Monument om wat weg te mijmeren

Zodra ik bij Zwarte Haan over de kruin van de dijk kon kijken, stond ik oog in oog met een paar schapen. Lang duurde dat niet, want al snel wendden ze hun blik weer af om door te gaan met datgene daar ze mee bezig waren: grazen …

120817-1317x

Even liet ik mijn blik in oostelijke richting over de Waddenzee en het buitendijkse land glijden. Zo ver het oog reikte stonden er her en der schapen op de dijk te grazen …

120817-1313x

In de verte stonden paarden te grazen in het buitendijkse land …

120817-1342x

Toen ik me naar het westen richtte, zag ik een stukje verderop twee objecten staan, die er twee jaar geleden nog niet stonden …

120817-1311x

Het betreft een tweedelig monument ter nagedachtenis aan de Friese PvdA-politica Anita Andriesen. Anita Andriesen was een politica naar mijn hart, zo rood als een kreeft en altijd recht door zee. Ze was gedeputeerde voor de PvdA in de provincie Fryslân en heeft veel voor de provincie betekend, maar ook zeker voor de gemeente het Bildt. Als geboren Bilkert was ze trots op haar gemeente en dit droeg ze ook uit waar het maar kon, bijvoorbeeld door in het jaar van het Bildt-500 (2005) zo veel mogelijk in het openbaar Bildts te spreken. Anita Andriesen overleed op 3 december 2008 op 51-jarige leeftijd op een steenworp afstand hier vandaan, in haar woonplaats Oudebildtzijl, aan de gevolgen van kanker …

120817-1321x

Het monument bestaat uit twee roestvrij stalen banken met een lengte van 7,5 m, die zijn ontworpen door de architect Gunnar Daan. De ene bank biedt uitzicht over het Bildtse land en de andere bank over het Wad. Op de eerste bank staan Anita’s naam en haar geboorte- en overlijdensjaar. Op de tweede bank staat de titel van het provinciale streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’, dat goeddeels aan Anita’s brein was ontsproten. Het monument moet dienen als ontmoetingsplek. Vanaf de dijk bij Zwarte Haan uitkijken over de Waddenzee en het Bildt, dat deed wijlen politica Anita Andriesen graag. Een monument ter nagedachtenis aan haar stelt mensen in staat hetzelfde te doen. De locatie Zwarte Haan was daarom in overleg met de familie een logische keuze …

120817-1411x

Voor Aafje en mij had deze plek al sinds 2001 een bijzondere betekenis, omdat hier de as is uitgestrooid van een lieve vriendin, die net als Anita Andriesen op veel te jonge leeftijd aan kanker is overleden. Nu deze prachtige banken met dat heerlijk weidse uitzicht er staan, zal ik er ongetwijfeld nog wel eens vaker even wat gaan zitten mijmeren … over Anita, over Jezien, over de kwaliteit van de ruimte of de zin van het bestaan … Kortom: het is een geweldige plek om eens heerlijk wat weg te mijmeren …

120817-1357x

Bij Zwarte Haan

Op het ritje langs de noordwestelijke Friese Waddenkust zijn we via de Oude- en de Nieuwebildtdijk intussen terecht gekomen bij Zwarte Haan (kaartje Google Maps). Noordelijker kunnen we hier niet komen zonder natte voeten te krijgen …

120817-1418x

Volgens verschillende bronnen is de naam Zwarte Haan ontstaan uit de oorspronkelijke Friese benaming ‘Swarte hoarne’ of ‘harne’. Dit betekent ‘Zwarte hoek’. Later is ‘hoarne’ verbasterd tot ‘hoanne’ wat Fries is voor ‘haan’. Een nabij gelegen boerderij heet nog steeds de ‘Swarte Harne’, terwijl een gerenommeerd restaurant aan de voet van de zeedijk de naam ‘Zwarte Haan’ draagt. Plaatselijk wordt Zwarte Haan wel het begin van de wereld genoemd, omdat de Nieuwebildtdijk er begint. Tot de Tweede Wereldoorlog voer hier de veerdienst tussen het vaste land en Ameland …

120817-1417x

Zojuist ontdekte ik, dat ik precies twee jaar geleden ook een logje over Zwarte Haan heb gepubliceerd, maar gelukkig zag het er aan de landzijde van de dijk heel anders uit dan in augustus 2010. Om te beginnen zijn er een hek en een paar grote kooien met stenen geplaatst. Tussen die kooien bevindt zich een draaihekje, dat fietsers en voetgangers toegang geeft tot de dijk. Op de kooien zijn verschillende informatiepanelen en een soort herinneringsplaquette voor de Friese politica Anita Andriesen (1957-2008) aangebracht, daarover morgen meer …

