Het noorden, en dan vooral het noordoosten van Fryslân is één van de krimpregio’s van ons land …
Dat is ook het geval langs de Nieuwebildtdijk, waar her en der vervallen schuurtjes staan …
Een leegstaand arbeidershuisje aan de voet van de deltadijk …
Een verlaten boerderij …
Ik begin vandaag met een foto van het H.G. Miedema Gemaal, dat bij Zwarte Haan vlak achter de dijk staat. Toen ik er twee weken geleden was, was er weinig of geen werk voor het gemaal, want het was voor het eerst deze zomer enige tijd achtereen tamelijk droog. Dat was de afgelopen dagen wel anders. In de nacht van donderdag op vrijdag hing er langdurig een strobui boven grote delen van Fryslân en Groningen. In het gebied waar mijn tocht van vrijdag 17 augustus doorheen voerde, viel vrijdag 100-120 mm regen, waardoor veel akkers volledig onder water kwamen te staan. Het H.G. Miedema Gemaal en alle gemalen in het gebied en een aantal extra pompen zijn ingezet om de ondergelopen akkers zo snel mogelijk weer droog te krijgen …
Vooral voor de aardappeltelers in het gebied is het van groot belang dat de landerijen zo snel mogelijk weer droog zijn, want als aardappelen -ongeacht of het pootaardappelen of consumptieaardappelen zijn- langer dan 24 uur onder water staan dan gaan ze rotten. De oogst kan dan als verloren worden beschouwd. Er rest de boer niets anders dan de aardappelen op een dergelijk perceel maar in de klei te laten zitten en onder te ploegen. Als hij ze oogst, dan bestaat het risico van verspreiding van de rot naar goede aardappelen …
Daar heeft deze boer op een akker aan de zuidzijde van de Nieuwebildtdijk geen last van. Toen ik twee weken geleden Zwarte Haan achter me had gelaten, werd er met man en macht gewerkt om de aardappelen te oogsten …
De aardappelen werden uit de klei gehaald door een Grimme DR1500 aardappelrooimachine, die achter een tractor hing …
Zodra de rooimachine vol was, werd hij geleegd in een gereedstaande wagen achter een tractor …
De tractor en wagen bleven geduldig staan wachten op de volgende lading. Verderop in het land stonden nog een paar tractoren met een wagen te wachten op hun beurt …
Een zwerm meeuwen maakte dankbaar gebruik van het werk van de rooimachine, de omgewoelde klei bevatte vast heerlijke hapjes voor ze …
We nemen nog even een kijkje bij het Wad bij Zwarte Haan …
Two weeks ago I made a ride to the most northern part of the Netherlands …
Aan het eind van de Nieuwebildtdijk bevindt zich bij Zwarte Haan aan de buitenzijde van de dijk een uitzichtpunt (Google Maps) …
At the end of the raod there’s a viewing platform at the outside of the levee (Google Maps) …
Hoe verder je het plateau op loopt, hoe dichter je bij de Waddenzee komt …
The further you walk on the viewingpoint, the closer you come to the Waddensea …
Aan het eind van het plateau heb je een mooi zicht over het Wad, met in de verte het eiland Ameland …
At the end of the viewingpoint you get a clear view over the Waddensea, in the distance you can see the island Ameland …
Door even in te zoomen wordt de karakteristiekeroodwitte vuurtoren van Ameland zichtbaar …
When I zoom in, you can see characteristic red and white lighthouse of the island …
Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo ...
Prettig weekend! … – … Enjoy your weekend!
