstig bedreigd’ op de Rode Lijst voor Vogels staat. In de jaren 50 van de vorige eeuw was de kemphaan in ons land nog een algemeen voorkomende broedvogel. Met het oprukken van de intensieve landbouw was het de eerste weidevogel die uit het veld moest ruimen. Van de grote aantallen kemphanen die tot aan de jaren vijftig in West-Europa baltsten en broedden is nu minder dan 10% over …

kemphaan – 2
kemphaan – 3
kemphaan – 4

Net als vorig jaar zit er in de Mieden onder de rook van Gerkesklooster momenteel een vrij grote groep kemphanen. Volgens mij zijn dit allemaal doortrekkers, die hier een tijdlang pauzeren en foerageren. Een dezer dagen zal ik ook nog een paar foto’s van het vrouwtje laten zien …

Met Jetske naar de grutto’s

Geplaatst op door

Het is weer woensdag en dat betekent, dat ik de dag toch weer begin met de stand van zaken in coronatijd. De social distancing maatregelen lijken hun vruchten af te werpen. Voor zover ik heb gezien en uit de media heb vernomen, is het hier Fryslân de afgelopen weken op straat, in plantsoenen en in de natuur erg rustig geweest. Als gevolg van de maatregelen lijkt er heel voorzichtig een zekere stabilisering in zicht te komen van het aantal mensen dat met corona op de IC moet worden opgenomen. Ook m.b.t. de beschermingsmiddelen schijnt het er nu ook beter voor te staan. In de Friese ziekenhuizen lijkt alles langzaam maar zeker in de juiste plooien te zijn gevallen …

Dat merkt ook mijn fotomaatje in ziekenhuis Tjongerschans. Het was dan ook een prettige verrassing, toen ze me vorige week voor het eerst sinds het ingaan van de intelligente lockdown uitnodigde om maar weer eens samen op pad te gaan. Jetske wilde namelijk graag de grutto fotograferen, en ik mocht haar daarbij naar de juiste locatie gidsen. Maar dan wel met inachtneming van de coronamaatregelen natuurlijk. ‘Samen apart’ noemde Jetske het. Ieder in de eigen auto reden we naar de Mieden onder de rook van de zuivelfabriek in Gerkesklooster-Stroobos …

Op de bovenstaande foto’s zie rechts in de verte onze auto’s. Daar klapten we recht voor het plas-drasgebied onze stoelen uit op zeker 3 meter afstand van elkaar. Omdat ik de laatste weken altijd alleen op pad ben eigenlijk niemand tegenkom, moet ik daar nog steeds aan wennen, maar Jetske is daarin terecht heel stringent en consequent. Ik hoefde maar op te staan om een dropje presenteren, dan nam ze de benen om 50 meter verderop in de berm te gaan zitten …  😉

Jetske op 3 m afstand
Jetske op 50 m afstand

In de inleiding bij het filmpje schreef ik eergisteren al, dat het een feest was om al die (weide)vogels daar te zien en te horen. Maar nog mooier vond ik het eerlijk gezegd om daar weer met mijn fotomaatje te zitten. Het is in de loop van de afgelopen 13 jaar zo vertrouwd geworden om een paar maal per maand samen op pad te zijn, dat ik het de afgelopen weken echt als een gemis heb ervaren …

grutto’s, kemphanen, scholeksters en meer
zwanen in plas-dras

Terwijl we als vanouds samen zaten te fotograferen, was het ook goed om tussen de bedrijven door weer echt wat bij te praten. Jetske heeft gisteren een aantal fraaie close-ups en een prachtig filmpje van de zo gewenste grutto op haar weblog gezet: ‘Grutto’s in De Mieden’ …

Tusken de greidefûgels – Tussen de weidevogels

Geplaatst op door

In twatalich stikje hjoed … – Een tweetalig stukje vandaag …

It is kâld hjoed. Mar ja, we wiene de lêste tiid ek ferwend fansels. Benammen ferline wike fûn ik it regelmjittich echt noflik waar. Moai waar om yn coronatiid marris in pear oeren yn alle rêst yn’e greiden te sitten. It simmerstuoltsje en wat kofje en bôle mei, wa docht jo wat? En witte jimme wat it moaiste wie …? Ik hoechde der no ris in kear net hielendal allinne op út.

Sûnt it begjin van de coronacrisis is it stil yn ús lân. Dy stilte fielt foar my op guon plakken suver wat beklemmend oan. Mar op it júste plak, tusken greiden mei wat plasdras, klinkt de rop fan de greidefûgels yn dy stilte no sa’t ik se yn myn jongste jierren eltse maityd om hûs hinne hearde. Hjoed de dei heare jo dit allinne noch yn fûgelfreonlik ynrojochte greiden, en dy binne der spitigernôch stadichoan minder. Mei in 12 minuten duorjend filmke hoopje ik jimme op dizze kâlde dei mei byld en lûd dochs wer wat in maitydsgefoel te jaan …

skries – grutto
juvenile hoants – juveniele kemphaan

Het is koud vandaag. Maar ja, we zijn ook verwend de laatste tijd natuurlijk. Vooral vorige week vond ik het regelmatig echt lekker weer. Mooi weer om in coronatijd maar eens in alle rust een paar uur tussen de weilanden te gaan zitten. Het zomerstoeltje en wat koffie en brood mee, wie doet je wat? En weet je wat het mooiste was …? Ik hoefde er nu eens niet helemaal alleen op uit.