120817-1415x

Het beeld ‘De Slikwerker’ staat nog steeds stevig op zijn voetstuk halverwege de dijk. Het bijbehorende informatiepaneel, dat tot vorig jaar naast het beeld op de dijk was aangebracht, heeft intussen een plekje gekregen op één van de kooien met stenen …

120817-1306x

De tekst op dit bord is niet opgesteld in het Fries of het Nederlands, maar in het Bildts. De streek waar we hier zijn, heet ‘Het Bildt, deze naam verwijst naar het ontstaan van het land hier als aangeslibd op ‘opgebild’ land. Het waren vooral dijkwerkers uit Zuid-Holland die vanaf 1505 dijken bouwden rond Het Bildt. De nakomelingen van deze Zuid-Hollanders vermengden hun taal met het Fries. Daarom is het Bildts dat hier gesproken wordt in feite een Hollands dialect …

120817-1310x

Op de dijk bij Zwarte Haan staat ‘De Slikwerker’, een bronzen beeld van een landwerker ter ere en nagedachtenis aan de mannen die Het Bildt hebben ingepolderd. Met niet meer dan schop en kruiwagen werden de Oude- en Nieuwebildtdijk aangelegd en werden de polders drooggelegd …

120817-1414x

Zo, genoeg informatie eerst. Het wordt tijd om de dijk weer eens te beklimmen. Behalve dat je er een heerlijk weids panorama over het Wad krijgt voorgeschoteld, valt er ook bovenop de dijk wat nieuws te zien. Maar wel voorzichtig, want zoals op de borden te zien is, mag er hier maar bar weinig …  😉

120817-1421x

Graanoogst op de Friese klei

Zodra we Firdgum (kaartje Google Maps) achter ons hebben gelaten, komen we tussen de goudgele graanvelden terecht …

120817-1243x

Graan, aardappelen en bieten zijn de belangrijkste producten die hier worden verbouwd …

120817-1245x

Bij de aanblik van al die korenhalmen moet ik onwillekeurig denken aan het pak Brinta van vroeger …

120817-1246x

Pas waar de zeedijk oprijst, eindigen de rijke graanvelden …

120817-1250x

Van bovenaf gezien vormen sporen altijd wel ergens een tekening in het graan …

120817-1532x

De warmere en eindelijk eens wat langer durende droge periode rond half augustus wordt waar mogelijk benut om de oogst binnen te halen …

120817-1546x

Combines, tractoren en wagens rijden af en aan om het graan te oogsten en af te voeren …

120817-1551x

En voort gaat het weer over de stoffige en winderige vlakte …

120817-1554x

Tussen graanvelden en weilanden door gaan we gaan op naar Zwarte Haan, helemaal aan het eind van de Nieuwe Bildtdijk, tegen de zeedijk aan …

120817-1547x

Weerbeeld juli 2012

Eigenlijk had ik het weeroverzicht over de maand juli laten liggen tot een regenachtige augustusdag, maar dat is inmiddels een achterhaald verhaal. In de eerste week van augustus hadden we weliswaar te maken met zes dagen met regen, maar toen ik vanaf 1 augustus begon aan een uitgebreide serie blogs over de Waddenkust in het noordoosten van de provincie Fryslân, kwam ik aan dat weeroverzicht van juli niet meer toe. Tja, en na die eerste regenachtige week liet augustus zich van zijn zomerse kant zien, en daar moest ik natuurlijk ook van profiteren …

120704-1449x

Nu we voor het eerst sinds lange tijd weer eens in een tropisch warm weekend zitten, is het ’s middags en aan het begin van de avond binnenshuis koeler dan op het terras, en dat geeft mij mooi de kans om de weercijfertjes van juli te ordenen in de nog steeds relatief koele woonkamer. Daarbij passeert in elk geval een aantal foto’s die vanwege het donkere en waterige karakter wellicht enig verkoelend effect teweeg kunnen brengen …

120703-1438x

In juli werd het wat kwakkelende begin van de zomer in juni rustig voortgezet. Na een droge en qua temperatuur aangename start werd juli toch vooral een natte maand. Gemiddeld viel er volgens het KNMI in juli over het land 111 mm neerslag. Dat is ruim boven het langjarig gemiddelde van 78 mm. Door het buiige weer waren de lokale verschillen echter zeer groot. De minste neerslag viel er op KNMI station Nieuw Beerta, 75 mm, de meeste neerslag viel in de regio Amsterdam, met lokaal ca. 200 mm …

120711-1545x

Hoewel de zwaarste buien volgens de Buienradar regelmatig vlak bij ons langs trokken, is er in ons tuintje in juli toch nog  150 mm regen gevallen, tegen normaal ca. 70 mm. Op diverse plaatsen gingen de buien gepaard met onweer, op 5 juli werden in Nederland 24.000 bliksemontladingen geregistreerd. Bij ons bleef het vrijwel steeds beperkt tot een enkele donderslag of wat gerommel in de verte …

