Bij de Kleastertsjerke (3)

Zoals ik aan het begin van deze serie al vertelde, maken we deze week ‘in rûnstje om de tsjerke’, oftewel een rondje om de kerk. Van de ingang in de westgevel lopen we kloksgewijs naar de noordelijke gevel van de Kleastertsjerke …

Voordat we de muur goed in beeld kunnen nemen, passeren we een aantal bijzonder vormgegeven grafmonumenten, waarvan ik vind dat ze het goed doen in deze omgeving. Eenvoudig, sober en doeltreffend, zonder nodeloze opsmuk, net als het kerkje …

In de noordwesthoek van het kerkhof staat het groene bankje dat ik hier vorige week ook al even liet zien. Als het van zichzelf niet zo’n pronkstuk zou zijn, was ik er zeker even op gaan zitten. Vanaf dat bankje heb je namelijk mooi zicht op de noordelijke gevel van de kerk. De kerk is gebouwd op een fundament van keistenen en de kerk is 14,25 m. lang en 7,5 m. breed. De muren zijn een halve meter dik en zoals de meeste Friese kerken is de stand west-oost …

Het eerste wat opvalt aan de noordzijde, zijn de spitsbogen: vier gesloten en drie met een venster. Ook zit er in deze muur een dichtgemetselde deur, het zgn. ‘noormannenpoortje’. In de middeleeuwen was deze donkere ingang bedoeld voor de (zondige) vrouwen …

In de zuidgevel, de lichtkant, is ook zo’n dichtgemetselde ingang te zien, die was bedoeld voor de mannen. Aan deze tweedeling kwam met de verbouwing in 1620 een eind. De ingangen voor mannen en vrouwen maakten plaats voor één ingang in de westelijke gevel …

Een blik door één van de ramen aan de noordzijde op een klein deel van het interieur, de preekstoel uit de eerste helft van de zeventiende eeuw. De kanselbijbel dateert uit 1643 …

Intussen zijn we al mooi op weg naar de oostelijke gevel …

Bij de Kleastertsjerke (2)

De Kleastertsjerke van Kortehemmen is omstreeks 1300 gebouwd in gotische stijl. Het kerkje was van oorsprong als een soort bijkerk onderdeel van het grote Benedictijner klooster Smelna in het nabijgelegen Smalle Ee, dat omstreeks 1580 werd afgebroken …

Van Drachten, de huidige hoofdplaats van de gemeente Smallingerland, was toen nog geen sprake. Het bestuurlijk en kerkelijk leven speelde zich indertijd vooral af in de dorpen Oudega, Smalle Ee, De Wilgen, Boornbergum en Kortehemmen, die in een bijna rechte lijn op de kaart liggen. Ten westen van deze lijn lag het uitgestrekte laagveengebied waar pas in latere eeuwen De Veenhoop en Goëngahuizen door laagveenontginningen zijn ontstaan.

Ten oosten van de genoemde lijn lag een zeer uitgestrekt hoogveengebied. Pas omstreeks de 15e eeuw ontstonden de streekdorpjes Noorder Dragten en Zuyder Dragten, beide met een kerkje op een kerkhof. Halverwege de 17e eeuw groeiden beide dorpjes naar elkaar toe en pas sinds 1813 zetelt het gemeentebestuur in Drachten …

Tot zover deze situatieschets, terug naar de Kleastertsjerke. De ingang bevindt zich sinds 1620 in de westelijke gevel van de van kloostermoppen gebouwde kerk. De gevel rust op een paar zwerfkeien die deel lijken uit te maken van het fundament …

Steeds meer monumentale kerkgebouwen verliezen hun oorspronkelijke functie. Zo ook deze kerk in Kortehemmen, die tot 2013 werd gebruikt door de Protestantse Gemeente Boornbergum-Kortehemmen. In 2013 werd het gebouw eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Deze stichting neemt sommige monumentale kerken in eigendom over, omdat ze bepalend zijn voor de ‘skyline’ van het Friese landschap. Nergens anders in Europa zijn zoveel laatmiddeleeuwse kerken te vinden als in Noord-Nederland. De Stichting Alde Fryske Tsjerken wil voorkomen dat ze verdwijnen …

Ook zorgt de Stichting voor een nieuwe bestemming, zodat kerken ‘levende stenen’ blijven. Met ongeveer 90 zitplaatsen is de kerk tegenwoordig een mooie locatie waar kleinschalige concerten, exposities en lezingen worden houden. Ook voor de traditionele functies als ‘trouwen en rouwen’ kan de kerk worden gehuurd …

  • morgen gaan we naar de noordelijke gevel …

Mijn weerbeeld van 2021

Het heeft wat langer geduurd dan gehoopt, maar nu het laatste ijs uit de vijver ook op mijn weblog is verdwenen en ik voorlopig door mijn winterfoto’s heen ben, is het dan toch echt tijd om een beeld van het weer in en rond onze tuin in 2021 te schetsen.