Zodra ik bij Zwarte Haan over de kruin van de dijk kon kijken, stond ik oog in oog met een paar schapen. Lang duurde dat niet, want al snel wendden ze hun blik weer af om door te gaan met datgene daar ze mee bezig waren: grazen …
Even liet ik mijn blik in oostelijke richting over de Waddenzee en het buitendijkse land glijden. Zo ver het oog reikte stonden er her en der schapen op de dijk te grazen …
In de verte stonden paarden te grazen in het buitendijkse land …
Toen ik me naar het westen richtte, zag ik een stukje verderop twee objecten staan, die er twee jaar geleden nog niet stonden …
Het betreft een tweedelig monument ter nagedachtenis aan de Friese PvdA-politica Anita Andriesen. Anita Andriesen was een politica naar mijn hart, zo rood als een kreeft en altijd recht door zee. Ze was gedeputeerde voor de PvdA in de provincie Fryslân en heeft veel voor de provincie betekend, maar ook zeker voor de gemeente het Bildt. Als geboren Bilkert was ze trots op haar gemeente en dit droeg ze ook uit waar het maar kon, bijvoorbeeld door in het jaar van het Bildt-500 (2005) zo veel mogelijk in het openbaar Bildts te spreken. Anita Andriesen overleed op 3 december 2008 op 51-jarige leeftijd op een steenworp afstand hier vandaan, in haar woonplaats Oudebildtzijl, aan de gevolgen van kanker …
Het monument bestaat uit twee roestvrij stalen banken met een lengte van 7,5 m, die zijn ontworpen door de architect Gunnar Daan. De ene bank biedt uitzicht over het Bildtse land en de andere bank over het Wad. Op de eerste bank staan Anita’s naam en haar geboorte- en overlijdensjaar. Op de tweede bank staat de titel van het provinciale streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’, dat goeddeels aan Anita’s brein was ontsproten. Het monument moet dienen als ontmoetingsplek. Vanaf de dijk bij Zwarte Haan uitkijken over de Waddenzee en het Bildt, dat deed wijlen politica Anita Andriesen graag. Een monument ter nagedachtenis aan haar stelt mensen in staat hetzelfde te doen. De locatie Zwarte Haan was daarom in overleg met de familie een logische keuze …
Voor Aafje en mij had deze plek al sinds 2001 een bijzondere betekenis, omdat hier de as is uitgestrooid van een lieve vriendin, die net als Anita Andriesen op veel te jonge leeftijd aan kanker is overleden. Nu deze prachtige banken met dat heerlijk weidse uitzicht er staan, zal ik er ongetwijfeld nog wel eens vaker even wat gaan zitten mijmeren … over Anita, over Jezien, over de kwaliteit van de ruimte of de zin van het bestaan … Kortom: het is een geweldige plek om eens heerlijk wat weg te mijmeren …
Op het ritje langs de noordwestelijke Friese Waddenkust zijn we via de Oude- en de Nieuwebildtdijk intussen terecht gekomen bij Zwarte Haan (kaartje Google Maps). Noordelijker kunnen we hier niet komen zonder natte voeten te krijgen …
Volgens verschillende bronnen is de naam Zwarte Haan ontstaan uit de oorspronkelijke Friese benaming ‘Swarte hoarne’ of ‘harne’. Dit betekent ‘Zwarte hoek’. Later is ‘hoarne’ verbasterd tot ‘hoanne’ wat Fries is voor ‘haan’. Een nabij gelegen boerderij heet nog steeds de ‘Swarte Harne’, terwijl een gerenommeerd restaurant aan de voet van de zeedijk de naam ‘Zwarte Haan’ draagt. Plaatselijk wordt Zwarte Haan wel het begin van de wereld genoemd, omdat de Nieuwebildtdijk er begint. Tot de Tweede Wereldoorlog voer hier de veerdienst tussen het vaste land en Ameland …
Zojuist ontdekte ik, dat ik precies twee jaar geleden ook een logje over Zwarte Haan heb gepubliceerd, maar gelukkig zag het er aan de landzijde van de dijk heel anders uit dan in augustus 2010. Om te beginnen zijn er een hek en een paar grote kooien met stenen geplaatst. Tussen die kooien bevindt zich een draaihekje, dat fietsers en voetgangers toegang geeft tot de dijk. Op de kooien zijn verschillende informatiepanelen en een soort herinneringsplaquette voor de Friese politica Anita Andriesen (1957-2008) aangebracht, daarover morgen meer …