120819-neerslag-juli

Juli kende met een maximumtemperatuur van 13,7 ºC op de eerste dag van de maand een koude start. Daarna liep de temperatuur snel op en volgden er op 4 en 5 juli twee zomerse dagen met een maximumtemperatuur boven de 25 graden. Al snel vielen de temperaturen echter weer terug en bleef het maximum dagenlang steken onder de 20 graden …

120712-1231x

In de laatste week van de maand kon ik in ons tuintje opnieuw een paar zomerse dagen noteren, daardoor werd de gemiddelde temperatuur uiteindelijk nog opgekrikt naar 16,2 ºC. Daarmee viel de gemiddelde temperatuur  in juli in ons tuintje 0,3 ºC lager uit dan het langjarig gemiddelde van 16,5 ºC over de periode 1971-2000. Daarmee mogen we helemaal niet klagen, want vorig jaar bleef de gemiddelde temperatuur in juli steken op een schamele 15,3 ºC …

120819-temp-juli

Uiteindelijk heb ik in ons tuintje 15 warme dagen (maximumtemperatuur van 20 ºC of hoger) kunnen noteren, waarvan 5 zomerse dagen (maximumtemperatuur van 25 ºC of hoger). Normaal zijn dat er respectievelijk 18 en 6. Tropische dagen hebben zich hier in het noorden in juli niet voorgedaan. Maar het was niet alleen maar treurnis, want ik heb in juli toch een paar maal wat pinken kunnen fotograferen die de koelte opzochten. Dat zullen ze nu ongetwijfeld ook doen, want het is met op dit moment 31,9 ºC op de thermometer wel erg warm …

120704-1425x

Lichtspel over gras en graan

We pakken de draad weer op waar hij gisteren is blijven liggen, bij de boerderij aan de Alddyk 2 (kaartje Google Maps) …

120801-1317x

Vanaf het erf hebben we zicht op een oude schuur, die net aan de andere kant van de coupure tussen de dijken staat …

120801-1322x

Door op de oude dijk te klimmen, krijgen we een ander perspectief te zien …

120801-1324x

Vanaf deze plek heb ik ook de abstracte landschappen gefotografeerd, die ik hier zaterdag liet zien. Het kan ook net wat minder abstract …

120801-1329x

De voortdrijvende wolken zorgen in nauwe samenwerking met de zon voor een mooi lichtspel over het polderland …

120801-1330x

Een stukje verderop beklim ik de dijk nogmaals …

120801-1305x

Hier heeft het grasland plaats gemaakt voor graan zo ver het oog reikt …

120801-1307x

Terwijl schapen op de achtergrond de nieuwe dijk begrazen, zorgen zon en wolken ook hier weer voor een fraai lichtspel over het zacht wuivende graan …

120801-1345x

Nog een laatste blik over gras en graan op het land tussen de dijken, en dan is het tijd om terug te keren naar het oude land …

120801-1346x

Coupures in Noordoost Fryslân

In de afgelopen eeuwen is Noordoost Fryslân door landaanwinning en inpoldering geworden tot wat het nu is. Eerst werden er terpen aangelegd die bij hoog water als vluchtplaats konden dienen voor mens en dier. Later werden er steeds hogere en sterkere dijken aangelegd …

120801-1253x

Aan de landzijde van de dijk vestigden zich boerenbedrijven. Aan de zeezijde slibde langzaam weer nieuw land aan, waarna er na verloop van tijd ongeveer een kilometer verderop een nieuwe dijk werd aangelegd. Om van het oude op het nieuwe land te kunnen komen, werden zogenaamde coupures of dijkcoupures aangelegd in de oude dijk …

120801-1254x

Om een coupure te maken werd de dijk doorsneden. Aan de zijkanten van de ontstane opening werden muren gemetseld. Aan beide zijden werden in de muren gleuven gemetseld, daarin kon men in geval van extreem hoog water twee rijen balken aanbrengen om de ruimte tussen de muren te sluiten …

120801-1255x

Als extra versteviging werden  er tussen de balken zandzakken geplaatst, zodat de dijk met de gesloten coupures in geval van nood weer als een gedegen waterkering kon dienen …

120801-1300x

Vlak achter de oude dijk, de Alddyk, die onderdeel uitmaakt van de Waddenzeeroute staan verschillende boerderijen, die ieder via een eigen coupure bereikbaar zijn …

120801-1320x

Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je echt eens een kijkje nemen in dit deel van ons land, waar het oog tot de einder reikt. Morgen pakken we de draad hier weer op …

120801-1321x

Een roodbonte koe tussen de ijsbergen

Het ene kruiend ijs is het andere niet. Aan de Friese IJsselmeerkust vormt het sinds een kleine week een bijna sprookjesachtig mooie toeristische attractie. Als gevolg van een samenspel van wind, hogere temperaturen en een nog niet al te dikke ijslaag wordt het ijs tegen de Fries kust als het ware vermalen tot kleine stukjes ijs, die af en toe rinkelend en tinkelend als glas over elkaar heen buitelen. Meer dan in voorgaande jaren lijkt het ijs blauw op te lichten, daar heb ik geen verklaring voor, maar mooi is het wel. De beweging en het geluid van het kruiende ijs kun je hier horen (op de pagina even naar beneden scrollen).