Hoewel Nieuwjaarsdag hier zonnig verliep, was het in de rest van de maand vooral grijs, nat en te zacht. Alleen halverwege de maand was het even wat kouder en viel er wat sneeuw. We moesten echter tot de tweede week van februari wachten, voordat het echt koud werd. Een week lang was het even echt winter met sneeuw en matige tot strenge vorst. In ons tuintje ben ik niet verder gekomen dan -8,9°C, maar het was op diverse plaatsen genoeg voor veel sneeuw- en schaatspret …

Na die ene week in februari was het ook meteen klaar met de winter. Met ca. 255 mm neerslag en een gemiddelde temperatuur van 3,7°C kunnen we stellen dat het een natte en zachte winter was, die vast niet in het collectief geheugen zal blijven hangen.

Dat geldt trouwens ook voor de maand maart, want dat was met uitzondering van enkele dagen ook een kleurloze en saaie maand. Alleen op de laatste twee dagen van maart werd het warmer dan 20°C. Daarna was de warmte ook meteen weer voorbij. De hoogste temperatuur die ik hier in april op de thermometer zag verschijnen was 19°C. De hagelstenen waaiden ons tot half april om de oren …

Mei was voor het gevoel met 11,2°C niet alleen een frisse, maar vooral ook een erg natte maand. Met 116 mm regen viel er in onze tuin meer dan tweemaal zoveel regen als normaal. En om het meteen maar duidelijk te stellen: ook juni, juli, augustus en oktober verliepen veel natter dan normaal. Tegelijkertijd was het in die maanden wel steeds warmer dan normaal (‘normaal’ gaat bij mij over de periode 1971-2000)

Aan de temperaturen lag het de afgelopen zomer niet zo zeer in onze contreien. De gemiddelde temperatuur kwam over de zomermaanden uit op 17,9°C tegen normaal ca. 15,8°C over de periode 1971-2000. Voorwaar niet slecht! Door het uitblijven van hoog zomerse en tropische temperaturen heb ik het persoonlijk als een prima zomer ervaren. Alleen met 316 mm regen over die periode, tegen normaal ca. 198 mm, was er weinig reden tot uitbundig zomervertier …

September was met slechts 37 mm voor de verandering een aangenaam droge maand, maar dat werd in oktober onmiddellijk weer afgestraft met 116 mm regen tegen normaal ca. 74 mm. De herfstmaanden verliepen in lijn met het grootste deel van het jaar zacht, pas op 22 november kon ik de eerste lichte nachtvorst noteren …

Ook december verliep hoofdzakelijk grijs en was met 4,3°C weer een zachte maand. Maar met een gemiddelde temperatuur van -3,3°C hadden we hier wel de koudste kerstdagen in 25 jaar. Van een witte kerst kwam het niet, maar een zonnige kerst is ook wat waard …

Uiteindelijk is de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uitgekomen op 10,5°C tegen normaal ca. 9,1°C over de periode 1971-2000. Er viel 959 mm neerslag tegen normaal ca. 770 mm over de periode 1971-2000. En zo zien de temperatuur- en neerslagcijfers sinds 2003 er ongeveer uit …

Tot slot nog wat cijfertjes. De hoogste temperatuur werd met 31,7°C bereikt op 17 juni. De laagste temperatuur van het jaar was -8,9°C op 13 februari. De natste dag was 25 juli met 64 mm …

2021 in 50 foto’s

Een terugblik op 2021 met 50 van de ca. 2.750 foto’s die ik hier in 368 logjes heb gepubliceerd …


Over de zomer van 2021

Dat het weer in ons land vrijwel altijd en overal onderwerp van gesprek is, staat al jarenlang vast. Gemopper over het weer hoort daar ook altijd bij, maar er is maar zelden zo vaak en zo veel geklaagd en gemopperd over het weer als in de zomer van 2021, geloof ik. Maar als je het in wat breder perspectief plaatst, dan was die zomer van 2021 zo slecht nog niet …

Laten we eerst eens kijken naar de gemiddelde temperatuur in de drie zomermaanden. In ieder van die maanden lag de gemiddelde temperatuur nog altijd een stuk hoger dan in de periode 1971-2000, want die periode is nog altijd mijn referentiepunt. De gemiddelde zomertemperatuur kwam in ons tuintje uit op 18,0ºC tegen 15,8ºC in de periode 1971-2000. Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur uit op 17,7ºC tegen 16,6ºC in 1971-2000. Zie ook de grafiek linksonder …

Gemopper over de temperatuur vind ik dan ook overdreven. Als het om de hoeveelheid neerslag gehad, is het een heel ander verhaal. De beelden van de watersnood in Zuid-Limburg en delen van o.a. België en Duitsland staan velen nog wel bij, denk ik. Hier bij ons was het in alle drie de zomermaanden te nat, de grafiek rechtsboven spreekt boekdelen. Uiteindelijk was er aan het eind van de zomer 347 mm water door de regenmeter gelopen, bijna het dubbele van de gemiddelde hoeveelheid van 200 mm in de periode 1971-2000. Het KNMI in De Bilt noteerde 244 tegen normaal ca. 200 mm. Maar ach, die regen heeft vanuit fotografisch oogpunt ook weer zijn voordelen …