Sinds het begin van de coronacrisis is het stil in ons land. Die stilte voelt voor mij op sommige plaatsen wat beklemmend aan. Maar op de juiste plek, tussen weilanden met ruimte voor plasdras, klinkt de roep van de weidevogels in die stilte zoals ik ze in mijn jongste jaren elk voorjaar rond huis kon horen. Tegenwoordig hoor je dit alleen nog in vogelvriendelijk ingerichte weilanden, en die zijn er helaas steeds minder. Met een 12 minuten durend filmpje hoop ik jullie op deze koude dag met beeld en geluid toch weer wat een voorjaarsgevoel te geven …

Hoe en wat 2019 – 4

Geplaatst op door

Na de nattigheid van maart barstte het voorjaar in april echt los. De eerste drie weken verliepen droog, zonnig en warm, alleen de tweede week van de maand was qua temperatuur ondermaats. De relatief hoge temperaturen maakten het voor mij weer wat meer mogelijk om er licht gekleed op uit te gaan, en daar heb ik dan ook volop geprofiteerd …

Voorjaar optima forma, met aan het begin van de maand meteen al lammetjes en de eerste grutto in de wei. In de tuin werden tussen al het frisse groen ook de eerste tekenen van verval alweer zichtbaar …

3 april 2019 – de eerste grutto
6 april 2019 – de eerste tekenen van verval

Het koudst was het op 13 april, de maximumtemperatuur lag die dag op 5,8 ºC. De nacht ervoor had het licht gevroren en er trokken die dag lokaal wat lichte sneeuwbuitjes over. De hoogste temperatuur werd op 24 april bereikt met ruim 25 graden, daarmee was het meteen de eerste zomerse dag van het jaar. De gemiddelde temperatuur lag met 11,0 ºC ruim 3 graden boven het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Met alleen in de laatste week van april regen van betekenis was het met 34 mm iets droger dan normaal.

Eind april had ik in de Surhuzumer Mieden nog een mooie primeur, daar kon ik voor het eerst kemphanen op foto vastleggen …

Kemphanen in de vlucht

Geplaatst op door

Ik sluit het verslag van mijn tripje naar de Surhuizumer- en Stroobosser Mieden eind april af met een paar foto’s van een groepje kemphanen (hoantsen in het Fries) in volle vlucht …

Het was de eerste keer dat ik een ritje door dat gebied maakte, maar het zal denkelijk niet de laatste keer geweest zijn. Het was een prettige verrassing dat er kemphanen zaten, en daar wil ik nog wel eens wat van zien …

kemphanen in de vlucht (1)
kemphanen in de vlucht (2)

Ook aan grutto’s en andere weidevogels was hier nog geen gebrek. Meerdere malen was er een grutto bereid om even te poseren voor de min of meer traditionele foto van een grutto op de paal van een hek …

Een volgende keer is het hopelijk wat warmer, zodat ik er van het leven in de omringende weilanden kan genieten vanaf het kijkplateau dat er staat in plaats van uit de auto…

Mijn eerste kemphanen

Geplaatst op door

Goh … alleen Jetske durfde het op basis van mijn vorige logje aan om een gokje te wagen dat ik kemphanen had gezien. Maar ja, Jetske had dan ook een kleine voorsprong, omdat ze enige tijd geleden bij Wetering-Oost ook een groep kemphanen heeft gezien: ‘Kemphanen in winterkleed’ …

Die vogels zaten toen een stuk dichterbij dan deze exemplaren hier. Een ander verschil is dat de kemphanen die Jetske fotografeerde en filmde allemaal nog in winterkleed waren, terwijl de mannen hier toch hun voorjaarstooi al lijken te dragen …

Ik heb vaak over kemphanen gelezen, maar ik had ze dus nog nooit met eigen ogen gezien. Eigenlijk verkeerde ik in de veronderstelling dat ze hier inmiddels als broedvogel zijn uitgestorven en dat de kans om ze ooit nog eens te zien verkeken was. Maar eind april bleek niets dus minder waar te zijn. Ik had graag wat betere foto’s gemaakt, maar daarvoor zaten ze simpelweg te ver in het weiland. Afijn, ik weet nu waar ze zich kunnen ophouden, daar moet ik volgend voorjaar dus zeker nog maar eens in de herkansing gaan …

kemphanen – 2
kemphanen – 3
kemphanen – 4

“Deze spectaculaire, zeldzame weidevogel broedt in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden, vrijwel uitsluitend in reservaten. Kemphanen zijn bekend door de fraaie voorjaarstooi van de mannetjes, die op de toernooiveldjes schijngevechten houden om de gunst van de vrouwtjes. Na de paring draaien de vrouwtjes op voor de zorg om het broedsel. Kemphanen zijn in ons land vooral nog te zien in de trektijd, maar ook wel in de winter.”
Aldus de Vogelbescherming op hun pagina over de kemphaan …