In een reportage van het NOS Journaal was gisteravond te zien dat het kruiend ijs zich ook in een heel andere gedaante kan tonen. Kruiend ijs op de Donau sleurde alles wat los en vast zat met zich mee. Het filmpje is hier te zien: Ravage op de Donau door kruiend ijs.

Ook in ons land heeft kruiend ijs in het verleden diverse malen voor grote problemen gezorgd. In februari 1997 -niet toevallig de laatste èchte Elfstedenwinter- werden op verschillende plaatsen aan de Friese IJsselmeerkust grote platen ijs over de dijk heen geduwd. Toen maakte het kruiend ijs geen tinkelend geluid, maar klonk er regelmatig gekraak, en af en toe een doffe dreun als er weer een ijsplaat werd gebroken door de natuurkrachten. De schade bleef toen beperkt tot wat vernielde hekken en palen, maar de over elkaar heen schuivende ijsplaten kunnen door de enorme kracht ook gemakkelijk dijken, maar ook de huizen en wegen achter de dijk, beschadigen. In het verleden hebben zich in ons land verscheidene dijkdoorbraken voorgedaan, die het gevolg waren van kruiend ijs …

It Reade Klif - It iis nimt alles op syn wei mei

It Reade Klif – It iis nimt alles op syn wei mei

Tot zover de serieuze en gevaarlijke kanten van het kruiend ijs.
We vervolgen onze weg langs de Friese IJsselmeerkust in noordelijke richting. Bij Stavoren, waar Johan en ik ons slechts in gezelschap van een vijftal andere kijkers/fotografen bevonden, hadden we gehoord dat er bij Hindeloopen (kaartje Google Maps) nog hogere ijsbergen te zien waren. Een half uurtje later ontdekten we dat die informatie bleek te kloppen. Zodra we in Hindeloopen de dijk hadden beklommen, zagen we inderdaad grote ijsbergen, die de kust trachtten te beklimmen. Er was hier ook aanzienlijk meer volk op de been dan eerder op onze route. En er was nog een extra attractie te zien …

120216-1500x

Er stond een roodbonte koe op de oever van het IJsselmeer. Kijkend naar de manier waarop het beest op zijn plaats werd gehouden, terwijl iemand zijn uiterste best deed om de aandacht van het beest te trekken, kon het haast niet anders of hier was sprake van een heuse sessie van een koeienfotograaf …

120216-1501x

De (koeien)fotograaf had zich op het gladde, af en toe gevaarlijk schuivende en glijdende ijs gewaagd, om een paar mooie platen te schieten van de koe in deze arctisch aandoende omgeving. Volgens welingelichte kringen gaat het hier om Harrie van Leeuwen, fotograaf van het vakblad Veeteelt. Van Leeuwen heeft onder andere een serie gemaakt van de drieling van Hendrika en haar boer …

120216-1550x

En daar staat ze dan in volle glorie: Caudumer Hinke 97, een vier jaar jonge koe van de maatschap Haytema-Haitsma uit Koudum. Caudumer Hinke 97 is onder andere in september 2011 uitgeroepen tot dagkampioene van de fokveedag (kokedei in het Fries) in Workum …

120216-1614x

Diverse toevallige passanten, kijkers en fotografen zochten een plekje op een van de strekdammen tussen het kruiende ijs …

120216-1510x

Vanaf die dam heb ik ook een aantal foto’s genomen van Caudumer Hinke 97 in haar ijskoude omgeving …

120216-1555x

Het was een leuke bijkomstigheid om deze prachtige roodbonte koe hier aan te treffen, een mooie bonus op een dag die toch al niet meer stuk kon …

120216-1604x

Maar uiteindelijk werd het toch tijd om ons nog even op het ijs te richten, want daar waren we tenslotte voor gekomen …

120216-1559x

Kruiend ijs, een indrukwekkend fenomeen dat definitief het einde betekende van een bijzondere 10-daagse koudegolf in ons land…

120216-1601x

Ik sluit af met een toepasselijke TV-tip.
In AVRO’s “Close up” is vanavond om 23:00 uur op Nederland 2 de documentaire “De laatste dagen van de Noordpool” te zien over de IJslandse fotograaf Ragnar Axelsson (Rax). Rax legde de laatste twintig jaar het leven op de Noordpool vast in foto’s van een adembenemende schoonheid …

120216-1531x