Ook als ik de temperaturen van deze zomer vergelijk met die van mijn metingen in de tuin sinds 2003, doet 2021 het nog niet zo slecht. Sinds 2003 heb ik hier maar vijf zomers gehad, die warmer waren dan de 18,0ºC van de zomer van 2021. Ook in De Bilt was het slechts vijf keer warmer. Bij ons verliepen welgeteld 13 zomers met een lagere gemiddelde temperatuur, in De Bilt was dat 10 keer het geval. Zie verder de grafiek linksonder …

Dat de zomer nat was, wordt ook over deze periode bevestigd. Alleen in de zomers van 2004 en 2013 viel er meer regen in onze tuin, zoals te zien is in de grafiek rechtsboven. Dus, was de zomer nat? Ja, de zomer was behoorlijk nat. Was dat erg? Voor mij niet echt, maar vooral voor de kampeerders onder ons was het wat dat betreft een slechte zomer. Voor de gemiddelde tuin en voor de natuur was het een top-zomer met niet teveel felle zon en eindelijk een fijne aanvulling van het neerslagtekort van de afgelopen jaren …

Tot slot kijken we nog even naar het verloop van de maximumtemperaturen in de zomer van 2021. Ik heb 58 warme dagen geteld (=20 graden of warmer), in de periode 1971-2000 waren dat er gemiddeld ca. 49. Verder heb ik 11 zomerse dagen kunnen noteren (=25 graden of hoger), tegen normaal 15. Tot slot telde de afgelopen zomer slechts 1 tropische dag (=30 graden of hoger) tegen normaal over de periode 1971-2000 ca. 3. De gemiddelde maximum temperatuur is uitgekomen op 21,4ºC. In De Bilt waren er deze zomer 70 warme dagen, 17 zomerse dagen en 1 tropische dag. Normaal zijn dat er resp. 64, 22 en 5 …

In het grafiekje rechtsboven is de verdeling van de neerslag in ons tuintje over de afgelopen zomer te zien. De wolkbreuken van 5 juni en 25 juli zijn met resp. 54 en 64 mm beeldbepalend. Dergelijke stortbuien hebben we liever niet te vaak, want de waterafvoer kan dat allemaal niet snel genoeg verwerken. En dat geeft nogal wat stank en viezigheid …

Tot zover mijn persoonlijke overzicht van de zomer van 2021. Door het uitblijven van hittegolven of anderszins langdurige warme perioden vond ik het een prima zomer. En daar wil ik dan ook maar mee afsluiten. De zomer is intussen na een warme week met echt zomerse temperaturen, die ik hier in juli en augustus niet op de thermometer heb gezien, tamelijk geruisloos overgegaan in de herfst …

Een reuzenrad op bezoek

Het reuzenrad in aanbouw bij Mondial, dat gisteren op de eerste foto te zien was, liet zich vanwege de omliggende bosschages niet lekker fotograferen. Daarom heb ik enkele dagen later in Drachten wat foto’s gemaakt van het reuzenrad, dat hier eind juli enkele weken op de Markt stond …

Of het Reuzenrad Sky Vision ook gebouwd is door de firma Mondial uit Terband, weet ik niet. Maar het is met zijn hoogte van 50 meter wel het grootste mobiele reuzenrad van ons land. Helaas was de kassa gesloten, toen ik er was. Toch jammer, want nu heb ik geen foto’s kunnen maken van het ongetwijfeld adembenemende uitzicht over Drachten. Maar het meest vervelend is natuurlijk dat ik weer niet heb kunnen werken aan het bedwingen mijn hoogtevrees … 😉

De eclips in 12 foto’s

Terwijl ik vanmorgen aan de koffie zat, bedacht ik me dat ik zou kunnen proberen om het zonnefilter, dat ik ooit voor mijn oude camera had gemaakt, voorzichtig te demonteren en het dan provisorisch op mijn huidige camera te bevestigen. Veel meer dan op aluminiumfolie lijkend materiaal is zo’n zonnefilter namelijk niet. Je moet het alleen heel voorzichtig behandelen.

Nadat ik het filter voorzichtig had losgemaakt van de oude houder, heb ik het uiteindelijk verrassend simpel met de zonnekap van mijn camera op de lens vast kunnen zetten. Om 11:30 uur was ik klaar, net te laat om het eerste contact op foto vast te kunnen leggen …

Er lekte weliswaar nog wat licht langs de rand, maar ik heb de gedeeltelijke zonsverduistering toch heel aardig vast kunnen leggen vanuit de tuin. In twaalf foto’s zie je hieronder met 65 x zoom het verloop van 11:31 uur tot 13:33 uur. Echt spectaculair was het niet, daarvoor was het een te kleine eclips. Ik vind het vooral jammer dat er op dit moment geen grote zonnevlekken op de zon te zien zijn. Maar hoe dan ook, ik kan hem wel weer afvinken ... 🙂