Het beeld ‘De Slikwerker’ staat nog steeds stevig op zijn voetstuk halverwege de dijk. Het bijbehorende informatiepaneel, dat tot vorig jaar naast het beeld op de dijk was aangebracht, heeft intussen een plekje gekregen op één van de kooien met stenen …
De tekst op dit bord is niet opgesteld in het Fries of het Nederlands, maar in het Bildts. De streek waar we hier zijn, heet ‘Het Bildt, deze naam verwijst naar het ontstaan van het land hier als aangeslibd op ‘opgebild’ land. Het waren vooral dijkwerkers uit Zuid-Holland die vanaf 1505 dijken bouwden rond Het Bildt. De nakomelingen van deze Zuid-Hollanders vermengden hun taal met het Fries. Daarom is het Bildts dat hier gesproken wordt in feite een Hollands dialect …
Op de dijk bij Zwarte Haan staat ‘De Slikwerker’, een bronzen beeld van een landwerker ter ere en nagedachtenis aan de mannen die Het Bildt hebben ingepolderd. Met niet meer dan schop en kruiwagen werden de Oude- en Nieuwebildtdijk aangelegd en werden de polders drooggelegd …
Zo, genoeg informatie eerst. Het wordt tijd om de dijk weer eens te beklimmen. Behalve dat je er een heerlijk weids panorama over het Wad krijgt voorgeschoteld, valt er ook bovenop de dijk wat nieuws te zien. Maar wel voorzichtig, want zoals op de borden te zien is, mag er hier maar bar weinig … 😉
Zodra we Firdgum (kaartje Google Maps) achter ons hebben gelaten, komen we tussen de goudgele graanvelden terecht …
Graan, aardappelen en bieten zijn de belangrijkste producten die hier worden verbouwd …
Bij de aanblik van al die korenhalmen moet ik onwillekeurig denken aan het pak Brinta van vroeger …
Pas waar de zeedijk oprijst, eindigen de rijke graanvelden …
Van bovenaf gezien vormen sporen altijd wel ergens een tekening in het graan …
De warmere en eindelijk eens wat langer durende droge periode rond half augustus wordt waar mogelijk benut om de oogst binnen te halen …
Combines, tractoren en wagens rijden af en aan om het graan te oogsten en af te voeren …
En voort gaat het weer over de stoffige en winderige vlakte …
Tussen graanvelden en weilanden door gaan we gaan op naar Zwarte Haan, helemaal aan het eind van de Nieuwe Bildtdijk, tegen de zeedijk aan …
Terwijl wij de komende dagen weer eens samen wat uitstapjes maken, neem ik jullie hier weer even enkele dagen mee naar het noorden van Fryslân. Nadat ik hier van 1 t/m 10 augustus het een en ander heb laten zien van het uiterste noordoosten van de provincie, heb ik op 17 augustus in de aanloop naar het tropische weekend een ritje gemaakt in het noordwesten van Fryslân. De eerste tussenstop heb ik die dag gemaakt in Firdgum (kaartje Google Maps) …
Firdgum is een klein terpdorpje met naar schatting 29 woningen en 70 inwoners (gegevens 2009) dat ten noordoosten van Tzummarum ligt. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden. De van kloostermoppen opgetrokken toren, waarin nog steeds een klok uit 1471 hangt, is blijven staan en rijst nog steeds als een baken op de deels afgegraven terp omhoog …
In de Yeb Hettinga Skoalle -de voormalige dorpsschool, die inmiddels geheel in oude staat is gerestaureerd- is tegenwoordig een museum en archeologisch steunpunt gevestigd. Met name de bodemvondsten uit de omliggende terpen en een verzameling landbouwgereedschap uit vervlogen tijden schijnen meer dan de moeite waard te zijn. Ook is er nostalgisch beeldmateriaal te bekijken over hoe er vroeger werd gewoond en gewerkt op het platteland. Als je door Firdgum rijdt, doe dat dan niet te snel, want voordat je het weet, ben je het dorp weer uit …
Ik heb me voorgenomen om over enige tijd nog eens een bezoekje aan Firdgum te brengen, omdat er op dit moment wordt gewerkt aan de bouw van een plaggenhuis. In de afgelopen weken zijn daartoe plaggen afgegraven van het buitendijkse Noorderleech, en dat is waar deze rit langs de Friese Waddenkust uiteindelijk zal eindigen. Het is tijd om de reis voort te zetten …
Afanja's Weblog 