Op de pagina van Sovon valt over de kemphaan het volgende te lezen: “Als broedvogel is de Kemphaan bijna uit ons land verdwenen. De laatste broedvogels houden zich op in extensief benutte graslanden (meest met aangepast beheer) in Friesland en Noord-Holland. Begin twintigste eeuw was de Kemphaan nog een lokaal algemene broedvogel, met een ruime verspreiding over de lage delen van het land en een plekgewijs voorkomen elders. Nog in 1950, ondanks een gemelde afname, werd het aantal broedende vrouwtjes geschat op ten minste 6000. Daarna ging het verder bergafwaarts, waarbij een tijdelijke opleving in het in 1969 drooggelegde Lauwersmeer enige tijd soelaas bood (maximaal 400 broedende vrouwtjes rond 1983). Afname is ook in andere delen van Noordwest-Europa het geval. Bij ons werd hij veroorzaakt door verlaging van grondwaterpeil, intensieve bemesting, zware beweidingsdruk en andere bijverschijnselen van de moderne landbouw …”

kemphanen – 6
kemphanen – 7
kemphanen – 8

Je schijnt kemphanen het hele jaar in ons land te kunnen zien, met de hoogste aantallen in maart-april en in juli. Tijdens de trek kunnen ze overal opduiken, maar echt grote concentraties zijn in het voorjaar vrijwel voorbehouden aan Fryslân. De kleine aantallen overwinteraars concentreren zich met name in Zeeuws-Vlaanderen. De aantallen doortrekkers zijn drastisch verminderd, van ca. 50.000 rond de eeuwwisseling tot minder dan 10.000 nu …

Nieuw waterrijk natuurgebied

Geplaatst op door

Zoals gebruikelijk heb ik op Koningsdag aan het begin van de middag de rust van de natuur weer opgezocht. Ditmaal heb ik ervoor gekozen om eens naar het weidegebied aan de Bûtendiken tussen Smalle Ee en De Veenhoop ten westen van Drachten te gaan …

150427-1345x

In dit gebied werd al een tijdlang aan weidevogelbeheer gedaan, maar vorig jaar is een deel van het gebied op grootschalige wijze op de schop genomen door Wetterskip Fryslân …

150427-1354x

Een deel van het weidegebied is door het waterschap ontpolderd om plaats te maken voor water en natuur. Hierdoor zijn de petgaten bij De Veenhoop en de Wijde Ee met elkaar verbonden en werden natuurvriendelijke oevers en veilige kaden gerealiseerd. Na de herinrichting is het gebied door het waterschap overgedragen aan de Friese natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea …

150427-1412x

In een nieuw ontstane waterplas zijn in een strak patroon een soort kaden of dijkjes van stenen aangebracht, die kunnen dienen als rustplaats voor vogels, en die maken daar ook meteen gretig gebruik van …

150427-1406x

Een vogelaar die een stukje verderop met een kijker op statief aan de oever van de plas stond, vertelde me dat er op dat moment o.a. veel regenwulpen en wat kemphanen zaten …

150427-1404x

Terwijl we een tijdlang genoeglijk stonden te praten, ontdekte ik dat mijn gespreksgenoot o.a. betrokken is bij de natuurcompensatiemaatregelen die langs de vernieuwde N381 worden genomen, en dat hij vanuit dien hoofde mijn weblog ook kende …

150427-1409x

Kijk, dat zijn altijd leuke ontmoetingen! We hadden alleen wat minder lang vol in de koude noordenwind moeten staan praten, maar na een rustdag op dinsdag gaat het vandaag alweer wat beter met mijn gekwelde onderdanen …

De ontdekking van dit mooie nieuwe natuurgebied en de ontmoeting met de vogelaar vormden een prachtige start van mijn Koningsdagritje. Als de temperaturen wat aangenamer zijn, zal ik vast nog wel eens op dit plekje te vinden zijn, want er staat niet voor niets ook een prachtige picknicktafel …

150427-1402x

Tijdens het vervolg van de rit kreeg ik achtereenvolgens nog een bruine kiekendief, twee reeën, een koppeltje baltsende grutto’s en de wonderlijke symbiose van een pony en een kraai of een kauw voor de lens. Het is maar dat u even weet wat er hier de komende tijd zoal te zien zal zijn …  🙂